‘Chói rạng sơn hà’ và một Bùi Thị Xuân xuất sắc

20/05/2019

“Chói rạng sơn hà” vốn là kịch bản tuồng đã được Nhà hát tuồng Khánh Hòa dàn dựng tham dự Hội diễn sân khấu toàn quốc 1990 tại Nha Trang. Đây là kịch bản nói về nữ kiệt trụ cột của nhà Tây Sơn, đô đốc Bùi Thị Xuân, nhưng không phải với những chiến công phá Thanh bình Xiêm vang dội dưới thời Quang Trung, mà trong những ngày tàn lụi của triều Cảnh Thịnh, lúc bà và chồng, thái phó Trần Quang Diệu bị Gia Long bắt, nhưng cả hai nhất định không theo nhà Nguyễn. Một cuộc trả thù thảm khốc đã đến với gia đình họ: con gái bị hỏa thiêu, Trần Quang Diệu bị chém ngang người, Bùi Thị Xuân bị voi dày. Trong hội diễn 1990, NSND Thu Hà đã thể hiện xuất sắc vai đô đốc Bùi Thị Xuân, được tặng huy chương vàng.


Theo yêu cầu của NSND Hoài Huệ, tác giả Nguyễn Sỹ Chức đã chuyển kịch bản trên sang ca kịch bài chòi để Đoàn ca kịch bài chòi quê hương Bùi Thị Xuân dàn dựng tham dự Liên hoan tuồng và dân ca kịch toàn quốc 2019.

Điều thú vị là vở ca kịch bài chòi lịch sử này được Hoài Huệ dựng hoàn toàn theo phong cách biểu diễn tuồng cổ. Vốn là con nhà tuồng, tuồng đã thấm vào máu từ nhỏ, thời còn là diễn viên Hoài Huệ đã từng vận dụng nghệ thuật biểu diễn của tuồng để tạo nên những vai diễn nổi tiếng độc đáo. Nay anh cũng hướng diễn viên mình đi theo tìm tòi này. Và Băng Châu, Phương Phú, Hoài Tâm, Hoài Nam, Hồ Điệp… vận dụng vũ đạo và ngữ khí tuồng khá thành thục để nâng cao khả năng biểu đạt trong “Chói rạng sơn hà”. Sáng tạo khá táo bạo của Hoài Huệ là sử dụng dàn trống đại vừa làm người dẫn chuyện vừa trực tiếp tham gia vào một số tình huống kịch. Điều đáng khen là nếu ở “Chuyện tình làng võ” một vở rất hay tham dự Hội diễn Tuồng và dân ca kịch ở Quảng Ngãi 2018, các nghệ sĩ Bình Định hát bài chòi rất giống cải lương thì nay họ đã hoàn toàn trở về với với bài chòi và bây giờ khó có ai “bài chòi” hơn họ…

Tuy vậy, phải nói thành công lớn nhất của NSND Hoài Huệ ở vở diễn này là anh đã tạo bệ phóng cho NSUT Băng Châu tỏa sáng rực rỡ trong vai Bùi Thị Xuân với những cảnh dựng gây xúc động mạnh mẽ mà tiêu biểu là cảnh Bùi Thị Xuân đi trên rừng giáo thù.

Tôi đã từng được xem không ít nhân vật Bùi Thị Xuân của nhiều bộ môn sân khấu và có thể mạnh dạn khẳng định Bùi Thị Xuân của Băng Châu là một trong những Bùi Thị Xuân xuất sắc nhất. Chưa được xem Băng Châu biểu diễn bao giờ nên tôi rất kinh ngạc trước sức thuyết phục của hình tượng người liệt nữ vĩ đại do chị thể hiện. Chị đã làm thắt gan, thắt ruột khán giả khi để những giọt nước mắt trào ra và lăn trên má nữ đô đốc kiêu hùng được cả dân tộc yêu thương kính trọng.

NSND Hòa Bình nói với tôi rằng Băng Châu hội đủ những đòi hỏi của một nghệ sĩ xuất sắc nhưng chị không gặp may trong đời nghệ thuật, chưa có được một vai diễn xứng đáng. Lần này, chính Băng Châu đã xin NSND Hoài Huệ vừa là trưởng đoàn vừa là đạo diễn và các nghệ sĩ trong đoàn hãy dành vai Bùi Thị Xuân cho chị. Hoài Huệ và anh chị em đều đồng ý và cổ vũ mạnh mẽ cho Băng Châu. Nhờ thế, sân khấu Bình Định, sân khấu VN có thêm một Bùi Thị Xuân xuất sắc còn Băng Châu có một vai diễn để đời…

Chúc mừng thành công của NSND Hoài Huệ, của NSUT Băng Châu và Đoàn Dân ca kịch bài chòi Bình Định quê hương.

