Hoát xoan – “Món quà” từ di sản

24/04/2021

Trong suốt những ngày diễn ra lễ giỗ Tổ, điệu hát xoan như một “lễ vật” đặc trưng dâng lên Vua Hùng, cũng là “món quà” dành cho khách thập phương khi đến vùng đất Tổ.  


Ảnh minh họa/INT

Cho đến nay, hát xoan đã tròn 3 năm được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Chỉ vỏn vẹn 3 năm, nhưng nhiều người phải mừng rỡ khi thấy “bộ mặt” của hát xoan đã nhuận sắc hơn.

Lịch sử ra đời hát xoan không dễ xác định, có quá nhiều tích dân gian để giải thích. Nhưng đa số đều đồng ý khoảng thời gian ra đời của hát xoan là vào thời Hùng Vương. Những câu chuyện ở làng Cao Mại, An Thái, về nàng Quế Hoa, công chúa Xuân Nương… mang đầy tính huyền thoại và hư cấu.

Mặc dù vậy, bóc tách những yếu tố huyễn hoặc, chúng ta có thể thấy tính khoa học về nguồn gốc hình thành và quá trình tồn tại của hát xoan mấy nghìn năm qua.

Trước những năm 2010, rồi cả sau thời gian hội nghị lần thứ sáu của Ủy ban Liên chính phủ về Bảo tồn Di sản văn hóa phi vật thể tổ chức tại Bali (Indonesia), hát xoan cứ mai một dần và đứng trước nguy cơ biến mất.

Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng các nhà chức việc xác định lý do khiến cho hát xoan rơi rụng bởi lớp nghệ nhân cao tuổi ra đi, lớp trẻ ít mặn mà. Rồi kinh phí duy trì cho các phường hát không có, giao lưu hát xoan giữa các làng rời rạc, chính quyền ít quan tâm vun vén.

Trước ngưỡng cửa hát xoan biến mất, vào tháng 12/2017 – UNESCO đã công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Từ đó, hát xoan như hạt giống bật mầm giữ mùa xuân. Để rồi trong suốt thời gian lễ giỗ Tổ diễn ra, hát xoan trở thành nét văn hóa đặc sắc nhất, cổ xưa nhất của vùng đất Phú Thọ.

Tìm nguyên nhân khi văn hóa mai một thì dễ, nhưng thấy lý do khi nghệ thuật khởi sắc lại rất khó. Vẫn với cách thức truyền dạy ấy, vẫn với chính sách hỗ trợ như vậy, nhưng năm nay diện mạo hát xoan đã hoàn toàn khác. Có người nói rằng, bởi các nghệ nhân ý thức được tầm quan trọng của di sản, bởi thế hệ trẻ thấy được giá trị của văn hóa.

Chẳng biết có thật vậy không, nhưng thấy các “Trùm phường xoan” truyền dạy cho nghệ nhân kế cận và lớp trẻ một cách bài bản, mới thấy giá trị của di sản to lớn cỡ nào. Đặc biệt trong một số trường học ở Phú Thọ, các câu lạc bộ hát xoan theo từng khối, lớp được hình thành.

Giao lưu giữa các câu lạc bộ hát xoan trong trường, đưa học sinh đến các phường xoan gốc để học hỏi. Đó là những việc làm thiết thực, đúng hướng chứ không phải những khẩu hiệu mang tính hô hào, càng không mang tính phong trào thời vụ.

Thế mới thấy, khi thế hệ trẻ hiểu được giá trị văn hóa cũng như việc gìn giữ di sản, thì dù trong hoàn cảnh nào di sản cũng mãi tồn tại. Thế hệ trẻ là những “món quà” dành cho tương lai di sản, nhưng chính người trẻ cũng có thể biến di sản thành những “món quà” đầy ý nghĩa và giá trị.

 

Theo GD&TĐ

Video hay

Cùng chuyên mục

Bác bỏ hoài nghi sau cái chết của cựu Ngoại trưởng Mỹ do biến chứng COVID-19

Bác bỏ hoài nghi sau cái chết của cựu Ngoại trưởng Mỹ do biến chứng COVID-19

Bắc Bộ không khí lạnh tăng cường, miền Trung tiếp tục mưa lớn kéo dài

Bắc Bộ không khí lạnh tăng cường, miền Trung tiếp tục mưa lớn kéo dài

Đại tướng Colin Powell qua đời vì Covid-19

Đại tướng Colin Powell qua đời vì Covid-19

Tuyên dương các ‘sứ giả hòa bình’ của Việt Nam

Tuyên dương các ‘sứ giả hòa bình’ của Việt Nam

Thủ tướng: Đất nước biết ơn đội ngũ y tế, lực lượng tuyến đầu chống dịch COVID-19

