Bảo tồn và phát huy nghệ thuật hát xẩm

02/01/2019

Huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình được coi là một trong những cái nôi của nghệ thuật hát xẩm. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, loại hình âm nhạc dân tộc này có lúc đã bị lãng quên.


Biểu diễn hát Xẩm. Ảnh: Minh Đức/TTXVN

Những năm gần đây, tỉnh Ninh Bình đã chú trọng công tác lưu giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa nghệ thuật của loại hình nghệ thuật dân tộc này.

Hát xẩm hay còn gọi là hát rong là một loại hình văn hóa nghệ thuật dân gian. Hát xẩm có nguồn gốc từ lâu đời, là một trong những món ăn tinh thần của người dân Việt Nam.

Theo các cụ cao niên ở huyện Yên Mô, hát Xẩm có giai điệu chậm rãi, khoan thai, trầm bổng, mang tính kể chuyện thông qua rất nhiều làn điệu và ca từ bắt nguồn từ dân gian. Loại hình nghệ thuật này còn có cấu trúc giai điệu uyển chuyển, tinh tế. Đặc biệt, hát xẩm không hề kén người thưởng thức bởi lời xẩm mộc mạc dễ hiểu, phong cách chậm rãi, tự do.

Tuy nhiên, trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, loại hình nghệ thuật hát xẩm có nguy cơ bị thất truyền bởi các nghệ nhân hát xẩm ngày một vắng bóng.

Huyện Yên Mô từng nổi tiếng có nghệ nhân hát xẩm, nghệ sỹ ưu tú Hà Thị Cầu có thể tự sáng tác, tự trình diễn nhạc cụ và biểu diễn một cách nhuần nhuyễn mang lại “linh hồn” cho loại hình nghệ thuật độc đáo này. Tuy nhiên, nghệ nhân Hà Thị Cầu đã qua đời năm 2013 do tuổi cao.

Ông Vũ Văn Phó (ở huyện Yên Mô), học trò của nghệ nhân Hà Thị Cầu chia sẻ, ngay từ nhỏ ông đã yêu thích các giai điệu và ca từ của nghệ thuật hát xẩm bởi dù nội dung về tình yêu hay cuộc sống đều được các nghệ nhân hát xẩm “kể” bằng âm nhạc một cách hóm hỉnh, dễ nghe, dễ nhớ như bài “Xẩm Thập Ân”, “Xẩm ngược đời”, “Xẩm Anh Khóa”, “Xẩm Trương Chi”. Những ca từ của xẩm hàm chứa những triết lý, những lời răn dạy đạo lý rất ý nghĩa.

“Giờ đây, khi đã ở tuổi xế chiều, tôi chỉ mong muốn được kế cận nghệ nhân Hà Thị Cầu truyền dạy loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc cho lớp trẻ”- ông Phó chia sẻ.

Nhằm bảo tồn, lưu giữ và phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật đang có nguy cơ bị thất truyền, từ năm 2011, UBND tỉnh Ninh Bình đã phê duyệt Đề án “Khôi phục, bảo tồn và phát triển nghệ thuật hát Xẩm”. Đề án được giao cho Nhà hát chèo Ninh Bình phối hợp với UBND huyện Yên Mô thực hiện.

Ông Nguyễn Xuân Bính, Phó Trưởng phòng Văn hóa – Thể thao huyện Yên Mô cho biết, đề án “Khôi phục, bảo tồn và phát triển nghệ thuật hát Xẩm” nhằm sưu tầm, biên soạn, truyền dạy và phổ biến các bài hát xẩm theo các làn điệu cổ truyền, dàn dựng chương trình hát xẩm, bảo tồn, phát triển nghệ thuật hát xẩm thông qua các hoạt động biểu diễn và trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Để thực hiện mục tiêu này, UBND tỉnh Ninh Bình đã mời các nghệ nhân, nghệ sỹ ưu tú ở Trung ương và địa phương sưu tầm các làn điệu, các bài hát xẩm cổ truyền, biên soạn chương trình và trực tiếp truyền dạy nghệ thuật hát xẩm cho các diễn viên, nhạc công Nhà hát chèo Ninh Bình, các diễn viên quần chúng ở huyện Yên Mô. Sau khi được truyền nghề, các học viên tham gia dàn dựng, biểu diễn chương trình hát xẩm nhằm giới thiệu, quảng bá sâu rộng nghệ thuật hát xẩm tới công chúng và truyền nghề cho lớp trẻ kế cận.

