Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, yêu cầu về kỹ năng số, khả năng thích ứng và đổi mới sáng tạo ngày càng trở nên cấp thiết. Nhiều lao động nữ vẫn chưa được tiếp cận đầy đủ với các chương trình đào tạo kỹ năng mới, dẫn đến nguy cơ bị tụt lại phía sau.
Theo số liệu của Tổng cục thống kê vào đầu năm 2026, số lượng phụ nữ tham gia lực lượng lao động khoảng 25,03 triệu người, chiếm tỷ lệ khoảng 46,7% tổng số lao động từ 15 tuổi trở lên (trên tổng quy mô 53,6 triệu người). Tỷ lệ lao động nữ qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt khoảng 29,6%, tăng trưởng đều qua các năm, chất lượng nguồn nhân lực nữ ngày càng được cải thiện, đóng góp đáng kể vào nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, nhiều vấn đề về lao động nữ cần được nhìn nhận thẳng thắn: chất lượng việc làm, chênh lệch thu nhập và cơ hội phát triển trong kỷ nguyên số.
Thực trạng: Tăng về lượng, nhưng chưa đồng đều về chất
Lao động nữ hiện đang chiếm tỷ trọng lớn, tham gia mạnh mẽ ở nhiều ngành nghề, từ sản xuất, dịch vụ đến thương mại. Đặc biệt tại TP.HCM – trung tâm kinh tế năng động nhất cả nước – phụ nữ chiếm tỷ lệ cao trong lực lượng lao động và đóng vai trò nòng cốt trong các lĩnh vực như dệt may, bán lẻ, dịch vụ, giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, thực tế phần lớn lao động nữ tập trung ở khu vực phi chính thức hoặc các ngành nghề có giá trị gia tăng thấp, dẫn đến hệ quả trực tiếp là mức thu nhập bình quân của lao động nữ luôn thấp hơn nam giới. Năm 2025, thu nhập trung bình của lao động nữ dao động khoảng 7,2 – 7,4 triệu đồng/tháng, trong khi con số này ở nam giới là 9,5 – 9,8 triệu đồng/tháng. Khoảng cách này phản ánh sự khác biệt về cơ hội việc làm và những rào cản vô hình trong tiếp cận nghề nghiệp và thăng tiến của lao động nữ.
Những thách thức trong kỷ nguyên số
Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, yêu cầu về kỹ năng số, khả năng thích ứng và đổi mới sáng tạo ngày càng trở nên cấp thiết. Nhiều lao động nữ vẫn chưa được tiếp cận đầy đủ với các chương trình đào tạo kỹ năng mới, dẫn đến nguy cơ bị tụt lại phía sau. Bên cạnh đó, định kiến giới trong phân công lao động vẫn còn tồn tại, khiến phụ nữ thường gắn với các công việc mang tính ổn định nhưng thu nhập thấp, ít cơ hội thăng tiến. Áp lực “kép” giữa công việc và trách nhiệm gia đình cũng là một yếu tố ảnh hưởng lớn đến khả năng phát triển nghề nghiệp của lao động nữ. Mặt khác, trong khi phụ nữ tại các đô thị lớn như có nhiều cơ hội tiếp cận việc làm và đào tạo, thì ở các vùng ven, điều kiện này vẫn còn hạn chế, dẫn đến sự chênh lệch về chất lượng lao động.
Ý kiến của nhà lãnh đạo nữ về tình hình lao động nữ
Bà Tạ Thị Minh Huệ, Tổng Giám đốc công ty cổ phần thương mại điện tử 5K Mall cho biết: “Tại 5K Mall, nguồn nhân lực nữ chiếm tỷ lệ 80%, là nền tảng tạo nên sự bền vững và khác biệt của doanh nghiệp. Phụ nữ trong hệ sinh thái của chúng tôi – từ đội ngũ nội bộ đến các đối tác bán hàng, nhà sáng tạo nội dung, chủ shop online – đều thể hiện sự kiên trì, tinh tế và khả năng thích ứng rất nhanh với môi trường số. Họ vừa làm tốt vai trò kinh doanh vừa là người kết nối, lan tỏa giá trị đến cộng đồng khách hàng. Tuy nhiên, chúng tôi nhìn nhận rõ những thách thức mà lao động nữ đang đối mặt: áp lực cân bằng giữa công việc và gia đình, hạn chế trong tiếp cận công nghệ mới, và đôi khi là rào cản về cơ hội phát triển.
Vì vậy, 5K Mall luôn thúc đẩy giải pháp xây dựng một môi trường làm việc linh hoạt, công bằng và trao quyền nhiều hơn cho phụ nữ, cụ thể như: đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp online, phát triển thương hiệu cá nhân và tạo thêm thu nhập bền vững. Khi phụ nữ được trao cơ hội và niềm tin, họ sẽ phát triển bản thân và góp phần thúc đẩy nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ hơn.”
