‘Chói rạng sơn hà’ và một Bùi Thị Xuân xuất sắc

20/05/2019

“Chói rạng sơn hà” vốn là kịch bản tuồng đã được Nhà hát tuồng Khánh Hòa dàn dựng tham dự Hội diễn sân khấu toàn quốc 1990 tại Nha Trang. Đây là kịch bản nói về nữ kiệt trụ cột của nhà Tây Sơn, đô đốc Bùi Thị Xuân, nhưng không phải với những chiến công phá Thanh bình Xiêm vang dội dưới thời Quang Trung, mà trong những ngày tàn lụi của triều Cảnh Thịnh, lúc bà và chồng, thái phó Trần Quang Diệu bị Gia Long bắt, nhưng cả hai nhất định không theo nhà Nguyễn. Một cuộc trả thù thảm khốc đã đến với gia đình họ: con gái bị hỏa thiêu, Trần Quang Diệu bị chém ngang người, Bùi Thị Xuân bị voi dày. Trong hội diễn 1990, NSND Thu Hà đã thể hiện xuất sắc vai đô đốc Bùi Thị Xuân, được tặng huy chương vàng.


Theo yêu cầu của NSND Hoài Huệ, tác giả Nguyễn Sỹ Chức đã chuyển kịch bản trên sang ca kịch bài chòi để Đoàn ca kịch bài chòi quê hương Bùi Thị Xuân dàn dựng tham dự Liên hoan tuồng và dân ca kịch toàn quốc 2019.

Điều thú vị là vở ca kịch bài chòi lịch sử này được Hoài Huệ dựng hoàn toàn theo phong cách biểu diễn tuồng cổ. Vốn là con nhà tuồng, tuồng đã thấm vào máu từ nhỏ, thời còn là diễn viên Hoài Huệ đã từng vận dụng nghệ thuật biểu diễn của tuồng để tạo nên những vai diễn nổi tiếng độc đáo. Nay anh cũng hướng diễn viên mình đi theo tìm tòi này. Và Băng Châu, Phương Phú, Hoài Tâm, Hoài Nam, Hồ Điệp… vận dụng vũ đạo và ngữ khí tuồng khá thành thục để nâng cao khả năng biểu đạt trong “Chói rạng sơn hà”. Sáng tạo khá táo bạo của Hoài Huệ là sử dụng dàn trống đại vừa làm người dẫn chuyện vừa trực tiếp tham gia vào một số tình huống kịch. Điều đáng khen là nếu ở “Chuyện tình làng võ” một vở rất hay tham dự Hội diễn Tuồng và dân ca kịch ở Quảng Ngãi 2018, các nghệ sĩ Bình Định hát bài chòi rất giống cải lương thì nay họ đã hoàn toàn trở về với với bài chòi và bây giờ khó có ai “bài chòi” hơn họ…

Tuy vậy, phải nói thành công lớn nhất của NSND Hoài Huệ ở vở diễn này là anh đã tạo bệ phóng cho NSUT Băng Châu tỏa sáng rực rỡ trong vai Bùi Thị Xuân với những cảnh dựng gây xúc động mạnh mẽ mà tiêu biểu là cảnh Bùi Thị Xuân đi trên rừng giáo thù.

Tôi đã từng được xem không ít nhân vật Bùi Thị Xuân của nhiều bộ môn sân khấu và có thể mạnh dạn khẳng định Bùi Thị Xuân của Băng Châu là một trong những Bùi Thị Xuân xuất sắc nhất. Chưa được xem Băng Châu biểu diễn bao giờ nên tôi rất kinh ngạc trước sức thuyết phục của hình tượng người liệt nữ vĩ đại do chị thể hiện. Chị đã làm thắt gan, thắt ruột khán giả khi để những giọt nước mắt trào ra và lăn trên má nữ đô đốc kiêu hùng được cả dân tộc yêu thương kính trọng.

NSND Hòa Bình nói với tôi rằng Băng Châu hội đủ những đòi hỏi của một nghệ sĩ xuất sắc nhưng chị không gặp may trong đời nghệ thuật, chưa có được một vai diễn xứng đáng. Lần này, chính Băng Châu đã xin NSND Hoài Huệ vừa là trưởng đoàn vừa là đạo diễn và các nghệ sĩ trong đoàn hãy dành vai Bùi Thị Xuân cho chị. Hoài Huệ và anh chị em đều đồng ý và cổ vũ mạnh mẽ cho Băng Châu. Nhờ thế, sân khấu Bình Định, sân khấu VN có thêm một Bùi Thị Xuân xuất sắc còn Băng Châu có một vai diễn để đời…

Chúc mừng thành công của NSND Hoài Huệ, của NSUT Băng Châu và Đoàn Dân ca kịch bài chòi Bình Định quê hương.

