Ẩn sâu giữa núi rừng đại ngàn, thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho thành phố Đà Nẵng một báu vật vô giá – Sâm Ngọc Linh, loài dược liệu đặc hữu, quý hiếm của Việt Nam. Được tôn vinh là Quốc bảo Việt Nam, Sâm Ngọc Linh là kết tinh tinh túy của hệ sinh thái vùng núi rừng Ngọc Linh, hội tụ nguồn gen đặc hữu, giá trị dược học vượt trội cùng những hoạt chất quý hiếm mà thiên nhiên ưu đãi ban tặng. Không chỉ mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người, Sâm Ngọc Linh còn có giá trị kinh tế đặc biệt, là niềm tự hào của người dân Đà Nẵng, đồng thời được kỳ vọng trở thành thương hiệu dược liệu quốc gia có sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Sáng ngày 2.8, tại thành phố Đà Nẵng đã diễn ra hội thảo khoa học quốc tế: “Sâm Ngọc Linh – Từ sản phẩm quốc gia tới thương hiệu toàn cầu”.
Đến tham dự hội thảo có ông Lê Huy Anh, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ; Tiến sỹ Lưu Quang Minh, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ; Tiến sĩ Trần Minh Ngọc, Viện trưởng Viện Dược liệu, Bộ Y tế; Thạc sĩ Nguyễn Đăng Lâm, Phó cục trưởng, Cục Quản lý Y, dược cổ truyền, Bộ Y tế; GS.TS Trần Việt Hùng – Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm thuốc Thành phố Hồ Chí Minh; Tiến sĩ Hoàng Hà – Phó Trưởng Ban Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm KH &CN Việt Nam; Tiến Sĩ Phạm Hồng Thái – Phó Viện trưởng Viện Công nghệ tiên tiến, Phân Viện trưởng Phân Viện công nghệ tiên tiến Miền Trung, Viện Hàn lâm KH & CN Việt Nam cùng các đại biểu là nhà đầu tư, doanh nhân, nhà khoa học trong nước và đến từ các nước như Trung Quốc, Hàn Quốc, Lào…
Phát biểu tại hội thảo, ông Hồ Quang Bửu – Phó Chủ tịch UBND Thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh đến vai trò của cây sâm Ngọc Linh; ông cho biết: Sau khi mở rộng địa giới hành chính, thành phố Đà Nẵng có diện tích hơn 11.800 km², dân số trên 3 triệu người, với hệ sinh thái đa dạng từ biển, đồng bằng đến miền núi. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển các loại cây dược liệu quý hiếm, đặc biệt là sâm Ngọc Linh – được xem là “Quốc bảo Việt Nam” với giá trị dược học và kinh tế đặc biệt cao. Trong đó Sâm Ngọc Linh là loài đặc hữu hẹp, tập trung ở vùng núi Ngọc Linh từ độ cao 1500 đến 2100 m. Với vị trí địa lý và điều kiện sinh thái đặc thù, sâm Ngọc Linh được đánh giá có nhiều lợi ích nổi bật đối với sức khỏe con người. Qua nghiên cứu, các nhà khoa học đã tìm thấy 87 hợp chất saponin có trong các bộ phận của Sâm Ngọc Linh, trong đó có những hợp chất nổi trội tạo nên giá trị riêng có của sâm Ngọc Linh.
Bên cạnh đó, thành phố Đà Nẵng còn sở hữu trên 800 loài dược liệu, phân bố chủ yếu tại các khu vực miền núi, là nguồn tài nguyên sinh học quý giá, góp phần phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.
