Ngày 2.5 tại xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội đã diễn ra Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Lịch sử – Văn hóa Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.
Trước đó, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà đã ký ban hành Quyết định 1458/QĐ-UBND về việc xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn thành phố Hà Nội. Trong đó, Di tích Lịch sử – Văn hóa Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn, xã Cổ Đô được công nhận là di tích Lịch sử Văn hóa cấp thành phố.
Dòng tộc họ Hoàng: Nơi gìn giữ truyền thống văn hóa của làng La Xuyên
Ở nhiều làng quê Bắc Bộ, nhà thờ họ không chỉ là nơi thờ phụng tổ tiên mà còn là không gian lưu giữ ký ức của một cộng đồng dòng tộc qua nhiều thế hệ.
Tại thôn La Xuyên (Cổ Đô, Hà Nội), khu nhà thờ dòng tộc họ Hoàng với hai công trình thờ tự trang nghiêm nằm trong cùng một khuôn viên là một trường hợp đặc biệt, phản ánh truyền thống văn hoá dòng họ, nơi gìn giữ ký ức lịch sử, tôn vinh những người có công với quê hương, đất nước và tiếp nối phát huy truyền thống qua nhiều thế hệ.
La Xuyên là một địa danh cổ thuộc vùng xứ Đoài. Ở thôn La Xuyên hiện nay, bên cạnh các dòng họ lớn như họ Lê, họ Phùng, họ Nguyễn…thì họ Hoàng là một trong những dòng họ có lịch sử lâu đời và quy mô đáng kể.
Theo ghi chép trong cuốn Hoàng tộc gia phả (bản tiếng Việt) lập năm 2010, dòng họ Hoàng hiện có khoảng 1000 đinh, trải qua 18 đời (sinh sống ở thôn khác nhau thuộc xã Cổ Đô) và được chia thành 5 chi; mỗi chi đều có nhà thờ riêng để thờ phụng tổ tiên.
Điểm đặc biệt của khu nhà thờ dòng họ Hoàng là trong cùng một khoảng khuôn viên tồn tại hai công trình thờ tự: Nhà thờ Thượng tổ họ Hoàng (nhà thờ Ất Chi) và nhà thờ Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn (từ đường họ Hoàng). Trong đó, từ đường họ Hoàng được xây dựng vào thời nhà Lê, khoảng cuối thế kỷ XVIII – đầu thế kỷ XIX. Tính đến nay nhà thờ đã có lịch sử gần 230 năm.
Nhà thờ Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn được dựng lên nhằm tưởng nhớ một nhân vật có vai trò đặc biệt trong lịch sử dòng họ. Theo “Hoàng tộc Gia phả”, năm Cảnh Hưng thứ 4 (1751), ông từng giữ chức Công bộ doanh thiện Thanh lại ty Viên ngoại lang (tự Phong Hiên, hiệu Lễ Trai Tiên sinh) dưới triều Lê.
Ông mất ngày 16 tháng 2 âm lịch năm 1785 (năm Ất Tỵ), thọ 62 tuổi, được an táng tại Gò Bề, thôn La Xuyên. Hằng năm, dòng họ Hoàng lấy ngày này làm giỗ tổ chung của Họ, cho thấy vị trí đặc biệt của ông trong lịch sử dòng tộc.
Qua thời gian, ngày giỗ ấy không chỉ còn là một nghi lễ tưởng niệm, mà đã trở thành một điểm hẹn văn hóa: nơi con cháu từ nhiều nơi trở về, cùng tham gia vào một thực hành tín ngưỡng chung, qua đó duy trì ký ức và củng cố sự gắn kết của cộng đồng dòng họ.
Nối tiếp truyền thống yêu nước và hiếu học
Trong ký ức của dòng họ Hoàng ở La Xuyên, Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn không chỉ là nhân vật có công với quê hương, đất nước, mà gia đình ông cũng có nhiều đóng góp thiết thực cho làng.
