Ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết trong văn hóa 3 miền

26/01/2020

Tết đến xuân sang, nhà nhà cùng nhau sắm đồ đón Tết, ai cũng mong chờ một năm mới sum vầy, hạnh phúc và thịnh vượng. Một trong những thứ không thể thiếu đối với mỗi gia đình trên bàn thờ tổ tiên đó là mâm ngũ quả mà từ xưa tới nay đã đi vào tiềm thức mỗi người về uống nước nhớ nguồn, về lòng tôn kính thế hệ đi trước.


Mâm ngũ quả là món quà thành kính của con cháu dâng lên tổ tiên, đồng thời cũng gửi gắm những mong ước về năm mới an khang, thịnh vượng (ảnh: 24h).

Ý nghĩa của mâm ngũ quả

Thông thường, tùy theo đặc điểm tự nhiên, phong tục tập quán hay quan niệm của mỗi vùng riêng biệt mà người dân chọn các loại quả mang ý nghĩa khác nhau cho mâm ngũ quả ngày Tết. Theo văn hóa Đông phương, mâm ngũ quả phải có 5 loại quả với 5 màu sắc khác nhau, ở Việt Nam cũng vậy.

Mâm ngũ quả đủ đầy ngày Tết (ảnh: VOV).

Mâm ngũ quả sẽ có 5 loại quả với 5 màu sắc khác nhau, tượng trưng cho quy luật đất trời theo ngũ hành Kim (màu trắng), Mộc (màu xanh), Thủy (màu đen), Hỏa (màu đỏ), Thổ (màu vàng). Bên cạnh đó, “ngũ” còn tượng trưng những ước nguyện của gia chủ về một cuộc sống sung túc, viên mãn: Phúc (may mắn); Quý (Giàu có), Thọ (sống lâu), Khang (khỏe mạnh), Ninh (bình an).

Mâm ngũ quả thường gồm 5 loại trái cây

Tùy theo từng vùng miền với những đặc trưng về khí hậu, sản vật và các quan niệm riêng mà người ta chọn các loài trái cây phù hợp để bày mâm ngũ quả. Có thể kể đến một vài những hoa trái tiêu biểu:

Chuối: Tượng trưng cho con cháu sum vầy, quây quần, đầm ấm, hứng lấy may mắn, bao bọc và chở che.

Phật thủ: Bàn tay Phật che chở cho gia đình.

Bưởi: Mong muốn an khang, thịnh vượng.

Quả lê hoặc dưa lê: Tượng trưng cho sự thành đạt, thăng tiến.

Cam, quýt: Tượng trưng cho sự thành đạt

Lê: Vị ngọt thanh, ngụ ý việc gì cũng trơn tru, suôn sẻ.

Lựu: Nhiều hạt, tượng trưng cho con đàn cháu đống.

Đào: Thể hiện sự thăng tiến.

Táo: Phú quý, giàu sang.

Thanh long: Rồng, mây hội tụ, thể hiện sự phát tài phát lộc.

Dưa hấu: Căng tròn, mát lành, hứa hẹn sự ngọt ngào, may mắn.

Quả  trứng gà: Lộc trời cho.

Sung: Sung mãn, sức khỏe và tiền bạc.

Đu đủ: Thịnh vượng, đủ đầy.

Xoài (phát âm giống ‘xài’): cầu mong cho việc tiêu xài đủ đầy.

Ba vùng Đất Việt 3 kiểu mâm ngũ quả

Mâm  ngũ quả miền Bắc thường có 5 loại: Chuối, bưởi, đào, hồng, quýt (hoặc quất)

(Ảnh: Báo dân sinh)

Cách trình bày truyền thống là: Chuối nằm dưới cùng, có nhiệm vụ đỡ tất cả các loại quả bên dưới. Chính giữa là quả bưởi hoặc phật thủ màu vàng. Các loại quả bày xung quanh và những chỗ trống còn lại cài xen kẽ quýt vàng hoặc quất, táo xanh hay quả ớt chín đỏ.

Mâm ngũ quả giờ đây không phải chỉ có ngũ quả nữa mà giờ đã thành bát quả, cửu quả hay thập quả do trái cây càng ngày càng đa dạng. Nhưng theo truyền thống, cái tên “mâm ngũ quả” vẫn được giữ  nguyên.

Mâm ngũ quả Miền Trung:

Miền Trung có thời tiết khắc nghiệt, thường chịu ảnh hưởng của thiên tai do đó người dân không đặt nặng việc phải có một mâm ngũ quả cầu kỳ. Họ bày biện những loại quả thường có, miễn là thành tâm đối với tổ tiên.

Miền Trung không câu nệ thái quá hoa quả Tết, miễn là thành tâm. (Ảnh: Afamily)

Các loại hoa quả thường thấy là: Thanh long, chuối, dưa hấu, mãng cầu, dứa, sung, cam, quýt…

Mâm ngũ quả miền Nam không có nải chuối xanh như miền Bắc, vì tên của nó có âm giống “chúi” thể hiện sự khốn khó. Cũng như “quýt làm cam chịu” hay “lê lết, dễ đổ bể”  nên người Nam cũng không sử dụng quả cam, lê táo trong mâm ngũ quả.

Mâm ngũ quả bày biện theo mong muốn “cầu sung vừa đủ xài”, mong một năm mới sung túc, đủ đầy, tương ứng 5 loại quả: mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài.

Mâm ngũ quả miền Nam thường có soài, sung, đu đủ… mang ý nghĩa cầu mong sung túc, đủ đầy (ảnh: Cánh cò).