Thế hệ trẻ của chiếu xẩm Hà Thị Cầu tại UBND xã Yên Phong huyện Yên Mô (Ninh Bình). Ảnh: Minh Đức/TTXVN

Theo đó, từ năm 2011 đến nay, huyện Yên Mô đã tổ chức hơn 10 lớp truyền dạy hát xẩm miễn phí cho học sinh và cho người yêu thích bộ môn này. Ngoài dạy cho học sinh, huyện Yên Mô còn tổ chức dạy hát xẩm cho giáo viên thanh nhạc của các trường tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn nhằm đưa bộ môn nghệ thuật truyền thống này vào trường học.

Năm 2018, huyện tiếp tục mở lớp truyền dạy nhạc cụ hát xẩm. Đây là lớp học đầu tiên về truyền dạy nhạc cụ hát xẩm với mong muốn xây dựng được lớp nhạc công trẻ kế cận, trong tương lai có thể phát huy loại hình văn hóa phi vật thể hát xẩm. Lớp học được tổ chức trong 2 tháng cho gần 40 học viên, là hội viên các câu lạc bộ hát chèo, hát xẩm trong huyện. Các học viên được truyền dạy cách sử dụng các nhạc cụ về đàn nhị, trống mảnh và sênh là 3 nhạc cụ quan trọng trong biểu diễn hát xẩm.

Thời gian tới, UBND huyện Yên Mô tiếp tục triển khai các giải pháp nhằm khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật này.

Với các hoạt động truyền dạy hát xẩm, biểu diễn, phục vụ các sự kiện và biểu diễn phục vụ khách du lịch cùng nỗ lực từ hoạt động của các cơ quan chức năng ở địa phương, nghệ thuật hát xẩm đang được bảo tồn, phát huy, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

 

Theo TTXVN

Video hay

Cùng chuyên mục

Đè bẹp Thái Lan 4-0, Việt Nam giành vé dự giải U23 châu Á 2020

Đè bẹp Thái Lan 4-0, Việt Nam giành vé dự giải U23 châu Á 2020

Cậu bé 13 tuổi đạp xe không phanh từ Sơn La xuống Hà Nội thăm em

Cậu bé 13 tuổi đạp xe không phanh từ Sơn La xuống Hà Nội thăm em

Đặc sắc Lễ hội Chử Đồng Tử – Tiên Dung

Đặc sắc Lễ hội Chử Đồng Tử – Tiên Dung

Bộ GD&ĐT: Kỳ thi THPT 2019 thí sinh muốn gian lận cũng không được

Bộ GD&ĐT: Kỳ thi THPT 2019 thí sinh muốn gian lận cũng không được

Cảm động với tấm lòng người Mỹ sau cơn bão tuyết: Mỗi hành động tử tế đều tạo ra một gợn sóng lan xa mãi…

Cảm động với tấm lòng người Mỹ sau cơn bão tuyết: Mỗi hành động tử tế đều tạo ra một gợn sóng lan xa mãi…

‘Bảo tồn’ nghệ nhân

‘Bảo tồn’ nghệ nhân

Tâm sự của nhà văn ngoại quốc về Hội An: ‘Nơi đây là nơi gặp gỡ hòa bình’

Tâm sự của nhà văn ngoại quốc về Hội An: ‘Nơi đây là nơi gặp gỡ hòa bình’

Hơn 500 học sinh ở Quảng Ninh đồng loạt nghỉ học bất thường

Hơn 500 học sinh ở Quảng Ninh đồng loạt nghỉ học bất thường

Hồ Bohinj – tấm gương khổng lồ, vẻ đẹp huyền bí nơi tận cùng thế giới

Hồ Bohinj – tấm gương khổng lồ, vẻ đẹp huyền bí nơi tận cùng thế giới

Côn đồ, dung tục lại được tung hô!