Bà Nguyễn Thị Thu Thảo, Chủ tịch HĐQT công ty TNHH tập đoàn quốc tế Thảo Vy Group nhận xét và đánh giá: “Ngành thẩm mỹ và làm đẹp hiện có tỷ lệ lao động nữ chiếm đa số. Tại Thảo Vy Group, hơn 80% nhân sự là phụ nữ – từ kỹ thuật viên, chuyên viên tư vấn đến đội ngũ quản lý. Để phát triển bền vững, người lao động – đặc biệt là phụ nữ – cần được trang bị kiến thức toàn diện hơn: từ chuyên môn da liễu, an toàn thẩm mỹ, đến kỹ năng tư vấn khách hàng, ứng dụng công nghệ và xây dựng thương hiệu cá nhân trong môi trường số.
Chúng tôi luôn chú trọng công tác đào tạo nội bộ, chuẩn hóa quy trình chuyên môn, khuyến khích tinh thần học hỏi, kỷ luật và đạo đức nghề nghiệp. Đồng thời, xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, cập nhật liên tục kiến thức mới, giúp lao động nữ làm nghề tốt hơn, tự tin, chủ động hơn trong phát triển sự nghiệp. Chúng tôi tin rằng, khi phụ nữ được trang bị đúng kiến thức và kỹ năng, họ sẽ làm đẹp tốt nhất cho người khác, và làm đẹp cho chính cuộc đời mình – một cách bền vững và đầy giá trị.”
Bà Nguyễn Thị Thảo, tổng giám đốc công ty TNHH Quà tặng, Quà tết và Đào tạo nhượng quyền Thaoco chia sẻ: “Tại công ty chúng tôi, mỗi mùa cao điểm phải triển khai những đơn hàng lên đến hàng nghìn, hàng chục nghìn phần quà, đòi hỏi một lực lượng lao động đông đảo, trong đó phần lớn là lao động nữ – những người có sự khéo léo, tỉ mỉ và cảm quan thẩm mỹ phù hợp với công việc gói quà. Nguồn lao động này thường mang tính thời vụ, chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến khó khăn trong việc đảm bảo tốc độ, chất lượng và tính đồng bộ theo yêu cầu của doanh nghiệp.
Vì vậy, chúng tôi đề xuất cần có sự kết nối chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp với các tổ chức chính trị – xã hội tại địa phương như: Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, các tổ dân phố, phòng việc làm sinh viên ở các loại hình trường … để xây dựng mô hình huy động lao động nhàn rỗi, đặc biệt là phụ nữ. Doanh nghiệp có thể tổ chức các lớp hướng dẫn kỹ năng gói quà chuyên nghiệp, vừa tạo thêm thu nhập cho người dân, vừa đảm bảo nguồn nhân lực ổn định, chất lượng. Nếu có sự phối hợp đồng bộ, giải pháp cho bài toán nhân sự sẽ có kết quả tốt, là hướng đi thiết thực trong việc tạo sinh kế linh hoạt, góp phần phát triển kinh tế cộng đồng một cách bền vững.” Bà Nguyễn Thị Thảo chia sẻ thêm.
Làm thế nào để bảo vệ và phát huy vai trò lao động nữ?
Bà Lê Thị Thanh Thảo, Phó chủ tịch UBMTTQVN, chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Phú Nhuận nêu ý kiến:
Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống chính sách bảo vệ quyền lợi lao động nữ theo hướng đồng bộ và thực thi hiệu quả, bao gồm việc giám sát chặt chẽ các quy định về tiền lương, đảm bảo nguyên tắc trả lương bình đẳng cho công việc có giá trị như nhau; tăng cường thanh tra lao động tại các doanh nghiệp, đặc biệt trong khu vực phi chính thức.
Thứ hai, đầu tư mạnh mẽ vào đào tạo nghề và kỹ năng số cho phụ nữ là giải pháp mang tính dài hạn. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với đặc thù của lao động nữ, nhất là nhóm lao động nhập cư, lao động trung niên.
Thứ ba, cần thúc đẩy môi trường làm việc thân thiện, bình đẳng và hỗ trợ phụ nữ cân bằng giữa công việc và gia đình. Việc phát triển hệ thống nhà trẻ, chính sách làm việc linh hoạt, hỗ trợ phụ nữ sau sinh quay trở lại thị trường lao động sẽ góp phần giảm áp lực và tăng cơ hội phát triển.
Thứ tư, nâng cao nhận thức xã hội về bình đẳng giới là yếu tố then chốt. Khi định kiến giới được xóa bỏ, phụ nữ sẽ có nhiều cơ hội hơn để tham gia vào các lĩnh vực có giá trị cao, từ đó cải thiện thu nhập và vị thế trong xã hội.
Hội Liên hiệp Phụ nữ các địa phương cần phát huy vai trò trong việc kết nối, hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi cho lao động nữ. Đây là cầu nối quan trọng giữa chính sách và thực tiễn, giúp tiếng nói của phụ nữ được lắng nghe và phản ánh kịp thời. Bà Lê Thị Thanh Thảo chia sẻ thêm.
Lao động nữ Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, gia tăng về số lượng, hướng đến nâng cao chất lượng, bình đẳng và cơ hội phát triển. Phụ nữ thực sự trở thành lực lượng nòng cốt trong phát triển kinh tế – xã hội, khi có một chiến lược tổng thể, đồng bộ và bền vững nhằm bảo vệ quyền lợi, cơ hội thành công của phụ nữ, tạo nền tảng cho một xã hội tiến bộ, công bằng và phát triển toàn diện.
Nguồn: phunumoi.net.vn
