20giờ 15 ngày 8.05.2026 tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, 77 Hào Nam Hà Nội, ngay từ phút đầu tiên của đêm diễn, khi Lưu Hồng Quang chưa bước ra sân khấu, khán phòng như được nén chặt. Người ta chờ đợi để thực biết một pianist Việt Nam sẽ thể hiện như thế nào với 12 étude, loại khó nhất của Liszt và của piano nói chung. Fr. Liszt là một nhạc sĩ người Hungaria danh tiếng thế kỷ XIX với các tác phẩm siêu việt và kỹ thuật piano điêu luyện bậc nhất thế giới.
Cây đàn Bösendorfer 280VC – Grand Piano Vienna Concert đắt giá bằng một căn hộ hạng sang cũng đã được dặt trên sân khấu. Nó được chế tác với sự kết hợp hoàn hảo giữa kỹ thuật truyền thống của Bösendorfer và những công nghệ mô hình hóa, đo lường khoa học tiên tiến bậc nhất của Hãng đàn Đức Trí (cho mượn) dường như cũng nín thở chờ đợi. Khán phòng không chỉ có khán giả trung thành với âm nhạc bác học mà nhiều gương mặt của giới chuyên môn, của khách quốc tế, và những nhà nghiên cứu…
Tôi nghĩ. Mươi năm trở lại đây chưa có đêm nào tại Nhạc viện Hà nội lại có một chương trình solo piano được khán giả chờ đợi đến như vậy. Thời tiết dự báo có mưa giông về đêm nhưng khán phòng phủ gần kín chỗ ngồi.
Trong khi Lưu Hồng Quang biểu diễn khán phòng gần như tuyệt đối im lặng, chỉ cái bóng di động của các tay máy truyền hình cũng gây ra một chút khó chịu. Khán giả tuyệt đối say mê, tuy không phải ai cũng biết rõ 12 khúc thơ – nhạc đêm nay vĩ đại đến mức nào. Chỉ với trực giác, cũng thấy âm thanh từ tiếng đàn Lưu Hồng Quang như của trời cao gửi xuống, đánh thức tâm can.
Fr. Liszt là ai?
Trong lịch sử piano, rất ít nhà soạn nhạc có cá tính mạnh đến mức chỉ cần vài ô nhịp người ta đã nhận ra ngay. Âm nhạc của ông không chỉ là âm nhạc để nghe, mà là một trạng thái tinh thần, một thứ “siêu lãng mạn” nơi con người muốn vượt khỏi giới hạn của chính mình. Ở Liszt luôn tồn tại đồng thời ba con người: nhà thơ, nhà tiên tri và nhà trình diễn thiên tài. Chính sự kết hợp ấy khiến âm nhạc ông chưa bao giờ chỉ là kỹ thuật đơn thuần.
Điều đặc biệt ở Liszt là ông biến cây đàn piano thành cả một dàn nhạc giao hưởng. Trước Liszt, piano dù đã phát triển mạnh nhưng vẫn còn mang tính salon, thính phòng. Với Liszt, đàn piano bỗng có thể gầm vang như đồng thau, ngân dài như organ nhà thờ, rồi lại mỏng nhẹ như tiếng chuông xa. Ông mở rộng toàn bộ biên giới kỹ thuật: quãng tám liên tục, quãng nhảy khổng lồ, hợp âm dày đặc, những chuỗi hợp âm như thác nước… Nhưng nghịch lý là: phía sau tất cả sự dữ dội ấy lại là một tâm hồn cực kỳ thi sĩ.
Đó là lý do khi chơi Liszt, nghệ sĩ không thể chỉ điêu luyện về kỹ thuật. Điều khó nhất là làm cho kỹ thuật tan biến vào cảm xúc và tư tưởng. Và đây chính là nơi tài năng của Lưu Hồng Quang trở nên đáng chú ý.
Lưu Hồng Quang là pianist ở vị trí nào?
Là một người đã sở hữu một bản thành tích với hơn 20 Giải thưởng quốc tế và Việt Nam. Huân chương lao động Hạng 3 từ rất trẻ, 21 tuổi.
Trong thế hệ pianist Việt Nam hiện nay, Lưu Hồng Quang có một phẩm chất khá phù hợp với Liszt: kỹ thuật rất mạnh nhưng không thiên về phô trương. Tiếng đàn của anh thường có độ kiểm soát cao, âm thanh gọn, rõ lớp, và đặc biệt có xu hướng “đi từ bên trong”. Điều này rất quan trọng với Liszt, bởi Liszt thật ra không chỉ viết về sự rực cháy bên ngoài, mà còn viết rất nhiều về cô đơn, tôn giáo, chiêm niệm và cả bóng tối nội tâm.
