Bảo tồn và phát huy nghệ thuật hát xẩm

02/01/2019

Huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình được coi là một trong những cái nôi của nghệ thuật hát xẩm. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, loại hình âm nhạc dân tộc này có lúc đã bị lãng quên.


Biểu diễn hát Xẩm. Ảnh: Minh Đức/TTXVN

Những năm gần đây, tỉnh Ninh Bình đã chú trọng công tác lưu giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa nghệ thuật của loại hình nghệ thuật dân tộc này.

Hát xẩm hay còn gọi là hát rong là một loại hình văn hóa nghệ thuật dân gian. Hát xẩm có nguồn gốc từ lâu đời, là một trong những món ăn tinh thần của người dân Việt Nam.

Theo các cụ cao niên ở huyện Yên Mô, hát Xẩm có giai điệu chậm rãi, khoan thai, trầm bổng, mang tính kể chuyện thông qua rất nhiều làn điệu và ca từ bắt nguồn từ dân gian. Loại hình nghệ thuật này còn có cấu trúc giai điệu uyển chuyển, tinh tế. Đặc biệt, hát xẩm không hề kén người thưởng thức bởi lời xẩm mộc mạc dễ hiểu, phong cách chậm rãi, tự do.

Tuy nhiên, trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, loại hình nghệ thuật hát xẩm có nguy cơ bị thất truyền bởi các nghệ nhân hát xẩm ngày một vắng bóng.

Huyện Yên Mô từng nổi tiếng có nghệ nhân hát xẩm, nghệ sỹ ưu tú Hà Thị Cầu có thể tự sáng tác, tự trình diễn nhạc cụ và biểu diễn một cách nhuần nhuyễn mang lại “linh hồn” cho loại hình nghệ thuật độc đáo này. Tuy nhiên, nghệ nhân Hà Thị Cầu đã qua đời năm 2013 do tuổi cao.

Ông Vũ Văn Phó (ở huyện Yên Mô), học trò của nghệ nhân Hà Thị Cầu chia sẻ, ngay từ nhỏ ông đã yêu thích các giai điệu và ca từ của nghệ thuật hát xẩm bởi dù nội dung về tình yêu hay cuộc sống đều được các nghệ nhân hát xẩm “kể” bằng âm nhạc một cách hóm hỉnh, dễ nghe, dễ nhớ như bài “Xẩm Thập Ân”, “Xẩm ngược đời”, “Xẩm Anh Khóa”, “Xẩm Trương Chi”. Những ca từ của xẩm hàm chứa những triết lý, những lời răn dạy đạo lý rất ý nghĩa.

“Giờ đây, khi đã ở tuổi xế chiều, tôi chỉ mong muốn được kế cận nghệ nhân Hà Thị Cầu truyền dạy loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc cho lớp trẻ”- ông Phó chia sẻ.

Nhằm bảo tồn, lưu giữ và phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật đang có nguy cơ bị thất truyền, từ năm 2011, UBND tỉnh Ninh Bình đã phê duyệt Đề án “Khôi phục, bảo tồn và phát triển nghệ thuật hát Xẩm”. Đề án được giao cho Nhà hát chèo Ninh Bình phối hợp với UBND huyện Yên Mô thực hiện.

Ông Nguyễn Xuân Bính, Phó Trưởng phòng Văn hóa – Thể thao huyện Yên Mô cho biết, đề án “Khôi phục, bảo tồn và phát triển nghệ thuật hát Xẩm” nhằm sưu tầm, biên soạn, truyền dạy và phổ biến các bài hát xẩm theo các làn điệu cổ truyền, dàn dựng chương trình hát xẩm, bảo tồn, phát triển nghệ thuật hát xẩm thông qua các hoạt động biểu diễn và trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Để thực hiện mục tiêu này, UBND tỉnh Ninh Bình đã mời các nghệ nhân, nghệ sỹ ưu tú ở Trung ương và địa phương sưu tầm các làn điệu, các bài hát xẩm cổ truyền, biên soạn chương trình và trực tiếp truyền dạy nghệ thuật hát xẩm cho các diễn viên, nhạc công Nhà hát chèo Ninh Bình, các diễn viên quần chúng ở huyện Yên Mô. Sau khi được truyền nghề, các học viên tham gia dàn dựng, biểu diễn chương trình hát xẩm nhằm giới thiệu, quảng bá sâu rộng nghệ thuật hát xẩm tới công chúng và truyền nghề cho lớp trẻ kế cận.