 

Nguyễn Thế Khoa/VHVN

Video hay

Cùng chuyên mục

Bất động sản Nhật Nam Group, hành trình một năm nhìn lại

Đường phố Hà Nội – Danh nhân và lịch sử: Phố Hàng Than ghi dấu hùng khí đất kinh kỳ

Đường phố Hà Nội – Danh nhân và lịch sử: Phố Hàng Than ghi dấu hùng khí đất kinh kỳ

Kỳ nhân số 1 thời Tam Quốc, ngay cả Gia Cát Lượng cũng nể trọng

Kỳ nhân số 1 thời Tam Quốc, ngay cả Gia Cát Lượng cũng nể trọng

72 phép thần thông biến hoá của Tôn Ngộ Không bao gồm những gì?

72 phép thần thông biến hoá của Tôn Ngộ Không bao gồm những gì?

Cầu thủ Atletico ‘làm xiếc’, Barca mất điểm oan ức

Cầu thủ Atletico ‘làm xiếc’, Barca mất điểm oan ức

Cấp mới, đổi giấy phép lái xe, nộp phạt vi phạm giao thông trên môi trường điện tử

Cấp mới, đổi giấy phép lái xe, nộp phạt vi phạm giao thông trên môi trường điện tử

‘Nhà khoa học’ chân đất lai tạo 50 giống lúa… chỉ để tặng Nhà nước

‘Nhà khoa học’ chân đất lai tạo 50 giống lúa… chỉ để tặng Nhà nước

Chủng virus cúm heo mới nguy hiểm đến đâu?

Chủng virus cúm heo mới nguy hiểm đến đâu?

Thăm các cụ bàng ‘cổ quái’ ở Lý Sơn

Thăm các cụ bàng ‘cổ quái’ ở Lý Sơn

Phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số gắn với xây dựng nông thôn mới

Phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số gắn với xây dựng nông thôn mới

Khám phá những pháp thuật cực đáng sợ của Ninja cổ đại

Khám phá những pháp thuật cực đáng sợ của Ninja cổ đại

Thú vị nghề bẫy mực lá

Thú vị nghề bẫy mực lá

Quốc tế sốc khi Trung Quốc đòi chủ quyền khu bảo tồn của… Bhutan

Quốc tế sốc khi Trung Quốc đòi chủ quyền khu bảo tồn của… Bhutan

Nhưng thói quen xấu trước khi đi ngủ khiến bạn dễ tăng cân

Nhưng thói quen xấu trước khi đi ngủ khiến bạn dễ tăng cân

Bất ngờ với những công dụng từ bã cà phê

Bất ngờ với những công dụng từ bã cà phê

Đi tìm vị thánh trong đền Quan Đế

Đi tìm vị thánh trong đền Quan Đế

20 năm với Văn hóa dân tộc

20 năm với Văn hóa dân tộc

Đất nước có nhiều phụ nữ xinh đẹp và sống thọ bậc nhất thế giới

Đất nước có nhiều phụ nữ xinh đẹp và sống thọ bậc nhất thế giới

Đeo đai sắt cho đài phun nước cổ nhất Hà Nội

Đeo đai sắt cho đài phun nước cổ nhất Hà Nội

Bộ Công Thương cảnh báo khẩn về xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc

Bộ Công Thương cảnh báo khẩn về xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc

Vì sao Hà Nội biến thành ‘hỏa diệm sơn’?

Vì sao Hà Nội biến thành ‘hỏa diệm sơn’?

Phước Duyên cổ tự – điểm tâm linh nơi cố đô

Phước Duyên cổ tự – điểm tâm linh nơi cố đô

Giải mã biểu tượng của người Ai Cập cổ đại

Giải mã biểu tượng của người Ai Cập cổ đại

Những bằng chứng khoa học về sự tồn tại của thiên đường và địa ngục

Những bằng chứng khoa học về sự tồn tại của thiên đường và địa ngục

Cha tu dưỡng, dạy con tu thân

Cha tu dưỡng, dạy con tu thân

Hơn 200 năm chưa thấu hết chữ nghĩa của Nguyễn Du

Hơn 200 năm chưa thấu hết chữ nghĩa của Nguyễn Du

Nét mới trong văn minh lễ hội ở đền Cửa Ông

Nét mới trong văn minh lễ hội ở đền Cửa Ông

Tam quốc diễn nghĩa: Ai là sư phụ của Triệu Vân?

Tam quốc diễn nghĩa: Ai là sư phụ của Triệu Vân?

Kỷ vật trở về sau 49 năm

Kỷ vật trở về sau 49 năm

COVID-19: Thế giới vào giai đoạn ‘nguy hiểm’, Việt Nam nguy cơ bùng phát trở lại rất cao

COVID-19: Thế giới vào giai đoạn ‘nguy hiểm’, Việt Nam nguy cơ bùng phát trở lại rất cao