Nếu nói tinh thần Liszt cô đọng mạnh nhất ở đâu, thì chính là ở bộ Transcendental Études – 12 Etudes siêu việt này. Mỗi etude là một “thế giới tâm lý”, một bài thơ giao hưởng thu nhỏ. Liszt đặt tên cho chúng như đặt tên cho những nhân vật hay trạng thái linh hồn: Mazeppa, Feux Follets, Harmonies du soir, Chasse-neige… Chúng không còn là etude theo nghĩa cổ điển nữa, mà là những bi kịch và khải huyền bằng piano.
12 etudes này gần như phản chiếu toàn bộ cá tính Liszt.
Nhưng có lẽ điều thú vị nhất là: cá tính của Liszt và cá tính của Lưu Hồng Quang không hoàn toàn giống nhau. Liszt là núi lửa, là cơn giông, là bão tuyết là ánh chớp. Thì, Quang thiên về sự tập trung nội tâm và kiểm soát. Chính độ “lệch” này có thể tạo nên Liszt rất riêng: bớt khoa trương hơn, nhưng sâu hơn; ít “thần tượng piano” hơn, mà nhiều chất thơ và suy tưởng hơn.
Có thể nói, nếu một pianist khác chơi Liszt như chinh phục khán phòng theo kiểu trình diễn sức mạnh kỹ thuật, thì Lưu Hồng Quang chơi Liszt như một cuộc đối thoại với nhà soạn nhạc và chính mình. Và đó là hướng tiếp cận phù hợp với khán giả hôm nay: không còn chỉ ngạc nhiên trước kỹ thuật siêu phàm, mà muốn nghe thấy con người phía sau sự siêu phàm ấy.
Ở khúc Mazeppa (nhân vật lịch sử thế kỷ XVII-XVIII), ta thấy Liszt của chủ nghĩa anh hùng lãng mạn, con người bị kéo lê giữa bão tố nhưng cuối cùng vươn dậy như một vị vua. Lưu Hồng Quang tạo được cảm giác về “định mệnh”, Mazeppa hiện lên như một trường ca bi tráng.
Ngược lại, Feux Follets (“Đom đóm ma”) là một trong những tác phẩm khó nhất lịch sử piano. Âm nhạc gần như không có trọng lượng vật lý: mọi thứ bay lướt, biến mất, lập lòe như ảo giác. Lưu Hồng Quang – sự linh hoạt trong articulation và khả năng làm âm thanh “mảnh” đi đã giúp tác phẩm này đạt được đúng chất Liszt: ma mị nhưng thanh thoát.
Violinist Đỗ Phương Nhi, đã nhận xét: “12 bản studies của Liszt là 1 trong những chuỗi tác phẩm rất nhiều kỹ thuật điêu luyện, đòi hỏi nghiên cứu tỉ mỉ và trình diễn xuất sắc, Lưu Hồng Quang đã chơi rất thuyết phục và hấp dẫn người nghe. Các bản nhạc này rất hiếm khi được chơi ở Việt Nam, khá kén nghe, với sự trầm bổng đan xen kỹ thuật khác nhau vào giai điệu, nhưng với tầm nhìn sâu sắc, tài năng của Lưu Hồng Quang, anh đã vẽ nên bức tranh toàn cảnh gần gũi hơn tới khán giả”.
Còn giảng viên piano của Yamaha Phạm Thành Chung thì cho rằng: “Lưu Hồng Quang có độ tập trung lớn vào kể chuyện và dẫn dắt người nghe qua các bối cảnh đan xen. Anh làm rất tốt trong việc làm hiện lên được hình ảnh châu Âu với chút góc cạnh hơi gợi cho người nghe về Donxiote… Nhạc Lizst hay được nghĩ tới với ảo tưởng vĩ đại nhưng Lưu Hồng Quang thể hiện được chất tinh tế và tính thể nghiệm, tính “chơi” của Lizst bằng sự đầu tư vào làm rõ từng bè trong các hòa thanh giúp thể hiện câu chuyện có chiều sâu. Độ tinh luyện của anh với những phân chơi pianissimo cũng rất đáng nể…”.