Thế hệ trẻ của chiếu xẩm Hà Thị Cầu tại UBND xã Yên Phong huyện Yên Mô (Ninh Bình). Ảnh: Minh Đức/TTXVN

Theo đó, từ năm 2011 đến nay, huyện Yên Mô đã tổ chức hơn 10 lớp truyền dạy hát xẩm miễn phí cho học sinh và cho người yêu thích bộ môn này. Ngoài dạy cho học sinh, huyện Yên Mô còn tổ chức dạy hát xẩm cho giáo viên thanh nhạc của các trường tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn nhằm đưa bộ môn nghệ thuật truyền thống này vào trường học.

Năm 2018, huyện tiếp tục mở lớp truyền dạy nhạc cụ hát xẩm. Đây là lớp học đầu tiên về truyền dạy nhạc cụ hát xẩm với mong muốn xây dựng được lớp nhạc công trẻ kế cận, trong tương lai có thể phát huy loại hình văn hóa phi vật thể hát xẩm. Lớp học được tổ chức trong 2 tháng cho gần 40 học viên, là hội viên các câu lạc bộ hát chèo, hát xẩm trong huyện. Các học viên được truyền dạy cách sử dụng các nhạc cụ về đàn nhị, trống mảnh và sênh là 3 nhạc cụ quan trọng trong biểu diễn hát xẩm.

Thời gian tới, UBND huyện Yên Mô tiếp tục triển khai các giải pháp nhằm khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật này.

Với các hoạt động truyền dạy hát xẩm, biểu diễn, phục vụ các sự kiện và biểu diễn phục vụ khách du lịch cùng nỗ lực từ hoạt động của các cơ quan chức năng ở địa phương, nghệ thuật hát xẩm đang được bảo tồn, phát huy, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

 

Theo TTXVN

Video hay

Cùng chuyên mục

Đà Nẵng đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt Danh thắng Ngũ Hành Sơn

Đà Nẵng đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt Danh thắng Ngũ Hành Sơn

HLV tuyển Jordan: ‘Đá với Việt Nam còn khó hơn đá với đội từng dự World Cup’

HLV tuyển Jordan: ‘Đá với Việt Nam còn khó hơn đá với đội từng dự World Cup’

Con người thực sự của Chu Du: Đa mưu, túc trí, không đố kỵ

Con người thực sự của Chu Du: Đa mưu, túc trí, không đố kỵ

Những mãnh tướng phải chết oan uổng trong lịch sử Trung Hoa

Những mãnh tướng phải chết oan uổng trong lịch sử Trung Hoa

Chuyện ‘thê thiếp’ trong hôn nhân của người xưa

Chuyện ‘thê thiếp’ trong hôn nhân của người xưa

Từ số chết đuối đến đại phú ông: Thiện ác trong một niệm, vận mệnh hai tầng trời

Từ số chết đuối đến đại phú ông: Thiện ác trong một niệm, vận mệnh hai tầng trời

‘Cấm địa tử vong’ – Bí ẩn 5 vùng đất nguy hiểm một đi không trở lại của Trung Quốc

‘Cấm địa tử vong’ – Bí ẩn 5 vùng đất nguy hiểm một đi không trở lại của Trung Quốc

Nghịch lý nghề ‘bán chữ lấy tiền’

Nghịch lý nghề ‘bán chữ lấy tiền’

