Trong không gian triển lãm “Mộng giữa chiều hoa” của họa sĩ Lê Trang đang diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, chiều 17.01.2026, tọa đàm “Áo dài và hội họa” đã trở thành điểm gặp gỡ giàu cảm xúc của những người yêu di sản, yêu áo dài và yêu nghệ thuật.
Không chỉ là cuộc trao đổi chuyên môn, tọa đàm còn mở ra một lát cắt sinh động về hành trình lan tỏa giá trị di sản áo dài Việt Nam thông qua ngôn ngữ hội họa đương đại, trong đó nổi bật là cách đi riêng, tinh tế và đầy nữ tính của họa sĩ trẻ Lê Trang.
Phát biểu tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Thanh Tâm – Chủ tịch Câu lạc bộ Di sản Áo dài Việt Nam nhấn mạnh mục tiêu xuyên suốt của các tổ chức bảo tồn áo dài hiện nay là gìn giữ, quảng bá và truyền cảm hứng để thế hệ trẻ thêm yêu tà áo dài như một di sản văn hóa sống.
Sau ba năm hoạt động, Câu lạc bộ Di sản Áo dài Việt Nam đã phát triển 15 câu lạc bộ trong nước và 8 câu lạc bộ ở nước ngoài, trải rộng khắp châu Âu, châu Úc và châu Á.
Theo bà Thanh Tâm, áo dài không chỉ là trang phục truyền thống mà còn là “nhận diện thương hiệu” của Việt Nam trên trường quốc tế – nơi chỉ cần một thoáng tà áo dài cũng đủ để người ta nhận ra bản sắc Việt.
Trong dòng chảy chung ấy, hội họa được xem là một con đường mới, giàu chiều sâu và bền bỉ để kể câu chuyện di sản.
Bà Thanh Tâm cho rằng, nếu thời trang trình diễn đưa áo dài ra thế giới bằng hình ảnh trực diện, thì hội họa lại có khả năng lưu giữ, lắng đọng và lan tỏa những giá trị tinh thần lâu dài. Và chính ở điểm này, tranh áo dài của Lê Trang tạo nên một dấu ấn đặc biệt: nhẹ nhàng, tinh tế, nhưng có sức gợi lớn, đặc biệt hấp dẫn giới trẻ.
Lê Trang – một họa sĩ sinh ra và lớn lên ở Huế – chia sẻ rằng tình yêu với áo dài đến với chị một cách rất tự nhiên, từ ký ức tuổi thơ gắn với văn hóa cố đô và hình ảnh tà áo dài tím. “Dường như tình yêu ấy đã nằm sẵn trong tiềm thức”, Lê Trang nói.
Bởi vậy, khi bước vào con đường hội họa, áo dài trở thành đề tài ưu tiên số một trong sáng tác của chị – không chỉ bởi vẻ đẹp thẩm mỹ mà còn bởi khí chất văn hóa và bản sắc người phụ nữ Việt Nam được kết tinh trong đó.
Trong tranh của Lê Trang, áo dài không phô trương hay minh họa đơn thuần. Những dáng thiếu nữ trong tà áo dài hiện lên dịu dàng, trầm lắng, mang vẻ đẹp tinh khôi, thuần khiết nhưng không yếu mềm.
Đó là vẻ đẹp của “quiet strength” – sức mạnh thầm lặng, mềm mại mà bền bỉ – như chính cách họa sĩ mô tả khi lý giải vì sao tranh áo dài của mình có cơ hội bước ra thế giới.
Theo Lê Trang, các giám tuyển và nhà sưu tập quốc tế nhận ra trong tranh chị không chỉ là hình ảnh người phụ nữ mặc áo dài, mà là cả một câu chuyện về văn hóa Việt Nam, về tinh thần và nội lực của con người Việt.
Chính tà áo dài và hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trong tranh đã trở thành “tấm hộ chiếu văn hóa” đưa tác phẩm của Lê Trang đến với các triển lãm quốc tế. Lê Trang giống như một “đại sứ văn hóa” – người mang di sản áo dài Việt Nam kể câu chuyện của mình bằng ngôn ngữ hội họa, lặng lẽ mà sâu sắc.
Góc nhìn này cũng nhận được sự đồng cảm từ các nghệ sĩ và nhà thiết kế tham dự tọa đàm. Họa sĩ Chu Nhật Quang cho rằng áo dài là sự giao thoa kỳ diệu giữa quá khứ và hiện tại, cổ điển nhưng không ngừng thích nghi để tồn tại bền vững hơn một thế kỷ.
Nhà thiết kế, Nghệ nhân ưu tú Lan Hương – người có hơn 20 năm mang áo dài Việt Nam đi khắp thế giới chia sẻ những cảm xúc rất thật của khán giả quốc tế khi ngắm nhìn áo dài: kín đáo nhưng gợi cảm, mềm mại mà đầy sức hút.
Với chị, tranh áo dài của Lê Trang tạo ra một không gian bình an, thong dong, gợi lên hình ảnh người phụ nữ Việt Nam viên mãn, đúng như tinh thần của tà áo dài.
Điểm đáng chú ý là, trong khi nhiều hình thức quảng bá di sản áo dài hiện nay tập trung vào trình diễn, lễ hội hay truyền thông thị giác nhanh, thì hội họa của Lê Trang lại chọn cách đi chậm, đi sâu.
Những bảng màu trầm, phảng phất sắc tím Huế, những bố cục tĩnh và giàu chất thơ khiến người xem phải dừng lại, ngắm nhìn và suy ngẫm. Chính điều đó tạo nên sức lan tỏa bền bỉ như một cách gìn giữ di sản không ồn ào nhưng thấm sâu vào cảm xúc.
Từ câu chuyện của Lê Trang, có thể thấy việc lan tỏa di sản áo dài Việt Nam không chỉ nằm ở số lượng sự kiện hay phạm vi quảng bá, mà còn ở cách kể câu chuyện văn hóa bằng những ngôn ngữ sáng tạo phù hợp với thời đại.
Khi áo dài bước vào hội họa, đặc biệt qua góc nhìn của những họa sĩ trẻ như Lê Trang, di sản ấy không chỉ được bảo tồn, mà còn được làm mới, tiếp nối và trao truyền cho các thế hệ sau.
Trong dòng chảy đương đại, nơi ranh giới giữa truyền thống và hiện đại ngày càng được tái định nghĩa, hành trình của Lê Trang cho thấy: chỉ cần bắt đầu từ tình yêu chân thành với di sản, áo dài Việt Nam hoàn toàn có thể tiếp tục sống, lan tỏa và tỏa sáng – không chỉ trong đời sống thường nhật, mà còn trên những không gian nghệ thuật và văn hóa của thế giới.
Nguồn: baovanhoa.vn