Tô Thúy Anh, một khán giả từ Anh, về Hà Nội, biết có buổi diễn đã đến, khi nghe xong bà nói: “Tôi không ngờ VN lại có cả 1 chương trình âm nhạc chuyên đề quá đặc biệt như thế này. Mùa thu tới tôi sẽ về lại không biết có cuộc nào như thế cho tôi được tham dự không? Khi nghe nhạc Liszt tôi hay nghĩ về người bạn đương thời của ông là Chopin. Mặc dù cả hai ông đều trong thời “Lãng mạn” nhưng tôi thấy như nước và lửa. Chopin trữ tình, gần gũi bao nhiêu thì hôm qua nghe Liszt thấy kỳ vĩ, rực rỡ bấy nhiêu… Tôi ở Anh và Canada từng ấy năm trời chỉ thấy Transcendental Études lên CD chứ chưa thấy ai lao vào chơi lớn như Lưu Hồng Quang cả. Nói rất chân thành là tôi rất biết ơn những nghệ sỹ xả thân như Quang, vì phải có những người như vậy thì khán giả mới có những trải nghiệm đáng nhớ thế này. Có lẽ Quang đã nhìn bộ Etudes này như một thách thức của nghiệp đàn và như sự tri ân với một tiền nhân vĩ đại. Những tác phẩm của Pr. Liszt là âm nhạc thuộc hàng khó nhất thế giới cho người diễn đạt nó. Truyền thuyết Hy lạp kể, Promethus cam chịu khổ hình để mang lửa về cho người, hôm qua Hà Nội mình đã chứng kiến Quang lao động khổ sai một cách hân hoan và tự nguyện để mang nhạc về quê hương cho đời. Salut!”… Còn rất nhiều nhận xét của những nhà chuyên môn nữa…
Tôi vô cùng thích thú nhìn Lưu Hồng Quang đôi khi khi hai tay bắt chéo qua nhau để chơi các nốt hoặc đoạn nhạc ở vị trí “không thuộc” tay mình theo thông thường (hand crossing)). Tay phải vươn sang bên trái của tay trái, hoặc tay trái vượt lên trên tay phải để chơi ở quãng cao, một trình diễn thị giác rất mạnh. Cảm giác dòng nhạc bay vượt không gian bàn phím…
Hay ở etude “Hòa âm buổi chiều” nơi Liszt trở thành một họa sĩ ánh sáng, Lưu Hồng Quang đã có những hợp âm mở rộng, thanh âm rung ngân dài tạo nên cảm giác hoàng hôn đang lan khắp không gian. Đây là etude cho thấy Liszt ảnh hưởng sâu sắc đến Debussy và cả trường phái ấn tượng sau này. Với một pianist có xu hướng tinh tế màu sắc như Lưu Hồng Quang, tác phẩm này đã trở thành điểm rất đẹp trong cuộc solo mà không phải Liszt chỉ là của lửa, Liszt còn là của ánh sáng.
Và đặc biệt là Chasse-neige (“Bão tuyết”) – etude cuối cùng. Đây gần như là một thị kiến siêu hình. Những chuyển động đánh luân phiên 2 note gần nhau liên tục tạo cảm giác tuyết phủ lên toàn bộ thế giới, mọi vật dần biến mất vào hư vô. Liszt ở đây không còn là nghệ sĩ hào nhoáng thời trẻ nữa, mà là một con người đối diện sự trống rỗng và vô tận. Tác phẩm này cần chiều sâu nội tâm nhiều hơn kỹ thuật. Và chính kiểu nghệ sĩ không “khoe mình” quá mức như Lưu Hồng Quang lại có khả năng chạm được tới vẻ cô độc ấy.
Một điều quan trọng khác: 12 etudes của Liszt đòi hỏi nghệ sĩ phải có “tư duy giao hưởng”. Lưu Hồng Quang đã tạo cảm giác như nhiều lớp nhạc cụ đang vang lên cùng lúc. Đây là thử thách lớn về tổ chức thứ bậc âm thanh (voicing) và kiến trúc âm thanh. Điểm mạnh của Lưu Hồng Quang là anh thường làm rõ được các lớp bè thay vì biến tất cả thành một khối âm thanh dày. Đêm diễn này Lưu hồng Quang đã “vẽ” được không gian, đã làm cho người nghe cảm thấy sự chuyển dịch của ánh sáng, của thời gian, của cảm xúc chính anh và của Fr. Liszt.
