Cà Mau chính thức thành lập Bảo tàng Lúa nước và xây dựng biểu tượng tôn vinh nghề trồng lúa, hướng tới bảo tồn di sản, giáo dục truyền thống và mở ra không gian du lịch văn hóa đặc sắc của vùng đất cực Nam Tổ quốc.
Khẳng định giá trị văn minh lúa nước vùng đất mặn
Chiều 25/4, tại phường Bạc Liêu, UBND tỉnh Cà Mau công bố thành lập Bảo tàng Lúa nước và Biểu tượng tôn vinh lúa nước tỉnh Cà Mau, với sự tham dự của Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồ Hải, lãnh đạo tỉnh qua các thời kỳ cùng đông đảo người dân trong và ngoài tỉnh.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng nhấn mạnh: “Tại Cà Mau – vùng đất địa đầu cực Nam của Tổ quốc, nơi cuối cùng của Bản đồ hình chữ S, nơi ba mặt giáp biển, từng là vùng đất hoang hóa, nhiễm phèn, nhiễm mặn, hành trình gây dựng và phát triển nghề trồng lúa nước mang ý nghĩa đặc biệt. Đó là hành trình của ý chí, của nghị lực và của khát vọng chinh phục thiên nhiên”.
Từ vùng đất trũng thấp, khắc nghiệt, người dân Cà Mau đã từng bước cải tạo, thích ứng, sáng tạo nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, góp phần định vị địa phương trong bức tranh chung của nền văn minh lúa nước Việt Nam.
Việc thành lập bảo tàng và biểu tượng không chỉ là xây dựng một thiết chế văn hóa mà còn thể hiện trách nhiệm gìn giữ ký ức, bảo tồn giá trị và truyền cảm hứng cho các thế hệ.
Theo ông Ngô Vũ Thăng, công trình này sẽ là nơi lưu giữ hiện vật, tư liệu quý; tái hiện lịch sử lao động, sáng tạo của cha ông; trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống, đồng thời là cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Đây cũng là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 80 năm 2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, cũng như định hướng của Đại hội Đảng bộ tỉnh Cà Mau.
Đáng chú ý, bảo tàng còn mở ra hướng đi mới trong kết hợp bảo tồn di sản với phát triển du lịch, hình thành “con đường di sản” và các tour, tuyến trải nghiệm đặc sắc, góp phần đưa Cà Mau trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Kết nối bảo tồn di sản với phát triển du lịch
Để phát huy hiệu quả công trình, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành khẩn trương triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm như xây dựng đề án trưng bày theo hướng “bảo tàng ký ức gắn với trải nghiệm”; cải tạo cơ sở vật chất; sưu tầm, phục chế nông cụ truyền thống; ứng dụng công nghệ số; đồng thời đẩy nhanh tiến độ xây dựng biểu tượng tôn vinh lúa nước, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026 hoặc trước ngày 30/4/2027.
Song song đó, địa phương sẽ phát triển các mô hình du lịch nông nghiệp, xây dựng “cung đường di sản”, gắn bảo tàng với giáo dục và trải nghiệm thực tế, đồng thời huy động nguồn lực xã hội hóa để nâng cao hiệu quả đầu tư và vận hành.
Theo ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau: “Việc thành lập Bảo tàng Lúa nước và xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước tỉnh Cà Mau là một yêu cầu cấp thiết, không chỉ bảo tồn di sản nông nghiệp truyền thống mà còn bảo tồn nền văn hóa của dân tộc trong bối cảnh nhiều giá trị đang mai một, tạo sản phẩm du lịch đặc thù, góp phần phát triển kinh tế – xã hội bền vững, nâng cao đời sống người dân”.
Điểm đặc sắc của bảo tàng là tập trung phản ánh văn minh lúa nước vùng ven biển – nơi cây lúa gắn với hệ sinh thái đất, nước, thủy sinh và con người. Những mô hình sản xuất như lúa – tôm, lúa – cá thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt của cư dân trước biến đổi tự nhiên.
Biểu tượng ‘ba hạt lúa’ – thông điệp văn hóa sâu sắc
Từ môi trường ấy, nhiều tri thức dân gian, tập quán canh tác và giá trị văn hóa cộng đồng đã hình thành, gắn với các loại hình văn hóa phi vật thể như đờn ca tài tử, lễ hội nông nghiệp. Do đó, bảo tàng không chỉ trưng bày cây lúa mà còn diễn giải toàn diện hệ sinh thái văn hóa – nông nghiệp đặc trưng của vùng đất Cà Mau – Bạc Liêu.
Để tránh trùng lặp với các bảo tàng trong khu vực, Cà Mau định hướng xây dựng bảo tàng theo hướng hiện đại, kết hợp trưng bày với trải nghiệm thực tế, số hóa dữ liệu và tổ chức các hoạt động tương tác như cấy lúa, xay lúa, giã gạo cho du khách.
Điểm nhấn nổi bật là dự án xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước với hình tượng “ba hạt lúa” quy mô lớn. Theo ông Nguyễn Quốc Thanh, đây là công trình mang tính độc đáo, “trên thế giới, theo thống kê chưa đầy đủ thì chưa nơi nào có”.
Biểu tượng ba hạt lúa thể hiện ba giai đoạn sinh trưởng: Hạt ngậm sữa, hạt chín vàng và hạt nảy mầm, tượng trưng cho khởi đầu, thành quả và tương lai. Hình tượng này không chỉ tôn vinh nghề nông mà còn phản ánh triết lý phát triển bền vững, sức sống tái sinh của dân tộc Việt Nam.
Ba hạt lúa liên kết thành một khối thống nhất, gợi hình ảnh con cò trắng – biểu tượng quen thuộc của làng quê Việt Nam, đại diện cho sự cần cù, hy sinh và bình yên. Đồng thời, biểu tượng cũng thể hiện sự gắn kết của ba cộng đồng dân tộc Kinh, Hoa, Khmer trong quá trình hình thành văn hóa lúa nước vùng Chín Rồng.
Công trình còn được kỳ vọng trở thành không gian sáng tạo nghệ thuật, điểm check-in du lịch hấp dẫn, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và khơi dậy tình yêu quê hương trong mỗi người dân.
Theo kế hoạch, Bảo tàng Lúa nước Cà Mau dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028, với phương châm hoàn thiện hạng mục nào đưa vào khai thác ngay hạng mục đó.
Việc thành lập bảo tàng và xây dựng biểu tượng là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm của tỉnh trong bảo tồn và phát huy di sản văn hóa nông nghiệp – nền tảng của dân tộc. Đây không chỉ là công trình của hiện tại mà còn là di sản dành cho tương lai, góp phần lan tỏa giá trị văn minh lúa nước Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và phát triển.
Nguồn: baochinhphu.vn