Ghi nhận những đóng góp của dòng họ Hoàng trong việc gìn giữ bảo tồn di tích, bà Nguyễn Thị Kim Oanh – Bí thư Đảng uỷ xã Cổ Đô phát biểu tại buổi lễ: “Nhà thờ họ Hoàng gắn liền với thân thế, sự nghiệp của cụ Hoàng Viết Bàn – một người có học vấn, có đạo đức, có uy tín trong xã hội đương thời. Đây là một công trình mang giá trị đặc sắc cả về lịch sử và giáo dục truyền thống.”
Theo Bí thư Đảng ủy xã Cổ Đô, cụ Hoàng Viết Bàn là người có học vấn, uy tín trong xã hội đương thời, có nhiều đóng góp cho quê hương. Giá trị của di tích không chỉ nằm ở kiến trúc, niên đại hay hiện vật lưu giữ, mà còn thể hiện ở chiều sâu văn hoá, ở truyền thống gia phong, ở sự kế thừa và phát huy qua nhiều thế hệ.
Dòng họ Hoàng là một dòng họ tiêu biểu với truyền thống hiếu học, trọng nghĩa, trọng lễ; nhiều thế hệ con cháu trưởng thành, thành đạt, có đóng góp tích cực cho xã hội và địa phương.
Đặc biệt, trong các giai đoạn đấu tranh cách mạng, di tích còn là địa chỉ đỏ, gắn với nhiều hoạt động yêu nước: nuôi giấu cán bộ, tổ chức họp bí mật, góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc. Điều đó càng khẳng định giá trị toàn diện của di tích – không chỉ là nơi thờ tự mà còn là biểu tượng của tinh thần yêu nước, ý chí cách mạng và truyền thống đoàn kết của địa phương.
Theo bà Oanh, việc di tích được xếp hạng hôm nay là sự ghi nhận xứng đáng đối với những giá trị đó, đồng thời cũng là sự khẳng định bản sắc văn hoá giàu truyền thống của quê hương Cổ Đô.
Không chỉ là nơi diễn ra các hoạt động cách mạng, nhiều người con của dòng họ Hoàng đã trực tiếp tham gia chiến đấu và hy sinh.
Nhiều cá nhân và gia đình được trao tặng các phần thưởng như Huân chương, Huy chương kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Huy chương Chiến sĩ vẻ vang… Tiêu biểu là gia đình ông Hoàng Văn Thư, được Thủ tướng Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tặng Bằng khen năm 1965 vì “Đã góp công, góp sức trong công cuộc kháng chiến lâu dài và anh hùng của dân tộc” cùng nhiều tấm gương khác.
Đại diện dòng họ Hoàng, nghệ nhân Hoàng Xuân Mai – là con cháu đời thứ 14 của nhánh 2 dòng họ – xúc động khi giá trị lịch sử, văn hoá của Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn được công nhận là di tích lịch sử cấp thành phố. Ông cho biết, đây là niềm vinh dự lớn lao không chỉ của dòng họ Hoàng mà còn của quê hương La Xuyên, xã Cổ Đô.
“Đối với con cháu họ Hoàng thôn La Xuyên, nhà thờ tổ không chỉ là nơi thờ phụng tiên tổ mà còn là nơi gìn giữ gia phong, nuôi dưỡng đạo hiếu và nhắc nhở mỗi người về cội nguồn của mình.
Tấm bằng xếp hạng hôm nay không chỉ là niềm vinh dự mà còn là lời nhắc nhở thiêng liêng đối với con cháu họ Hoàng chúng tôi phải sống sao cho xứng đáng với công đức tổ tiên, xứng đáng với sự ghi nhận đầy ý nghĩa này.
Giữ gìn di tích không chỉ là giữ một mái nhà thờ mà là giữ lấy cội nguồn, giữ lấy đạo hiếu, giữ lấy nền nếp gia phong để truyền lại cho con cháu mai sau; giáo dục con cháu sống có đạo lý, biết tri ân tổ tiên và có trách nhiệm với gia đình, quê hương, đất nước”.
Nguồn: baovanhoa.vn