Lưu Hồng Quang đã làm khán giả bùng nổ theo anh, những tiếng vỗ tay và cả những giọt nước mắt. Có những người thét to: “bravo”. Bốn lần không dứt. Những giọt mồ hôi lấp lánh trên trán pianist…
Chương trình khép lại. Sau một ngày lấy lại thăng bằng, Lưu Hồng Quang đã viết trên fb, trân trọng gửi lời cảm ơn đến các vị khách quý. Ngài Ito Naoki – Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, Ngài Francisco Noel Fernandez III – Đại sứ Cộng hòa Philippines tại Việt Nam, Ngài Bastian N. Chakco – Phó Đại sứ Cộng hòa Ấn Độ tại Việt Nam… Cảm ơn QGVN(VNAM), Vietnam International Piano Competition & Festival (VIPCF), Hãng đàn Bösendorfer, Đức Trí Piano Boutique, đã đồng hành cùng chương trình. Cảm ơn gia đình, những người thầy, đồng nghiệp… Âm nhạc của Liszt không chỉ là chiều sâu của những tầng thanh âm đa màu sắc. Âm nhạc của Liszt là sự kết nối cảm xúc giữa những tâm hồn. Hơn một giờ đồng hồ được sống giữa những giây phút thăng hoa cùng khán giả là những giây phút hạnh phúc nhất trong hành trình nghệ thuật của người nghệ sĩ.
Và dành cho tôi một cuộc trò chuyện: “Cháu đã rất cảm xúc bác ạ. Rung động và sâu lắng hơn đêm diễn ở New Zealand… Phải chăng nguồn cội, kết nối với Hà Nội đã cho cháu thêm cảm hứng và động lực. Trên đường tới Nhạc viện đi qua Khâm Thiên cháu lại nhớ lại dịp kỷ niệm năm 2022, Hà Nội tưởng nhớ 12 ngày đêm B52… Trải bao cung bậc, đất nước đến ngày hôm nay. Thế hệ con em chúng cháu có thể đóng góp cho quê hương qua nghệ thuật. Như những hợp âm cuối cùng, tưởng như bão tuyết đa chôn vùi mọi thứ, từ dưới đáy, sau khi bão tuyết. Vậy mà…”.
Lưu Hồng Quang cũng cảm ơn TS- NSND Đỗ Quốc Hưng, Đại sứ Nguyễn Phú Bình, Đại sứ Nguyễn Thạc Dĩnh và Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều đã lên sân khấu tặng hoa ở phút cuối buổi diễn
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều dã chạm vai người nghệ sĩ nói nhỏ: “Tôi biết ơn anh vì hay quá”. Phó TGĐ Hàng không Singapore, ngài Philip Gol Phó chủ tịch hiệp hội hàng không thế giới IATA thì nói “Vợ chồng tôi bay từ Sing sang đây chỉ để nghe Lưu Hồng Quang hôm nay rồi phải về ngay vì có việc gấp. Quá tuyệt vời đối với chúng tôi”.
Vài nét tiểu sử
Lưu Hồng Quang sinh ngày 10/10/1990 tại Hà Nội, là một tài năng piano xuất sắc của Việt Nam và Australia. Từng theo học tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Nhạc viện Quốc tế Úc và Đại học Montreal (Canada). Trong quá trình hoạt động nghệ thuật, anh đã biểu diễn cùng nhiều dàn nhạc lớn của Việt Nam và thế giới. Sinh ra trong gia đình có truyền thống âm nhạc, Lưu Hồng Quang sớm được nuôi dưỡng niềm đam mê nghệ thuật. Cha anh là PGS – TS – NSƯT Lưu Quang Minh, một nhà giáo uy tín trong lĩnh vực biểu diễn và giảng dạy đàn accordion, nhạc jazz, nguyên PGĐ Học viện Âm nhạc QG Việt Nam. Em trai anh, Lưu Đức Anh, cũng là một nghệ sĩ dương cầm. Môi trường gia đình đã góp phần định hình con đường nghệ thuật chuyên nghiệp của anh. Từ năm 5 tuổi, Lưu Hồng Quang đã làm quen với piano. Năm 6 tuổi (1996), anh thi đỗ vào khoa piano của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và theo học dưới sự dìu dắt của GS – TS – NGND Trần Thu Hà đến năm 2006. Năm 2007, anh nhận học bổng toàn phần của Nhạc viện Quốc tế Úc, theo học với Giáo sư Kyung Hee Lee. Giai đoạn 2007–2011 đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ khi anh liên tiếp giành giải Nhất tại các cuộc thi do Sydney Eisteddfod tổ chức, gồm: Kawai Piano Award, Chopin Piano Award, 19th Century Piano Award và Piano Recital Award; đồng thời đoạt giải Nhất cuộc thi Lev Vlassenko toàn châu Úc (dành cho lứa tuổi 16–30). Trong thời gian này, anh cũng biểu diễn cùng nhiều dàn nhạc danh tiếng như Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội, Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia Việt Nam, Dàn nhạc Florence (Italy), Dàn nhạc Giao hưởng Queensland (Úc), Dàn nhạc KOZY, Dàn nhạc Metropolitan (Sydney) và Dàn nhạc Giao hưởng Vũ Hán (Trung Quốc). Năm 2011, Lưu Hồng Quang tiếp tục nhận học bổng toàn phần tham dự chương trình Kirishima International Music Festival (Nhật Bản), nơi anh có cơ hội gặp gỡ và học hỏi từ NSND Đặng Thái Sơn. Năm 2012 Lưu Hồng Quang tốt nghiệp loại xuất sắc tại Nhạc viện quốc tế Úc, sau đó anh theo học Tiến sĩ Nghệ thuật biểu diễn với học bổng toàn phần tại Trường Âm nhạc New Zealand.
