Trải qua 71 năm xây dựng, chiến đấu, chiến thắng và phát triển, Hải quân nhân dân Việt Nam đã ghi dấu nhiều chiến công vang dội, có những chiến công trở thành huyền thoại trong lịch sử dân tộc thời đại Hồ Chí Minh. Với 3 lần được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Quân chủng tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp, xây dựng lực lượng chính quy, hiện đại, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Từ 141 cán bộ ban đầu đến quân chủng hiện đại
Ngày 7/5/1955, Cục Phòng thủ bờ bể – tiền thân của Hải quân nhân dân Việt Nam được thành lập với quân số ban đầu chỉ 141 cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên. Nhiệm vụ khi đó là tham mưu, tổ chức lực lượng phòng thủ bờ biển, đào tạo cán bộ, xây dựng các đơn vị làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền vùng sông, biển.
Sau gần 9 năm vừa xây dựng vừa chiến đấu trong điều kiện đất nước bị chia cắt, đến đầu năm 1964, lực lượng này đã phát triển thành một quân chủng chiến đấu, quân chủng kỹ thuật của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là bước ngoặt quan trọng về tổ chức, lực lượng và sức mạnh chiến đấu.
Ngay trong trận đầu ra quân, Hải quân đã lập chiến công vang dội khi đánh đuổi tàu khu trục Maddox xâm phạm vùng biển, cùng quân dân miền Bắc đánh bại cuộc tập kích bằng không quân, hải quân của đế quốc Mỹ, bắn rơi 8 máy bay, bắt sống giặc lái trong các ngày 2 và 5/8/1964.
Những chiến công làm nên huyền thoại
Trong kháng chiến chống Mỹ, Hải quân nhân dân Việt Nam vinh dự 3 lần đón Bác Hồ về thăm. Người căn dặn: “Bờ biển ta dài, tươi đẹp, ta phải biết giữ gìn lấy nó”. Lời dạy đó trở thành kim chỉ nam hành động cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Hải quân.
Thực hiện lời Bác, Hải quân nhân dân Việt Nam đã lập nhiều chiến công: Cùng quân dân miền Bắc đánh bại 2 cuộc chiến tranh phá hoại; mở Đường Hồ Chí Minh trên biển chi viện cho miền Nam; xây dựng lực lượng đặc công nước chiến đấu hiệu quả tại Cửa Việt-Đông Hà.
Đặc biệt, trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, Hải quân nhân dân Việt Nam phối hợp chặt chẽ với các lực lượng, giải phóng quần đảo Trường Sa và các đảo trên vùng biển miền Trung, Tây Nam, góp phần làm nên thắng lợi trọn vẹn của dân tộc.
Sau khi đất nước thống nhất, Hải quân nhân dân Việt Nam tiếp tục tham gia bảo vệ biên giới Tây Nam, thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Lào và Campuchia, đồng thời xây dựng lực lượng làm nòng cốt bảo vệ chủ quyền biển, đảo.
Vững chắc chủ quyền, giữ môi trường hòa bình trên biển
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, trực tiếp là Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, Hải quân nhân dân Việt Nam không ngừng phát triển, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Từ năm 2011 đến nay, Quân chủng được xây dựng tiến thẳng lên hiện đại, với đầy đủ 5 thành phần lực lượng: Tàu mặt nước, tàu ngầm, không quân hải quân, pháo binh-tên lửa bờ, hải quân đánh bộ và đặc công hải quân. Khả năng sẵn sàng chiến đấu, trình độ và chất lượng tổng hợp không ngừng được nâng cao.
Ngày 2/9/2025, lần đầu tiên Hải quân nhân dân Việt Nam tổ chức diễu binh trên biển kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh, với sự tham gia của nhiều lực lượng hiện đại, khẳng định bước phát triển vượt bậc sau 70 năm xây dựng và 15 năm tiến thẳng lên hiện đại.
Trong bối cảnh tình hình thế giới và Biển Đông diễn biến phức tạp, Quân chủng luôn chủ động nắm chắc tình hình, tham mưu kịp thời, xử trí chính xác các tình huống, không để bị động, bất ngờ, giữ vững chủ quyền và môi trường hòa bình trên biển.
