Bánh chưng Bờ Đậu – Thơm ngon hồn thiêng dân tộc

30/12/2020

Làng nghề bánh chưng Bờ Đậu thuộc xã Cổ Lũng, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên ra đời đã gần 60 năm. Đây là một trong năm làng nghề bánh chưng nổi tiếng nhất khu vực miền Bắc. Sản phẩm bánh chưng Bờ Đậu giống như bánh chưng truyền thống nhưng chất lượng vượt bậc bởi những công đoạn chế biến cầu kỳ, cùng những tâm tình của người nghệ nhân được gói ghém trong những chiếc bánh xanh mướt.


Bánh chưng Bờ Đậu nức tiếng, một trong những làng nghề làm bánh chưng ngon nhất miền Bắc.

Món ngon truyền thống

Ngoài việc là nơi có loại trà Tân Cương, Thái Nguyên còn được biết tới bởi rất nhiều loại đặc sản nổi tiếng khác. Trong đó, bánh chưng Bờ Đậu luôn là một trong những loại bánh truyền thống mang đậm hương vị và bản sắc của vùng núi rừng nơi đây.

Theo lời người dân vùng này, tổ nghề của món bánh chưng này chính là cụ bà Nguyễn Thị Xuân. Cụ Xuân hay còn gọi là cụ Đấng là người của xã Cổ Lũng. Khi xưa, quán bánh của cụ mở ra ở ngay ven đường lúc nào cũng đông nghịt khách ra vào thưởng thức món bánh chưng. Chỉ cần đi qua thôi đã ngửi thấy hương thơm phảng phất của món bánh truyền thống nổi tiếng này.

Đến khi tuổi cao, cụ Đấng đã truyền lại nghề làm bánh chưng cho con cháu và cho đến ngày nay món bánh này vẫn luôn được lưu truyền và đã giúp cho nơi đây trở thành làng nghề truyền thống nổi tiếng. Hiện nay, làng nghề này vẫn còn rất nhiều hộ dân làm bánh chưng để kinh doanh nên món bánh này vẫn luôn được gìn giữ và nó đã trở thành món ăn đặc sản nổi tiếng của người Thái Nguyên. Bạn bè khắp mọi nơi xa gần cứ hễ nhắc tới vùng đất Thái Nguyên là lại nhắc tới món bánh này.

Đến nay, với lịch sử gần 60 năm duy trì và phát triển, bánh chưng Bờ Đậu đã khẳng định được thương hiệu và trở thành một trong 5 làng bánh chưng nổi tiếng nhất miền Bắc.

Làng nghề bánh chưng Bờ Đậu quanh năm đỏ lửa, những nồi bánh chưng phả hơi, mùi bánh mùi lá thơm lừng.

Bánh chưng Bờ đậu cũng giống như bao loại bánh chưng thông thường của người dân Việt Nam. Nguyên liệu chính cũng là gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn, lá dong… Thế nhưng, người Bờ Đậu đã ‘nâng tầm’ chiếc bánh này để mỗi khi thưởng thức, ai cũng phải tấm tắc khen. Làm được điều đó ngoài sự tỉ mỉ, khéo léo của người nghệ nhân thì khâu tuyển chọn nguyên liệu là quan trọng nhất.

Món bánh chưng này được làm từ gạo nếp được trồng tại khu vực núi rừng của huyện Định Hóa nên gạo rất dẻo và thơm. Lá dong dùng để gói phải là loại lá dong nếp dày và có bản rộng chủ yếu là lá dong rừng tự nhiên của vùng Chợ Đồn, Na Rì, Bạch Thông (Bắc Kạn), Võ Nhai, Định Hóa (Thái Nguyên), Chiêm Hóa (Tuyên Quang)… Về phần nhân bắt buộc phải làm bằng loại đỗ xanh lòng vàng, vỏ mỏng, có vị thơm tự nhiên. Thịt lợn trong nhân chủ yếu sử dụng thịt ba chỉ hoặc thịt nửa mỡ nửa nạc được tẩm ướp với hạt tiêu Bắc và các loại gia vị ít nhất một ngày trước khi gói.