Văn hóa Đông phương luôn kính thờ ông bà tiên tổ, mâm ngũ quả mỗi dịp Tết đến là một phần cho sự hiếu đạo ấy. Ngoài ra con người Việt Nam luôn tín ngưỡng Thần Phật, luôn luôn coi trọng Đất Trời, nên đều hết lòng tôn kính dâng lên các Ngài những trái cây ngọt ngào, thơm ngon. Đây là một nét văn hóa mang cả tính thẩm mỹ của con người được gìn giữ và lưu truyền.

Tổng hợp

 

Video hay

Cùng chuyên mục

Mẹo thi lý thuyết B2 dành cho người bận rộn

Mẹo thi lý thuyết B2 dành cho người bận rộn

Khám phá đầm Ô Loan

Khám phá đầm Ô Loan

Sở Y tế khuyến cáo hạn chế dùng máy lạnh để phòng dịch COVID-19

Sở Y tế khuyến cáo hạn chế dùng máy lạnh để phòng dịch COVID-19

Phá giải hiểu lầm nghìn năm về ‘Tam Quốc Diễn Nghĩa’

Phá giải hiểu lầm nghìn năm về ‘Tam Quốc Diễn Nghĩa’

Văn hoá phương Tây nói gì về linh hồn bất diệt và thế giới luân hồi?

Văn hoá phương Tây nói gì về linh hồn bất diệt và thế giới luân hồi?

‘Chiếc bẫy chuột làm chết cả con bò’: Câu chuyện đáng suy ngẫm về lòng quan tâm

‘Chiếc bẫy chuột làm chết cả con bò’: Câu chuyện đáng suy ngẫm về lòng quan tâm

Sức mạnh của đam mê: Bài học từ người sáng lập eBay

Sức mạnh của đam mê: Bài học từ người sáng lập eBay

Có niềm tin ở Đức Phật là đã gieo được quả ngọt

Có niềm tin ở Đức Phật là đã gieo được quả ngọt

Tìm được người thấu hiểu mình mới thực là hạnh phúc lớn nhất

Tìm được người thấu hiểu mình mới thực là hạnh phúc lớn nhất

Hồn làng

Hồn làng

Bí ẩn mộ cổ hoa 70.000 năm chôn cất một giống loài hết sức man rợ

Bí ẩn mộ cổ hoa 70.000 năm chôn cất một giống loài hết sức man rợ

Những bức hình với góc nhìn đúng kiểu thích ‘gây lú’ lẫn cho người khác

Những bức hình với góc nhìn đúng kiểu thích ‘gây lú’ lẫn cho người khác

Bí ẩn đôi nam nữ nằm cùng một mộ cổ nhưng cách nhau… 100 tuổi

Bí ẩn đôi nam nữ nằm cùng một mộ cổ nhưng cách nhau… 100 tuổi

Độc lạ chiếc thẻ tín dụng có giá hơn 4 tỷ đồng, nạm toàn kim cương

Độc lạ chiếc thẻ tín dụng có giá hơn 4 tỷ đồng, nạm toàn kim cương

Người có ‘Bát khí’ chính là anh hùng hào kiệt trong đời

Người có ‘Bát khí’ chính là anh hùng hào kiệt trong đời

Vạn Lý Trường Thành có một viên gạch không ai dám đụng vào suốt hàng trăm năm

Vạn Lý Trường Thành có một viên gạch không ai dám đụng vào suốt hàng trăm năm

Chú chó cứu chủ – một câu chuyện cảm động

Chú chó cứu chủ – một câu chuyện cảm động

Những câu thành ngữ về kinh nghiệm lái xe an toàn dễ hiểu, dễ nhớ

Những câu thành ngữ về kinh nghiệm lái xe an toàn dễ hiểu, dễ nhớ

Những hình ảnh chưa từng thấy tại lễ hội chùa Hương

Những hình ảnh chưa từng thấy tại lễ hội chùa Hương

Bên trong du thuyền bị cách ly

Bên trong du thuyền bị cách ly

Thót tim nghe kể truyện về pho tượng ‘đồng đen’ khổng lồ ở Hà Nội

Thót tim nghe kể truyện về pho tượng ‘đồng đen’ khổng lồ ở Hà Nội

Những điều cấm kỵ khi ăn dưa hấu, cẩn thận kẻo ngộ độc

Những điều cấm kỵ khi ăn dưa hấu, cẩn thận kẻo ngộ độc

Quảng Ninh: Du khách bức xúc khi lên Yên Tử phải qua ‘trạm BOT’

Quảng Ninh: Du khách bức xúc khi lên Yên Tử phải qua ‘trạm BOT’

Đi xuyên lòng đất 2,6 km giữa Sài Gòn

Đi xuyên lòng đất 2,6 km giữa Sài Gòn

Đã mắt với những vườn rau trong phố ‘ăn cả năm không hết’

Đã mắt với những vườn rau trong phố ‘ăn cả năm không hết’

Bí ẩn dưới lòng đất Quảng Ninh

Bí ẩn dưới lòng đất Quảng Ninh

Cả cuộc đời này, tôi sẽ nhớ mãi ân tình của chị dâu

Cả cuộc đời này, tôi sẽ nhớ mãi ân tình của chị dâu

Chiếc quần ướt của cậu bé 9 tuổi và bài học về sự cảm thông

Chiếc quần ướt của cậu bé 9 tuổi và bài học về sự cảm thông

Những hình ảnh cảm động có thể chạm đến trái tim

Những hình ảnh cảm động có thể chạm đến trái tim

Khung cảnh thanh tịnh của chùa Thầy

Khung cảnh thanh tịnh của chùa Thầy