Lễ hội tiêu cực: Nhiều ý kiến khác nhau

Lễ hội tiêu cực: Nhiều ý kiến khác nhau

Ngọt thơm bánh gấc Ninh Giang – thứ quà tết bình dị

Ngọt thơm bánh gấc Ninh Giang – thứ quà tết bình dị

Tản mạn cùng thư pháp ngày xuân

Tản mạn cùng thư pháp ngày xuân

Làng chiếu Cẩm Nê một chiều thu nắng vàng

Làng chiếu Cẩm Nê một chiều thu nắng vàng

Cuộc sống tại ngoại êm đềm của công chúa Huawei

Cuộc sống tại ngoại êm đềm của công chúa Huawei

Jordan – đối thủ của Việt Nam tại vòng 1/8 Asian Cup mạnh cỡ nào?

Jordan – đối thủ của Việt Nam tại vòng 1/8 Asian Cup mạnh cỡ nào?

Lời kể của thiếu nữ 17 tuổi bị lừa bán sang Trung Quốc làm vợ

Lời kể của thiếu nữ 17 tuổi bị lừa bán sang Trung Quốc làm vợ

Trả lương 1 triệu/ngày vẫn đỏ mắt tìm người làm dịp Tết

Trả lương 1 triệu/ngày vẫn đỏ mắt tìm người làm dịp Tết

Đà Nẵng: Xử lý dứt điểm nhiều vấn đề ‘nóng’ trong năm 2018

Đà Nẵng: Xử lý dứt điểm nhiều vấn đề ‘nóng’ trong năm 2018

Đảng, Nhà nước và nhân dân luôn ghi nhận, tôn vinh những đóng góp của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam

Đảng, Nhà nước và nhân dân luôn ghi nhận, tôn vinh những đóng góp của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam

Asian Cup 2019 chỉ còn 3 vé đi tiếp, cơ hội nào cho Việt Nam?

Asian Cup 2019 chỉ còn 3 vé đi tiếp, cơ hội nào cho Việt Nam?

Cận cảnh tòa lâu đài tráng lệ của gia đình cô dâu đeo vàng trĩu cổ ở Nam Định

Cận cảnh tòa lâu đài tráng lệ của gia đình cô dâu đeo vàng trĩu cổ ở Nam Định

Điều có thể thay đổi cuộc đời con cái nhưng cha mẹ thường quên dạy

Điều có thể thay đổi cuộc đời con cái nhưng cha mẹ thường quên dạy

Những sinh vật dưới đáy biển vô cùng đẹp và dễ thương

Những sinh vật dưới đáy biển vô cùng đẹp và dễ thương

Những hình ảnh hài hước về mùa họp phụ huynh nhiều ‘bão táp’

Những hình ảnh hài hước về mùa họp phụ huynh nhiều ‘bão táp’

10 loài côn trùng hoàn toàn có thể ăn được ngon lành

10 loài côn trùng hoàn toàn có thể ăn được ngon lành

Cái kết đáng buồn của đệ nhất mỹ nữ Hong Kong Trương Mạn Ngọc

Cái kết đáng buồn của đệ nhất mỹ nữ Hong Kong Trương Mạn Ngọc

Việt Nam – Yemen: Cánh cửa hẹp cho thầy trò HLV Park Hang-seo

Việt Nam – Yemen: Cánh cửa hẹp cho thầy trò HLV Park Hang-seo

Chinh phục rừng đá Tsingy ở Madagascar

Chinh phục rừng đá Tsingy ở Madagascar

Vì sao du lịch Việt thu hút nhiều khách Hàn, ‘áp đảo’ khách Trung Quốc

Vì sao du lịch Việt thu hút nhiều khách Hàn, ‘áp đảo’ khách Trung Quốc

Tuyệt chiêu kén con rể đầy kỳ lạ của mẹ vợ

Tuyệt chiêu kén con rể đầy kỳ lạ của mẹ vợ

Cuộc sống của những người tách biệt khỏi thế giới

Cuộc sống của những người tách biệt khỏi thế giới