Khi gói, người dân Bờ Đậu chỉ sử dụng tay mà không dùng đến khuôn để cảm nhận, điều chỉnh chiếc bánh thật chặt, vuông đều bằng nhau. Đây là điều đặc biệt mà chỉ riêng những nghệ nhân Bờ Đậu mới có. Bánh được gói chặt tay khi luộc thường không bị biến dạng, căng phồng mà vuông thành sắc cạnh, hạt nếp dẻo, rền bánh, có mùi thơm đậm đà. Bánh gói xong, thường phải luộc sôi khoảng 10 tiếng và lúc nào cũng phải để nước ngập bánh.

Người gói bánh chưng Bờ Đậu hoàn toàn không dùng khuôn, nhưng vẫn gói được những chiếc bánh đều tăm tắp.

Điều đặc biệt và bí quyết riêng để bánh chưng Bờ Đậu ngon mà không nơi nào có được là nguồn nước dùng để luộc bánh. Nước phải được dẫn từ núi Cẩm nằm sát phía sau làng nghề Bờ Đậu về để lắng lại trong các bể ở mỗi gia đình, sau đó mới bơm vào các nồi luộc. Theo người dân ở đây, nguồn nước này được coi như ‘nước giếng thần’, chỉ khi luộc bởi chính loại nước này mới cho được màu sắc đẹp và mùi thơm đặc biệt.

Tại những lò luộc bánh chưng lửa đỏ rực cả ngày, không khí lúc nào cũng như Tết, mùi bánh, mùi lá quyện vào nhau thơm nức.

Làm giàu từ bánh chưng

Bánh chưng ở đây không chỉ ăn ngày lễ, Tết, giỗ chạp mà được người ta mua vào bất kể ngày nào trong năm, giống như một thức quà bánh ngon, dành để biếu, tặng mọi người. Chính vì nhu cầu cao nên làng nghề bánh chưng Bờ Đậu ngày càng phát triển và mở rộng quy mô.

Ông Nguyễn Hải Âu – Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ và Thương mại Hảo Âu, Cựu Trưởng ban Quản lý làng nghề cho biết: “Ban đầu làng Bờ Đậu cũng có những nhà làm bánh chưng, nhưng quy mô nhỏ lẻ sản xuất manh mún nên không phát triển được chất lượng và thương hiệu. Đến năm 2009, làng nghề truyền thống bánh chưng Bờ Đậu ra đời, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân. Sau đó năm 2013, sản phẩm của chúng tôi nhận được cúp vàng thương hiệu toàn quốc, năm 2014 thì vinh dự nhận danh hiệu làng nghề tiêu biểu toàn quốc. Cùng với đó, hàng năm, làng nghề đều đi dự thi cho các sản phẩm truyền thống tại các địa phương và đều giành được kết quả cao.”

Ông Nguyễn Hải Âu – Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ và Thương mại Hảo Âu, Cựu Trưởng ban Quản lý làng nghề bánh chưng Bờ Đậu.

Ông Âu cũng chia sẻ: Ban đầu từ một nghề truyền thống thì nay nghề làm bánh chưng đã phát triển theo hướng thương mại, nâng tầm chiếc bánh chưng, đưa chiếc bánh chưng đến nhiều vùng miền trong cả nước và nước ngoài. Nhiều nhà từ chiếc bánh chưng đã vươn lên làm giàu. Có những gia đình đã xây được nhà, mua được xe ô tô cũng nhờ chính món đặc sản địa phương này. Hiện tính cả làng nghề mỗi ngày gói được 1 tấn gạo. Mỗi gia đình bán ra được từ 200 – 300 chiếc bánh chưng các loại. Thời điểm cận tết, cả làng phải gói đến 4 tấn gạo.