Thủ tướng: Đất nước biết ơn đội ngũ y tế, lực lượng tuyến đầu chống dịch COVID-19

Những em bé là bản sao hoàn hảo của người nổi tiếng

Những em bé là bản sao hoàn hảo của người nổi tiếng

Nhiều quốc gia Châu Á tìm mua thuốc điều trị Covid-19 mới

Nhiều quốc gia Châu Á tìm mua thuốc điều trị Covid-19 mới

Nghệ thuật xăm che sẹo – độc và đẹp

Nghệ thuật xăm che sẹo – độc và đẹp

Nghệ thuật tạo hình siêu đỉnh từ những… cái bóng!

Nghệ thuật tạo hình siêu đỉnh từ những… cái bóng!

Kỷ niệm 100 năm sân khấu kịch nói Việt Nam

Kỷ niệm 100 năm sân khấu kịch nói Việt Nam

Miền Trung mưa lớn kéo dài, nhiều tuyến đường ngập trong nước lũ

Miền Trung mưa lớn kéo dài, nhiều tuyến đường ngập trong nước lũ

Vẻ đẹp xưa cũ qua những bức tranh về nông thôn Việt Nam

Vẻ đẹp xưa cũ qua những bức tranh về nông thôn Việt Nam

Nửa quả dưa hấu nhìn thấu lòng người

Nửa quả dưa hấu nhìn thấu lòng người

Những bức ảnh thú vị khiến người xem phải thán phục

Những bức ảnh thú vị khiến người xem phải thán phục

Sản xuất nông nghiệp: kẻ khóc người cười

Sản xuất nông nghiệp: kẻ khóc người cười

Tao nhã Cốm làng Vòng

Tao nhã Cốm làng Vòng

Chụp ảnh khỏa thân ở Biển Chết nhằm bảo vệ môi trường

Chụp ảnh khỏa thân ở Biển Chết nhằm bảo vệ môi trường

Hầm mộ bằng đá lớn nhất thế giới với 400 căn phòng đầy châu báu

Hầm mộ bằng đá lớn nhất thế giới với 400 căn phòng đầy châu báu

‘Song sát’ Kane – Son giúp Tottenham qua mặt MU

‘Song sát’ Kane – Son giúp Tottenham qua mặt MU

Thanh xuân rực rỡ được khắc họa trọn vẹn trong bộ ảnh ‘Lớp 13’

Thanh xuân rực rỡ được khắc họa trọn vẹn trong bộ ảnh ‘Lớp 13’

Vì sao người nghệ sỹ ‘mắc nạn’ trong công tác từ thiện?

Vì sao người nghệ sỹ ‘mắc nạn’ trong công tác từ thiện?

Việt Nam có phải đối mặt với làn sóng dịch Covid-19 thứ 5?

Việt Nam có phải đối mặt với làn sóng dịch Covid-19 thứ 5?

Những liệu pháp tự nhiên giúp bạn dễ dàng chìm vào giấc ngủ

Những liệu pháp tự nhiên giúp bạn dễ dàng chìm vào giấc ngủ

“Trùm” giang hồ Đường “Nhuệ” và con nuôi tiếp tục hầu tòa

“Trùm” giang hồ Đường “Nhuệ” và con nuôi tiếp tục hầu tòa

Long An dừng tất cả các trạm kiểm soát dịch COVID trên địa bàn

Long An dừng tất cả các trạm kiểm soát dịch COVID trên địa bàn

Thuê người giả làm chồng lừa bán đất

Thuê người giả làm chồng lừa bán đất

Nhiều hộ dân ở Hà Nội bị lừa tiền làm sổ đỏ

Nhiều hộ dân ở Hà Nội bị lừa tiền làm sổ đỏ

Quy định về cho phép sang tên chủ sở hữu xe cho trường hợp xe mua qua nhiều đời chủ

Quy định về cho phép sang tên chủ sở hữu xe cho trường hợp xe mua qua nhiều đời chủ

Báo Trung Quốc “cay cú” vì ngôi sao La Liga thất bại trước Tiến Linh

Báo Trung Quốc “cay cú” vì ngôi sao La Liga thất bại trước Tiến Linh

Nước sông dâng nhanh, người dân ở Quảng Nam tất bật chạy tránh lũ

Nước sông dâng nhanh, người dân ở Quảng Nam tất bật chạy tránh lũ