Diễn ra từ ngày 26.9 đến 4.10, Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc mùa Thu năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt khi được tổ chức trong không gian Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc sau khi được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới.
Bên cạnh việc giữ gìn chiều sâu của các nghi lễ truyền thống, mùa lễ hội năm nay mở rộng không gian trải nghiệm, tăng ứng dụng công nghệ số và đẩy mạnh kết nối di sản với du lịch.
Một mùa hội trong vị thế mới
Chiều 11.9, Tiểu ban Nội dung, Tuyên truyền Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc mùa Thu năm 2026 tổ chức họp báo thông tin về công tác tổ chức, các hoạt động chính và những điểm mới của mùa lễ hội.
Ngày 12.7.2025, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản Văn hóa Thế giới.
Dấu mốc này đưa Côn Sơn – Kiếp Bạc bước vào một vị thế mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác bảo tồn, thực hành và phát huy các giá trị di sản.
Côn Sơn là không gian gắn với sự hình thành, phát triển và lan tỏa của Phật giáo Trúc Lâm, với Đệ tam tổ Huyền Quang cùng những danh nhân lớn như Trần Nguyên Đán, Nguyễn Trãi. Trong khi đó, Kiếp Bạc gắn sâu đậm với lịch sử nhà Trần, Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn và truyền thống yêu nước, chống ngoại xâm của dân tộc.
Sự kết nối giữa hai không gian tạo nên chiều sâu đặc biệt của Côn Sơn – Kiếp Bạc, nơi lịch sử, tín ngưỡng, tư tưởng, cảnh quan và đời sống cộng đồng được trao truyền liên tục qua nhiều thế hệ.
Theo Ban Tổ chức, lễ hội năm nay tiếp tục đặt các nghi lễ truyền thống ở vị trí trung tâm. Tại Kiếp Bạc, ngày 26.9 diễn ra chương trình khai hội, tưởng niệm 726 năm ngày mất Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn và nghi lễ công bố Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Đêm cùng ngày diễn ra Lễ Khai ấn đền Kiếp Bạc. Từ ngày 27-29.9 có các hoạt động trình diễn Hầu Thánh; ngày 28.9 tổ chức Lễ Cầu an và Hội hoa đăng trên sông Lục Đầu; ngày 30.9 diễn ra Lễ rước bộ, Lễ tế và Lễ giỗ Đức Thánh Trần, gắn với tín ngưỡng dân gian “Tháng Tám giỗ Cha”.
Tại Côn Sơn, ngày 26.9 diễn ra Lễ dâng hương, rước văn và tưởng niệm 584 năm ngày mất Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi tại chùa Côn Sơn, đền Nguyễn Trãi và đền Trần Nguyên Đán.
Cùng với các nghi lễ, từ ngày 26.9 đến 3.10, nhiều chương trình văn hóa, nghệ thuật dân gian, múa rối nước được tổ chức, góp phần đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với du khách trong không gian di sản.
Điểm nhấn đáng chú ý là việc công bố Bộ nhận diện thương hiệu chung của Quần thể Di sản thế giới, được các địa phương Hải Phòng, Quảng Ninh và Bắc Ninh thống nhất lựa chọn, sử dụng.
Biểu trưng kết hợp hình ảnh hoa cúc trong lá bồ đề cùng các dải lá cúc cách điệu, lấy “Trí tuệ – Hòa hợp – Lan tỏa” làm ba giá trị cốt lõi. Việc xây dựng một hình ảnh nhận diện chung được kỳ vọng góp phần kết nối những thành phần của một di sản liên vùng, để Yên Tử, Vĩnh Nghiêm, Côn Sơn, Kiếp Bạc không chỉ được nhận biết như những điểm đến riêng biệt mà cùng hiện diện trong một câu chuyện chung.
Giữ chiều sâu của “Lễ”, mở rộng không gian “Hội”
Nếu các nghi lễ truyền thống tiếp tục giữ vai trò làm nên chiều sâu và tính thiêng của lễ hội, thì không gian “Hội” năm nay được mở rộng đáng kể.
Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến thương mại diễn ra từ ngày 26.9 đến 4.10 với các hoạt động trải nghiệm làng nghề, giới thiệu sản phẩm OCOP, nông sản, ẩm thực, sản phẩm văn hóa địa phương, quảng bá du lịch và kết nối tour tuyến.
Thay vì chỉ trưng bày, mua bán sản phẩm, các không gian làng nghề được định hướng tăng tương tác, để nghệ nhân và người làm nghề trực tiếp giới thiệu quá trình tạo ra sản phẩm, giúp du khách có thêm cơ hội tìm hiểu câu chuyện văn hóa phía sau mỗi nghề truyền thống.
Một điểm mới khác là cách tổ chức không gian lễ hội theo hướng đồng bộ và thuận tiện hơn cho người tham dự. Các khu vực cửa ngõ, điểm thông tin, điểm check-in, không gian trải nghiệm được bố trí gắn với cảnh quan, kiến trúc và đặc trưng văn hóa của khu di tích.
Công nghệ số cũng được đưa vào phục vụ trực tiếp du khách. Mã QR tích hợp trên nền tảng Smart Hải Phòng cung cấp thông tin về chương trình, lịch hoạt động, sơ đồ không gian, điểm tham quan, khu vực dịch vụ, ăn uống, lưu trú và các tuyến, điểm du lịch liên quan. Qua đó, người tham dự có thể chủ động lựa chọn hành trình phù hợp ngay trong quá trình dự hội.
Cùng với đó, hoạt động truyền thông được mở rộng trên các nền tảng số, chú trọng hình ảnh, video, livestream và sự tham gia của các nhà sáng tạo nội dung. Đây được xem là cách đưa câu chuyện về Côn Sơn – Kiếp Bạc tiếp cận những nhóm công chúng mới, nhất là người trẻ.
Không chỉ dừng lại ở chín ngày lễ hội, mục tiêu xa hơn là từng bước đưa Côn Sơn – Kiếp Bạc trở thành điểm đến quanh năm.
Từ không gian văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng của Côn Sơn – Kiếp Bạc, các hành trình có thể tiếp tục kết nối tới những điểm đến khác của Hải Phòng cũng như các thành phần thuộc Quần thể Di sản thế giới tại Quảng Ninh, Bắc Ninh.
Sau dấu mốc UNESCO, bài toán đặt ra không chỉ là bảo tồn những giá trị đã được trao truyền qua nhiều thế kỷ, mà còn làm thế nào để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, được người dân hiểu, du khách trải nghiệm và thế hệ trẻ tiếp nhận.
Theo đó, những đổi mới của Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc – mùa Thu năm 2026 không nằm ở việc tạo ra thật nhiều hoạt động mới, mà ở cách đưa những giá trị vốn có của di sản đến gần công chúng hơn, thuận tiện hơn trong trải nghiệm và rộng hơn trong kết nối.
Giữ nghi lễ để giữ mạch nguồn, đồng thời làm mới cách tiếp cận để di sản bước vào đời sống hôm nay cũng chính là hướng đi để Côn Sơn – Kiếp Bạc phát huy vị thế mới của một thành phần trong Di sản Văn hóa Thế giới.