Trong những năm qua, công tác bảo tồn và phát triển sâm Ngọc Linh, dược liệu trên địa bàn thành phố Đà Nẵng luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Chính phủ. Nổi bật là việc Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chương trình phát triển Sâm Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng) tại Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 01/6/2023; phê duyệt Đề án “Phát triển và hình thành trung tâm công nghiệp dược liệu tại Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng) với sâm Ngọc Linh là cây chủ lực” tại Quyết định số 463/QĐ-TTg ngày 28/02/2025. Trên cơ sở các định hướng quan trọng này, thành phố đã chủ động tham mưu, đề xuất và ban hành nhiều chương trình, đề án, cơ chế, chính sách phù hợp nhằm bảo tồn, phát triển vùng trồng, đẩy mạnh sản xuất sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu có tiềm năng trên địa bàn thành phố; Đồng thời, thành phố cũng tích cực phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai nhiều nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia và cấp thành phố, tập trung vào bảo tồn nguồn gen, nhân giống, chế biến, phát triển sản phẩm và bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Tuy nhiên, việc phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu vẫn còn không ít khó khăn, như quy mô sản xuất chưa tương xứng với tiềm năng; chuỗi liên kết còn hạn chế; công nghệ chế biến sâu chưa phát triển mạnh; công tác bảo vệ tài nguyên dược liệu còn đối mặt với nhiều thách thức,…
Tại hội thảo “Sâm Ngọc Linh – Từ sản phẩm quốc gia tới thương hiệu toàn cầu” đã có nhiều bài tham luận được trình bày: “Bảo tồn, phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu tại Việt Nam – Tiềm năng, thực trạng và giải pháp” của TS. Trần Minh Ngọc, Viện trưởng, Viện Dược liệu – Bộ Y tế; Tham luận ‘Thành phần hóa học, tác dụng sinh học của sâm Ngọc Linh (Panax vietnamensis) và xu hướng phát triển các dòng sản phẩm mới” của GS.TS. Trần Công Luận, Hiệu trưởng Trường Đại học Tây Đô; Tham luận “Chia sẻ kinh nghiệm phát triển của ngành nhân sâm Hàn Quốc với ngành nhân sâm Việt Nam” của Ông Deok Chun Yang, Học viện Nhân sâm Cát Lâm, Đại học Y học Cổ truyền Trung Quốc; Tham luận: “Hiểu biết và kỹ thuật canh tác nhân sâm Hàn Quốc” của Tiến sĩ Sung Bong-jae, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Sâm và Dược liệu, Viện Công nghệ Nông nghiệp tỉnh Chungcheongnam, Hàn Quốc; Tham luận “Tổng quan về giám sát chất lượng và thực tiễn địa phương đối với Dược liệu Trung y ( Trung Quốc) của Ông Ngô Quế Phàm Phó Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm Thuốc Y học cổ truyền và Dược liệu dân tộc, Viện Nghiên cứu Kiểm nghiệm Dược phẩm Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây…
Các tham luận tại Hội thảo “Sâm Ngọc Linh – Từ sản phẩm quốc gia tới thương hiệu toàn cầu”của các nhà khoa học trong nước là các kết quả nghiên cứu có giá trị, góp phần khẳng định những đặc tính sinh học nổi bật của sâm Ngọc Linh đã mở ra nhiều triển vọng trong nghiên cứu, sản xuất các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, dược phẩm và thực phẩm bảo vệ sức khỏe từ nguồn dược liệu đặc hữu của Việt Nam; cũng như từ các tham luận của các nhà khoa học quốc tế được chia sẻ từ thực tiễn phát triển ngành nhân sâm của Hàn Quốc, Trung Quốc là những gợi mở rất có giá trị đối với Việt Nam trong việc xây dựng chính sách, phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao giá trị sản phẩm và vị thế của sâm Ngọc Linh trên thị trường quốc tế…
Sâm Ngọc Linh (sâm đốt trúc, sâm K5, cây thuốc giấu…) là loài đặc hữu hẹp, được phát hiện vào năm 1973, tập trung chủ yếu ở vùng núi Ngọc Linh từ độ cao 1500 đến 2100 m. Với vị trí địa lý và điều kiện sinh thái đặc thù, Sâm Ngọc Linh được đánh giá có nhiều lợi ích nổi bật đối với sức khỏe con người. Qua nghiên cứu, các nhà khoa học đã xác định được 126 hợp chất với 87 hợp chất saponin trong các bộ phận của Sâm Ngọc Linh, trong đó có những hợp chất nổi trội tạo nên giá trị riêng có của Sâm Ngọc Linh. Chính tính đặc hữu của nguồn gen, điều kiện sinh thái đặc thù, giá trị khoa học, hàm lượng hoạt chất đặc trưng, chất lượng của Sâm Ngọc Linh tạo nên sự khác biệt và là lợi thế cạnh tranh của Sâm Ngọc Linh trên thị trường.
Nguyễn Hữu Hồng Sơn