Năm 2013, anh phát hành đĩa CD đầu tiên, biểu diễn độc tấu cùng Dàn nhạc Queensland Youth Orchestra tại Brisbane (Australia), đồng thời có các buổi ra mắt tại Auckland (New Zealand) và Việt Nam, trong đó có hai đêm diễn cùng người thầy – Nghệ sĩ Đặng Thái Sơn. Giai đoạn 2015–2016, Lưu Hồng Quang theo học bậc cao học biểu diễn piano tại Nhạc viện Montreal (Canada) dưới sự hướng dẫn của Nghệ sĩ Đặng Thái Sơn, hoàn thành chương trình Thạc sĩ và có buổi biểu diễn cùng thầy tại Tokyo Opera City Concert Hall. Hiện nay, anh đang giảng dạy tại Học viện Âm nhạc và Biểu diễn Nghệ thuật Úc (Academy of Music and Performing Arts, Australia). Dù làm việc ở nước ngoài, Lưu Hồng Quang vẫn luôn hướng về quê hương và tích cực tham gia các hoạt động nghệ thuật trong nước.
CÁC BẰNG KHEN, DANH HIỆU CAO QUÝ – Mười gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quốc (2006) – Danh hiệu “Người tốt, việc tốt” (2007) – Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2008) – Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ (2009) – Huy hiệu “Tuổi trẻ sáng tạo” do BCH Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao tặng (2009) – Gương mặt trẻ Thủ đô tiêu biểu (2011) – Huân chương Lao động hạng Ba (2011) – Bằng khen “Hạt giống Việt” (2012)
NHIỀU GIẢI THƯỞNG DANH GIÁ TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC: – Giải nhì – Cuộc thi Piano Quốc tế Citta Di Oleggio – Italy (2018) – Giải nhì – Cuộc thi Quốc tế Euregio Piano Award – Cộng Hòa Đức (2015) – Giải Nhất – Cuộc thi Piano Lev Vlassenko lần thứ 7 – Australia(2011) – Giải Nhất – Cuộc thi Kawai Piano – Australia (2010) – Giải Nhất – Cuộc thi Piano thế kỷ 19 – Sydney (2010) – Giải Nhì – Cuộc thi Chopin Piano – Australia (2010) – Giải Ba – Cuộc thi Piano Thế kỷ 20 và 21 – Australia (2010) – Giải Ba – Cuộc thi Russian Piano – Australia (2010) – Giải Nhất – Cuộc thi Chopin Piano – Australia (2009) – Giải Nhì – Cuộc thi Piano Quốc tế Val Tidone 2008 – Italy (2008) – Giải Nhất – Cuộc thi Recital Award – Australia (2008) – Giải Đặc Biệt – Cuộc thi Piano Quốc tế Chopin – Châu Á tại Tokyo lần thứ 4 (2006) – Giải Ba – Cuộc thi Piano thế kỷ 19 – Australia (2008) – Giải Ba – Cuộc thi Piano Quốc tế Val Tidone – Italy (2006) – Giải Đặc Biệt – Cuộc thi Piano Quốc tế Hà Nội lần thứ nhất – Việt Nam (2010)
Trước buổi diễn “THANH ÂM VƯỢT TẦNG” của Fr. Liszt, Lưu Hồng Quang cũng có buổi diễn tại TP HCM vào tháng 4.2026 với âm nhạc của Debussy và Ravel…
Rất mong những tài năng trẻ như Lưu Hồng Quang thường xuyên trở về hơn với quê hương đất nước, mang sức mạnh của thẩm mỹ âm nhạc đỉnh cao thế giới về cho người Việt được thưởng thức.
Nhà văn Trần Thị Trường