Đặc biệt, cán bộ, chiến sĩ Hải quân luôn quán triệt “lời thề giữ biển” của Đại tướng Lê Đức Anh tại Trường Sa, quyết tâm bảo vệ bằng được chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Song song với nhiệm vụ quốc phòng, Quân chủng tích cực xây dựng đặc khu Trường Sa “mạnh về phòng thủ, tốt về lối sống, đẹp về môi trường”, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển.
Đối ngoại quốc phòng ngày càng sâu rộng
Là lực lượng hoạt động trong môi trường biển mang tính quốc tế, Hải quân nhân dân Việt Nam chú trọng triển khai đối ngoại quốc phòng chủ động, linh hoạt và hiệu quả.
Quân chủng tăng cường hợp tác với hải quân các nước láng giềng, đối tác chiến lược và bạn bè truyền thống, góp phần xây dựng vùng biển hòa bình, ổn định.
Đầu năm 2026, tàu 17 tham gia Diễn tập MILAN tại Ấn Độ; tiếp đó, tàu 016-Quang Trung tham dự Diễn tập Kakadu và lễ duyệt binh tàu quốc tế tại Sydney, với hải trình trên 11.000 hải lý an toàn. Những hoạt động này được quốc tế đánh giá cao về tính chuyên nghiệp và năng lực hội nhập.
Điểm tựa vững chắc của ngư dân và ‘thế trận lòng dân’
Bên cạnh nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, Hải quân nhân dân Việt Nam tích cực tham gia phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt tại các vùng biển, đảo chiến lược như Trường Sa, DK1, Tây Nam.
Quân chủng thường xuyên thực hiện tốt công tác dân vận, hỗ trợ nhân dân phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn trên biển.
Các chương trình như “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi bám biển”, “Hải quân nhận đỡ đầu con ngư dân” mang ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc, góp phần củng cố “thế trận lòng dân” trên biển.
Quyết tâm xây dựng lực lượng ‘tinh, gọn, mạnh’
Thời gian tới, trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực đang có những biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường; để hoàn thành trọng trách mà Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng giao cho, trước hết lãnh đạo, chỉ huy các cấp và cán bộ, chiến sĩ toàn Quân chủng cần phải quán triệt sâu sắc tình hình nhiệm vụ, nâng cao cảnh giác cách mạng; tổ chức thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu, nhiệm vụ, giải pháp mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân chủng lần thứ XIV đã xác định và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa” và “5 vững”.
Trong quá trình triển khai các nhiệm vụ, các mặt công tác, phải luôn luôn đổi mới sáng tạo, làm quyết liệt, làm đúng, làm hiệu quả, với phương châm 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm” gắn với thực hiện 6 dễ: “dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm, dễ kiểm tra, dễ đánh giá kết quả, dễ gắn trách nhiệm”.
Công tác giáo dục chính trị được chú trọng, xây dựng bản lĩnh vững vàng, ý chí quyết tâm cao cho cán bộ, chiến sĩ. Đồng thời, đẩy mạnh xây dựng lực lượng “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” theo hướng “tinh, gọn, mạnh”.
Quân chủng tập trung nâng cao chất lượng huấn luyện, đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và hội nhập quốc tế.
Cùng với đó là đột phá trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực làm chủ vũ khí, trang bị hiện đại, tăng cường tự chủ hậu cần-kỹ thuật.
Khẳng định bản lĩnh, tiếp nối truyền thống
Hơn bảy thập kỷ qua, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Hải quân luôn trung thành tuyệt đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân, không ngừng nỗ lực hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Những chiến công và truyền thống 3 lần Anh hùng là nguồn động lực to lớn, thôi thúc Hải quân nhân dân Việt Nam tiếp tục phát triển, xứng đáng là lực lượng nòng cốt bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Ghi nhận những thành tích xuất sắc, đặc biệt xuất sắc của Quân chủng Hải quân, Đảng và Nhà nước đã 3 lần tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; tặng thưởng 2 Huân chương Sao vàng, 3 Huân chương Hồ Chí Minh, 2 Huân chương Độc lập, 3 Huân chương Quân công, 4 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc, 1 Huân chương Lao động; cùng hàng chục ngàn lượt tập thể, cá nhân đã được trao tặng các phần thưởng cao quý.
Nguồn: baochinhphu.vn