Côn đồ, dung tục lại được tung hô!

Bác sĩ Nguyễn Hồng Phong xin lỗi nhân dân và ngành y sau phát ngôn tại chùa Ba Vàng

Bác sĩ Nguyễn Hồng Phong xin lỗi nhân dân và ngành y sau phát ngôn tại chùa Ba Vàng

Giá thịt lợn trong nước 2019 diễn biến khó lường

Giá thịt lợn trong nước 2019 diễn biến khó lường

Những món ngon không thể bỏ qua khi du lịch đảo Phú Quý, Phan Thiết

Những món ngon không thể bỏ qua khi du lịch đảo Phú Quý, Phan Thiết

U23 Việt Nam xếp áp chót trong nhóm những đội nhì bảng dù thắng U23 Indonesia

U23 Việt Nam xếp áp chót trong nhóm những đội nhì bảng dù thắng U23 Indonesia

Từ tín ngưỡng đến mê tín dị đoan

Từ tín ngưỡng đến mê tín dị đoan

Cúng Thần Tài phải đặt thứ này lên bàn thờ mới mong gọi được thần Tài, lộc về ngập két

Cúng Thần Tài phải đặt thứ này lên bàn thờ mới mong gọi được thần Tài, lộc về ngập két

Vụ thanh trừng dã man của Hồ Quý Ly gây căm phẫn

Vụ thanh trừng dã man của Hồ Quý Ly gây căm phẫn

Lễ hội Phật giáo lớn nhất Đà Nẵng thu hút hàng vạn người dân, du khách

Lễ hội Phật giáo lớn nhất Đà Nẵng thu hút hàng vạn người dân, du khách

44 thí sinh ở Sơn La được nâng điểm là con cháu của ai?

44 thí sinh ở Sơn La được nâng điểm là con cháu của ai?

‘Nghêu sò ốc hến’ sang châu Âu

‘Nghêu sò ốc hến’ sang châu Âu

Nghệ sĩ Thanh Sơn: Hãy nhìn thoáng hơn về nghệ thuật tuồng cổ

Nghệ sĩ Thanh Sơn: Hãy nhìn thoáng hơn về nghệ thuật tuồng cổ

Những chuyện chưa biết về tiền giọt dầu ở đền Bạch Mã

Những chuyện chưa biết về tiền giọt dầu ở đền Bạch Mã

Kỷ luật Đại đức Thích Trúc Thái Minh ra sao?

Kỷ luật Đại đức Thích Trúc Thái Minh ra sao?

Kiểm điểm nghiêm khắc cá nhân liên quan đến ‘vong báo oán’ tại chùa Ba Vàng

Kiểm điểm nghiêm khắc cá nhân liên quan đến ‘vong báo oán’ tại chùa Ba Vàng

13 ví dụ hài hước về logic của trẻ em khiến người lớn ‘cạn lời’

13 ví dụ hài hước về logic của trẻ em khiến người lớn ‘cạn lời’

Lần đầu… lạc ở Bắc Kinh

Lần đầu… lạc ở Bắc Kinh

Mộc bản – Nghề xưa còn chút lại gì?

Mộc bản – Nghề xưa còn chút lại gì?

Sự thật về bà Phạm Thị Yến chùa Ba Vàng

Sự thật về bà Phạm Thị Yến chùa Ba Vàng

Mê tín dị đoan công khai ở chùa Ba Vàng

Mê tín dị đoan công khai ở chùa Ba Vàng

Vĩnh biệt ‘Đệ nhất danh cầm’ Nguyễn Phú Đẹ của ca trù Việt

Vĩnh biệt ‘Đệ nhất danh cầm’ Nguyễn Phú Đẹ của ca trù Việt