Phú Thọ đang đặt văn hóa và con người vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển, hướng tới biến những giá trị di sản, bản sắc và truyền thống vùng Đất Tổ thành nguồn lực nội sinh, tạo động lực cho phát triển bền vững và hội nhập.
Khơi dậy giá trị văn hóa, xây dựng con người Đất Tổ
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Phú Thọ có nhiều lợi thế để xây dựng nền văn hóa và con người phát triển toàn diện. Không gian địa lý rộng lớn, hạ tầng kết nối liên vùng đa dạng, hệ sinh thái tự nhiên phong phú cùng hệ thống danh lam, thắng cảnh, di tích lịch sử và các khu, điểm du lịch tạo nên những tiềm năng đặc biệt của địa phương.
Đặc biệt, sự hội tụ của nhiều sắc thái văn hóa vùng trung du, miền núi và đồng bằng Bắc Bộ tạo cho Phú Thọ nền tảng văn hóa đa dạng, giàu bản sắc. Đây không chỉ là giá trị cần gìn giữ mà còn là nguồn lực để tỉnh phát triển du lịch, dịch vụ và các ngành công nghiệp văn hóa.
Ngày 7/5/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TU về phát triển văn hóa, con người tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết xác định mục tiêu phát triển văn hóa Phú Thọ tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng Phú Thọ trở thành trung tâm văn hóa về cội nguồn của dân tộc Việt Nam.
Cùng với đó là xây dựng con người Phú Thọ phát triển toàn diện, phát huy những phẩm chất tốt đẹp của dân tộc và các giá trị đặc trưng: yêu nước, đoàn kết, tự cường, đổi mới, sáng tạo, nhân ái. Văn hóa và nguồn lực con người được xác định là nền tảng, sức mạnh nội sinh, động lực phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập quốc tế.
Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh chú trọng đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, nhất là người đứng đầu đối với nhiệm vụ phát triển văn hóa, con người. Công tác tuyên truyền, vận động được đổi mới theo hướng thiết thực; đồng thời phát huy vai trò giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội.
Xây dựng con người được bắt đầu từ những giá trị gần gũi trong gia đình và cộng đồng. Tỉnh định hướng triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam, đồng thời cụ thể hóa phù hợp với đặc trưng địa phương.
Các bộ quy tắc ứng xử được xây dựng, thực hiện hiệu quả hơn, góp phần hình thành chuẩn mực văn hóa trong cộng đồng. Giáo dục đạo đức, lối sống được quan tâm; các hủ tục, tập quán lạc hậu từng bước được loại bỏ; nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội tiếp tục được xây dựng.
Cùng với đời sống tinh thần, tỉnh chú trọng chăm lo sức khỏe, nâng cao tầm vóc, thể lực. Phong trào thể dục, thể thao quần chúng, thể thao trong trường học và cộng đồng được đẩy mạnh; các môn thể thao dân tộc, trò chơi dân gian được bảo tồn, phát huy, góp phần nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân.
Đánh thức di sản bằng công nghệ và du lịch
Với hệ thống di sản phong phú, Phú Thọ xác định bảo tồn và phát huy giá trị di sản là nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh định hướng quy hoạch, bảo tồn các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, di chỉ khảo cổ học, di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử cách mạng.
Công tác kiểm kê, lập hồ sơ, xây dựng danh mục di sản tiếp tục được chú trọng; đồng thời nghiên cứu, sưu tầm, phục dựng các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng, hương ước và lễ hội truyền thống giàu tính nhân văn. Việc bảo tồn gắn với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch bền vững, qua đó từng bước đưa Phú Thọ trở thành trung tâm văn hóa, lễ hội về với cội nguồn dân tộc Việt Nam.
Trong hành trình ấy, nghệ nhân và những người trực tiếp thực hành, truyền dạy di sản giữ vai trò quan trọng. Tỉnh định hướng xây dựng chính sách tôn vinh, hỗ trợ nghệ nhân, đồng thời chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực làm công tác di sản tại cộng đồng.
Một điểm mới là đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Các không gian sáng tạo nội dung số, môi trường sáng tạo cho cộng đồng, doanh nghiệp và tổ chức hoạt động văn hóa được định hướng hình thành, tạo điều kiện phát triển sản phẩm, dịch vụ văn hóa mới.
Phát triển văn hóa và con người Phú Thọ tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Ảnh – Tiết mục “Âm vang nguồn cội” tại Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026 (Ảnh: Thu Hương).
Cùng với bảo tồn là phát triển các ngành công nghiệp văn hóa phù hợp với tiềm năng địa phương, gồm nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, thủ công mỹ nghệ, quảng cáo và điện ảnh.
Phú Thọ định hướng đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến sản phẩm du lịch văn hóa và sản phẩm văn hóa đặc trưng; mở rộng thị trường trong nước, quốc tế, nâng cao sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của du lịch. Hạ tầng tại các khu, điểm du lịch, di tích, làng nghề truyền thống và khu vui chơi, giải trí được đầu tư theo hướng đồng bộ, gắn phát triển du lịch với bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Theo định hướng này, các không gian phát triển du lịch trọng điểm sẽ được xây dựng theo hướng chuyên nghiệp, có thương hiệu đặc trưng, tạo sức lan tỏa và động lực cho du lịch bền vững. Giá trị văn hóa vì thế không chỉ được gìn giữ mà còn được chuyển hóa thành những sản phẩm có khả năng tạo giá trị kinh tế – xã hội.