 

Nguyễn Thế Khoa/VHVN

Video hay

Cùng chuyên mục

Chùa Quỳnh Lâm nghìn năm tuổi – Đệ nhất danh lam cổ tích tại Đông Triều

Chùa Quỳnh Lâm nghìn năm tuổi – Đệ nhất danh lam cổ tích tại Đông Triều

Thầy trò vùng cao Lào Cai chống chọi với giá rét

Thầy trò vùng cao Lào Cai chống chọi với giá rét

Phát huy di sản văn hóa thành sức mạnh để phát triển đất nước

Phát huy di sản văn hóa thành sức mạnh để phát triển đất nước

Bệnh viện Mỹ nguy cơ ‘vỡ trận’

Bệnh viện Mỹ nguy cơ ‘vỡ trận’

Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên: Đổi mới, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh

Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên: Đổi mới, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh

Thái Nguyên: Hỗ trợ đào tạo nghề cho gần 42.000 lao động nông thôn

Thái Nguyên: Hỗ trợ đào tạo nghề cho gần 42.000 lao động nông thôn

10 hoạt động nổi bật Công đoàn tỉnh Thái Nguyên năm 2020

10 hoạt động nổi bật Công đoàn tỉnh Thái Nguyên năm 2020

Top 10 địa điểm du lịch hấp dẫn nhất ở Thái Nguyên

Top 10 địa điểm du lịch hấp dẫn nhất ở Thái Nguyên

TP Thái Nguyên: Nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả giáo dục

TP Thái Nguyên: Nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả giáo dục

Ngành Tuyên giáo tỉnh Thái Nguyên phát huy hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền

Ngành Tuyên giáo tỉnh Thái Nguyên phát huy hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền

Việt Yên (Bắc Giang): Thu ngân sách đạt 137% dự toán tỉnh giao

Việt Yên (Bắc Giang): Thu ngân sách đạt 137% dự toán tỉnh giao

Công an Việt Yên (Bắc Giang): Đạt nhiều kết quả trong đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, bảo đảm ANTT Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII và Tết Nguyên đán Tân Sửu năm 2021

Công an Việt Yên (Bắc Giang): Đạt nhiều kết quả trong đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, bảo đảm ANTT Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII và Tết Nguyên đán Tân Sửu năm 2021

Đà Nẵng công bố các chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội của thành phố năm 2020

Đà Nẵng công bố các chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội của thành phố năm 2020

Đại hội Đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2020 – 2025

Đại hội Đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2020 – 2025

Công an tỉnh Thái Nguyên triển khai công tác năm 2021

Công an tỉnh Thái Nguyên triển khai công tác năm 2021

Bánh chưng Bờ Đậu – Thơm ngon hồn thiêng dân tộc

Bánh chưng Bờ Đậu – Thơm ngon hồn thiêng dân tộc

Hồ Núi Cốc – Từ huyền thoại đến đời sống

Hồ Núi Cốc – Từ huyền thoại đến đời sống

Người giữ lửa cho dân ca Sán Dìu

Người giữ lửa cho dân ca Sán Dìu

Chè Tân Cương – Đệ nhất danh trà Việt

Chè Tân Cương – Đệ nhất danh trà Việt

Chùa Hang, danh lam cổ tự giữa lòng núi đá

Chùa Hang, danh lam cổ tự giữa lòng núi đá

Những hình ảnh trùng hợp hài hước đến khó tin

Những hình ảnh trùng hợp hài hước đến khó tin

Chuyện gì đã xảy ra với thế giới năm 2020?

Chuyện gì đã xảy ra với thế giới năm 2020?

Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái: Những đài hoa bất tử

Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái: Những đài hoa bất tử

Rashford đưa Manchester United lên tốp 2 Premier League

Rashford đưa Manchester United lên tốp 2 Premier League

Nước đầu tiên ở châu Mỹ tiêm đại trà vắcxin Sputnik V của Nga

Nước đầu tiên ở châu Mỹ tiêm đại trà vắcxin Sputnik V của Nga

Nơi lưu giữ và tôn vinh văn hóa trà Tân Cương, Thái Nguyên

Nơi lưu giữ và tôn vinh văn hóa trà Tân Cương, Thái Nguyên

Hiệp hội Phát triển Chợ Việt Nam: Hội nghị Ban Chấp hành lần III, khoá I, nhiệm kỳ 2016 – 2021

Hiệp hội Phát triển Chợ Việt Nam: Hội nghị Ban Chấp hành lần III, khoá I, nhiệm kỳ 2016 – 2021

Triển lãm phiêu sắc

Triển lãm phiêu sắc

‘Cậu Vàng’ – Món quà xuân tuyệt vời, chưa từng có của Điện ảnh Việt Nam

‘Cậu Vàng’ – Món quà xuân tuyệt vời, chưa từng có của Điện ảnh Việt Nam

Ra mắt bộ sách Nguyễn Văn Xuân toàn tập

Ra mắt bộ sách Nguyễn Văn Xuân toàn tập