Ông Nguyễn Hải Âu bên cạnh nồi bánh chưng khổng lồ, mỗi nồi có thể chứa được 300 chiếc.

Với kỹ thuật ngày càng cải tiến, nhiều gia đình đã sắm thêm nồi điện để đun bánh chưng, nâng kích thước của những chiếc nồi khổng lồ, luộc tối đa có thể được 300 chiếc bánh. Cải tiến hệ thống trục vớt bánh chưng trong nồi luộc để giảm thiểu công sức và thời gian lao động. Một số hộ đã nghĩ ra cách hút chân không để đem được bánh chưng đi xa, đóng những mã QR truy dấu nguồn gốc và đăng ký thương hiệu riêng.

Nghề làm bánh chưng truyền thống không chỉ giúp cho người dân xóm 9 Bờ Đậu có thu nhập ổn định mà còn kéo theo nhiều dịch vụ khác phát triển như: kinh doanh bánh chưng tại chỗ, vận chuyển bánh chưng ra các tỉnh, đi nước ngoài, cung cấp bánh chưng vào các siêu thị, cửa hàng, cung ứng gạo và nguyên liệu làm bánh, cung cấp chất đốt…

Bánh chưng đã giúp người dân Bờ Đậu vươn lên làm giàu.

Phục vụ Tết năm nay, bà con làng nghề bánh chưng Bờ Đậu ngoài bánh chưng truyền thống đã sản xuất thêm bánh chưng dài của dân tộc Tày, bánh chưng lá giềng, bánh chưng gấc, bánh chưng nếp cẩm… tạo nên sự phong phú, mới mẻ cho sản phẩm, đáp ứng đa dạng nhu cầu người tiêu dùng. Trong đó, bánh được chia làm nhiều loại, giá cả cũng có sự chênh lệnh nhau. Đối với loại bánh chưng nhỏ được bán với giá 20.000 đồng/1 chiếc. Loại bánh chưng vuông nhỡ có giá 30.000 – 40.000 đồng/1 chiếc. Đối với bánh vuông to, chủ yếu bán trong ngày tết có giá khoảng 50.000 đồng/1 chiếc.

 

Quang Tới – Đình Tuyến

Video hay

Cùng chuyên mục

Bác bỏ hoài nghi sau cái chết của cựu Ngoại trưởng Mỹ do biến chứng COVID-19

Bác bỏ hoài nghi sau cái chết của cựu Ngoại trưởng Mỹ do biến chứng COVID-19

Bắc Bộ không khí lạnh tăng cường, miền Trung tiếp tục mưa lớn kéo dài

Bắc Bộ không khí lạnh tăng cường, miền Trung tiếp tục mưa lớn kéo dài

Đại tướng Colin Powell qua đời vì Covid-19

Đại tướng Colin Powell qua đời vì Covid-19

Tuyên dương các ‘sứ giả hòa bình’ của Việt Nam

Tuyên dương các ‘sứ giả hòa bình’ của Việt Nam

Thủ tướng: Đất nước biết ơn đội ngũ y tế, lực lượng tuyến đầu chống dịch COVID-19

Thủ tướng: Đất nước biết ơn đội ngũ y tế, lực lượng tuyến đầu chống dịch COVID-19

Nhiều quốc gia Châu Á tìm mua thuốc điều trị Covid-19 mới

Nhiều quốc gia Châu Á tìm mua thuốc điều trị Covid-19 mới

Nghệ thuật xăm che sẹo – độc và đẹp

Nghệ thuật xăm che sẹo – độc và đẹp

Nghệ thuật tạo hình siêu đỉnh từ những… cái bóng!

Nghệ thuật tạo hình siêu đỉnh từ những… cái bóng!