Tạo sức lan tỏa, đưa văn hóa trở thành động lực phát triển
Một nền văn hóa muốn phát triển bền vững cần có hệ thống thiết chế phù hợp. Phú Thọ định hướng phát triển đồng bộ hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao từ tỉnh đến cơ sở; ưu tiên khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và sử dụng.
Khu di tích lịch sử Đền Hùng tiếp tục là trọng điểm trong chiến lược phát triển văn hóa của tỉnh. Phú Thọ định hướng tiếp tục triển khai các phân khu chức năng, hướng tới hình thành “Quần thể văn hóa, tâm linh trở về cội nguồn dân tộc Việt Nam” mang tầm quốc gia. Công viên Văn Lang, Quảng trường Hùng Vương cùng các công viên, không gian văn hóa, sáng tạo, nghệ thuật, vui chơi, giải trí cũng được định hướng hoàn thiện, gắn với quy hoạch đô thị và cảnh quan sinh thái.
Bảo tàng Hùng Vương được định hướng nâng cấp, ứng dụng công nghệ trong bảo tồn, trưng bày và phát huy giá trị hiện vật, gắn với giáo dục truyền thống. Thư viện tỉnh được đầu tư theo hướng hiện đại, từng bước số hóa tài liệu. Hệ thống nhà văn hóa, sân thể thao, thư viện cơ sở tiếp tục được hoàn thiện, góp phần đưa hoạt động văn hóa đến gần hơn với người dân.
Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, chất lượng hoạt động văn hóa được chú trọng. Tỉnh định hướng hoàn thiện chính sách bảo tồn, phát huy di sản; đào tạo, thu hút và đãi ngộ văn nghệ sĩ, diễn viên, nghệ nhân; hỗ trợ các câu lạc bộ, đội văn hóa nghệ thuật truyền thống.
Công tác tổ chức lễ hội tiếp tục đổi mới theo hướng trang trọng, văn minh, an toàn, khoa học; tăng cường xã hội hóa, huy động cộng đồng tham gia, đồng thời bảo đảm an ninh trật tự và vệ sinh môi trường. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được nâng cao chất lượng, đáp ứng nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của Nhân dân.
Trong xu thế hội nhập, Phú Thọ định hướng tăng cường liên kết vùng, phát huy vai trò trung tâm văn hóa, thể thao và du lịch của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Việc hợp tác với các địa phương, thành phố lớn trong cả nước được gắn với phát triển văn hóa và du lịch, khai thác hiệu quả các di sản và hình thành sản phẩm có sức cạnh tranh.
Tỉnh cũng hướng tới mở rộng giao lưu văn hóa quốc tế, mời các đoàn nghệ thuật trong khu vực và thế giới đến Phú Thọ trình diễn, quảng bá văn hóa; đồng thời tạo điều kiện để các đơn vị nghệ thuật, nghệ nhân dân gian của tỉnh giới thiệu di sản Phú Thọ ở nước ngoài.
Để tạo nền tảng lâu dài, Phú Thọ định hướng tích hợp nội dung phát triển văn hóa, con người vào Quy hoạch tỉnh, xây dựng thương hiệu điểm đến trong nước và quốc tế, với quan điểm “biến di sản thành tài sản”, nhưng phải gắn với bảo tồn và phát triển bền vững.
Màn trình diễn hát Xoan tại Lễ hội văn hóa dân gian đường phố tỉnh Phú Thọ năm 2026. (Ảnh: Sưu tầm).
Cùng với đó là chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ văn hóa, nhất là ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc; phát hiện, bồi dưỡng nghệ sĩ, nghệ nhân tài năng; xây dựng chính sách thu hút, đãi ngộ đội ngũ làm công tác văn hóa. Tỉnh cũng định hướng tăng cường đầu tư từ ngân sách nhà nước, đồng thời huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy sự tham gia của khu vực kinh tế tư nhân vào phát triển văn hóa, con người.
Từ bảo tồn di sản đến xây dựng con người, từ phát triển thiết chế văn hóa đến công nghiệp văn hóa, từ chuyển đổi số đến mở rộng giao lưu quốc tế, Phú Thọ đang từng bước hình thành một cách tiếp cận toàn diện về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.
Mục tiêu không chỉ là gìn giữ những giá trị đã được trao truyền qua các thế hệ, mà còn làm cho những giá trị ấy tiếp tục được sáng tạo, lan tỏa và tạo ra giá trị mới trong đời sống đương đại.
Với định hướng đó, văn hóa và con người Phú Thọ được kỳ vọng sẽ trở thành sức mạnh nội sinh quan trọng, góp phần xây dựng vùng Đất Tổ giàu bản sắc, năng động, sáng tạo, nhân văn và hội nhập, tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững trong những năm tới.
Trung Hiếu
