Chiêm ngưỡng loạt Bảo vật quốc gia

11:02 | 25/04/2020

Trong số các Bảo vật quốc gia của Việt Nam, tượng Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc, tượng Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn và bộ cửa gỗ chùa Keo là những kiệt tác mỹ thuật phản ánh đỉnh cao nghệ thuật điêu khắc của người Việt.

Tượng Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc vốn là tượng thờ tại chùa Mật Sơn (Bố Vệ, Đông Sơn, Thanh Hóa) nội dung tái hiện chân dung Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc (1595 – 1660) thời vua Lê Thần Tông, một nhân vật lừng lẫy cả nhân đức và học thức uyên thâm trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

Pho tượng được các nhà nghiên cứu mỹ thuật đánh giá là đại diện xuất sắc cho phong cách nghệ thuật điêu khắc tượng chân dung hậu Phật Việt Nam thế kỷ 17, hiện vật này đã được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2013, đang trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học, quận Ba Đình, Hà Nội.

Pho tượng độc bản có kích thước: cao 111 cm, khuôn mặt 19 cm, ngang vai 43 cm, ngang hai đầu gối 67 cm, dày thân tượng 45 cm. Tượng tạc bằng gỗ mít phủ sơn son thếp vàng, hoa văn trang trí tinh xảo và rõ nét.

Bức tay Phật mềm mại, biểu cảm, một trong những chi tiết giàu tính mỹ thuật ở tượng cổ; cùng đó là những họa tiết trang trí trên trang phục, giúp các nhà nghiên cứu dễ dàng tìm hiểu đặc điểm mỹ thuật, tư duy mỹ thuật, kỹ thuật tạo hình trang phục ở thời kỳ đó.

Tượng tạo hình ở tư thế ngồi thiền thể hiện trí tuệ của Phật pháp, khai sáng, rộng lòng từ bi, phổ độ chúng sinh, thể hiện tâm Phật của Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc. Sau hơn 300 năm tồn tại, pho tượng vẫn còn nguyên vẹn với màu sắc và nước sơn từ khi được tạo tác.

Một Bảo vật quốc gia khác được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là tượng Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn chùa Hội Hạ, niên đại thế kỷ 16, vốn là tượng thờ của chùa Hội Hạ (TP Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc).

Tượng gỗ có trọng lượng khoảng 3 tấn, gồm ba phần: phần tượng,

Phần tượng tạc Đức Quán Thế Âm trong thế ngồi thiền với 42 đôi tay ở nhiều tư thế. Khuôn mặt tượng từ bi, mang nét chân dung người Việt.

Tượng Kim Đồng, Ngọc Nữ tọa trên hai đài sen được tạo hình tinh tế là chi tiết riêng biệt của tượng so với các tác phẩm điêu khắc cùng thể loại. Quan niệm về vũ trụ quan Phật giáo, những hình tượng hóa truyền thuyết Quan Âm Nam Hải giáo hóa quỷ Ô Ba Na Đà sống dưới biển khắc họa trên mặt bệ lục giác.

Hình tượng chim Garuda dấu ấn của nghệ thuật Phật giáo giai đoạn sớm có sự kế thừa lối chạm khắc bệ tượng hoa sen thời Trần.

Bảo vật quốc gia Hai cánh cửa chạm rồng, niên đại thế kỷ 17, vốn là bộ cánh cửa chính ở tam quan chùa Keo, huyện Vũ Thư (Thái Bình). Bộ cửa được coi là đẹp nhất trong các kiến trúc cửa cổ của Việt Nam.

Mỗi cánh của bộ cửa gỗ chùa Keo cao 2,2 mét, rộng 1,3 mét, được ghép từ bốn tấm gỗ nhỏ hơn. Khi khép lại, hai cánh cửa tạo thành một bức phù điêu hoàn chỉnh khắc họa đề tài “lưỡng long mẫu tử chầu nguyệt”. Với những đường chạm khắc khéo léo và điêu luyện, hai cánh cửa chạm rồng của chùa Keo được các nhà nghiên cứu đánh giá là một trong những kiệt tác chạm khắc gỗ xuất sắc bậc nhất của Việt Nam thế kỉ 17.