Kỷ niệm 100 năm sân khấu kịch nói Việt Nam

Kỷ niệm 100 năm sân khấu kịch nói Việt Nam

Miền Trung mưa lớn kéo dài, nhiều tuyến đường ngập trong nước lũ

Miền Trung mưa lớn kéo dài, nhiều tuyến đường ngập trong nước lũ

Những bức ảnh thú vị khiến người xem phải thán phục

Những bức ảnh thú vị khiến người xem phải thán phục

Sản xuất nông nghiệp: kẻ khóc người cười

Sản xuất nông nghiệp: kẻ khóc người cười

Tao nhã Cốm làng Vòng

Tao nhã Cốm làng Vòng

Chụp ảnh khỏa thân ở Biển Chết nhằm bảo vệ môi trường

Chụp ảnh khỏa thân ở Biển Chết nhằm bảo vệ môi trường

Hầm mộ bằng đá lớn nhất thế giới với 400 căn phòng đầy châu báu

Hầm mộ bằng đá lớn nhất thế giới với 400 căn phòng đầy châu báu

‘Song sát’ Kane – Son giúp Tottenham qua mặt MU

‘Song sát’ Kane – Son giúp Tottenham qua mặt MU

Thanh xuân rực rỡ được khắc họa trọn vẹn trong bộ ảnh ‘Lớp 13’

Thanh xuân rực rỡ được khắc họa trọn vẹn trong bộ ảnh ‘Lớp 13’

Những liệu pháp tự nhiên giúp bạn dễ dàng chìm vào giấc ngủ

Những liệu pháp tự nhiên giúp bạn dễ dàng chìm vào giấc ngủ

Miền Trung, Tây Nguyên đang khẩn trương ứng phó lũ

Miền Trung, Tây Nguyên đang khẩn trương ứng phó lũ

Sáng 18/10: Phát hiện 45 học sinh trong một trường mắc COVID-19; Gỡ bỏ chốt BV Việt Đức

Sáng 18/10: Phát hiện 45 học sinh trong một trường mắc COVID-19; Gỡ bỏ chốt BV Việt Đức

“Trùm” giang hồ Đường “Nhuệ” và con nuôi tiếp tục hầu tòa

“Trùm” giang hồ Đường “Nhuệ” và con nuôi tiếp tục hầu tòa

Long An dừng tất cả các trạm kiểm soát dịch COVID trên địa bàn

Long An dừng tất cả các trạm kiểm soát dịch COVID trên địa bàn

Thuê người giả làm chồng lừa bán đất

Thuê người giả làm chồng lừa bán đất

Nhiều hộ dân ở Hà Nội bị lừa tiền làm sổ đỏ

Nhiều hộ dân ở Hà Nội bị lừa tiền làm sổ đỏ

Quy định về cho phép sang tên chủ sở hữu xe cho trường hợp xe mua qua nhiều đời chủ

Quy định về cho phép sang tên chủ sở hữu xe cho trường hợp xe mua qua nhiều đời chủ

Nước sông dâng nhanh, người dân ở Quảng Nam tất bật chạy tránh lũ

Nước sông dâng nhanh, người dân ở Quảng Nam tất bật chạy tránh lũ

Mịch Quang: bản giao hưởng Mùa xuân tuyệt vời

Mịch Quang: bản giao hưởng Mùa xuân tuyệt vời

Chào mừng ngày Phụ nữ Việt Nam (20/10), những đoá hồng trong đại dịch

Chào mừng ngày Phụ nữ Việt Nam (20/10), những đoá hồng trong đại dịch

Cuộc điều tra tham nhũng như ‘giọt nước tràn ly’ của Trung Quốc

Cuộc điều tra tham nhũng như ‘giọt nước tràn ly’ của Trung Quốc

Hội nghị về Mô hình Kinh tế Tuần hoàn trong lĩnh vực rác thải điện, điện tử

Hội nghị về Mô hình Kinh tế Tuần hoàn trong lĩnh vực rác thải điện, điện tử