Tài liệu quý hiếm về cụ Nguyễn Sinh Sắc từ văn thư triều Nguyễn

03/10/2019

Các châu bản (văn thư triều Nguyễn) phản ánh cụ Nguyễn Sinh Sắc đã tham gia các khoa thi, đỗ phó bảng, bổ nhiệm làm quan triều Nguyễn hiện lưu giữ tại Trung tâm lưu trữ quốc gia.


Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc (còn gọi là Nguyễn Sinh Huy) thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà khoa bảng xứ Nghệ, từng làm quan triều Nguyễn, người có công truyền bá tư tưởng yêu nước cho nhân dân ở những vùng đất mà cụ đặt chân đến, đặc biệt là đất Hòa An – Cao Lãnh, nơi cụ chọn làm chốn an nghỉ lúc cuối đời.

Ảnh cụ Nguyễn Sinh Huy do mật thám Pháp chụp ngày 20/11/1923. Nguồn: Hội Khoa học Lịch sử Đồng Tháp.

Trước khi đi thi đỗ Phó bảng, cụ Nguyễn Sinh Sắc đã tham gia 2 khoa thi Hương tại Vinh (Nghệ An) năm 1891 và 1894. Khoa này cụ đỗ Cử nhân, năm sau cụ vào Huế thi Hội nhưng không đỗ. Với học vị cử nhân, cụ được bổ làm Hành tẩu bộ Hộ. Năm 1898, cụ tiếp tục đăng kí thi Hội nhưng lại hỏng.

Sau đó cụ được nhận vào học tại trường Quốc Tử Giám tại Huế. Lúc này cụ đổi tên thành Nguyễn Sinh Huy, từ đó về sau, trên tất cả văn bản, giấy tờ cụ đều dùng tên này. Các châu bản liên quan đến cụ cũng đều viết tên Nguyễn Sinh Huy.

Khoa thi Hội năm 1901, cụ Nguyễn Sinh Huy đỗ Phó bảng. Trước đó, cụ Huy được sung vào Hội đồng giám khảo chấm thi tại trường thi hương Bình Định năm 1897 và trường Thanh Hóa năm 1900.

Bản tấu của Bộ Lại ngày 15 tháng 4 nhuận năm Thành Thái 18 (1906) – Nguồn: Trung tâm LTQGI.

Bản tấu của Bộ Lại ngày 15 tháng 4 nhuận năm Thành Thái 18 (1906) về việc bổ nhiệm Phó bảng Nguyễn Sinh Huy giữ chức Kiểm thảo Viện Hàn lâm ghi lại: “Gần đây, theo lời bẩm của Phó bảng Nguyễn Sinh Huy thì vào năm Thành Thái 13 viên đó dự thi Hội trúng Phó bảng. Lần ấy, lo việc nhà xong, viên bị ốm phải ở quê thuốc thang, nay bệnh đã đỡ xin theo chờ tại bộ thần. Bộ thần xét theo lệ định, Nguyễn Sinh Huy xin nên chiếu lệ bổ thụ Kiểm thảo Viện Hàm lâm, phái theo bộ Lễ làm việc”. Bản tấu có châu điểm của vua Thành Thái.

Bản tấu của Bộ Lễ ngày mùng 8 tháng 9 năm Thành Thái 18 (1906) về sĩ số học sinh trường Quốc học. Cuối bản tấu có kí tên của Phó bảng Nguyễn Sinh Huy (giữ chức Kiểm thảo Viện Hàn lâm); có Châu phê của vua Thành Thái.

Bản tấu của Bộ Lại ngày 11 tháng 4 năm Duy Tân 3 (1909) về việc bổ nhiệm Phó bảng Nguyễn Sinh Huy giữ chức Tri huyện Bình Khê, tỉnh Bình Định.

Bản tấu của Bộ Lại ngày 11 tháng 4 năm Duy Tân 3 (1909) – Nguồn: Trung tâm LTQGI.

“Bộ Lại tâu: Phụng xét chức Tri huyện Bình Khê hiện khuyết. Bộ thần chọn đem các viên tại chức lâu năm cần được bổ dụng để bàn việc điền bổ. Kỳ họp bàn ngày 12 tháng trước ngài Khâm sứ đại thần trả lời rằng đồng ý bổ Nguyễn Sinh Huy làm Tri huyện huyện Bình Khê. Về Trước tác Thừa biện tại bộ Lễ Nguyễn Sinh Huy xin đổi hàm Đồng Tri phủ, lãnh chức Tri huyện huyện đó”. Châu điểm của vua Duy Tân.

Bản tấu của Bộ Hình ngày 15 tháng 8 năm Duy Tân 4 (1910) – Nguồn: Trung tâm LTQGI

Năm 1910, cụ Nguyễn Sinh Huy – khi ấy là Tri huyện Bình Khê bị can vào vụ án Tạ Quang. Quang là một địa chủ cường hào, ỷ có thân thế và quen biết rộng nên không chịu nộp thuế và còn chống đối, quan Tri huyện Bình Khê đã cho lính nọc ra đánh đòn để răn đe. Hai tháng sau thì Quang chết. Vợ Quang làm đơn kiện lên thượng cấp, cụ Huy bị đưa ra Bộ Hình xét xử. Sau vụ án này, cụ Nguyễn Sinh Huy bị giáng 4 cấp và cho đổi về kinh làm quan. Tuy nhiên, chán cảnh quan trường, cụ đã bỏ chức từ quan để vào Nam. Xem trong bản tấu của Bộ Hình ngày 15 tháng 8 năm Duy Tân 4 (1910) về vụ án trên, phần kết luận có đoạn:

“Xét Tạ Quang bị đánh rồi qua hơn 2 tháng sau bị ốm mà mất, chớ không phải bị đánh chết tức thì, tình có thể tha thứ. Xin được gia ân đổi làm giáng 4 cấp cho lưu… Lại xét viên tri huyện này mới làm quan chưa tường dân chánh, xin cho Bộ Lại đổi chức về Kinh”.

Như vậy qua bản tấu trên, rõ ràng việc cụ Nguyễn Sinh Huy vào Nam không phải do bị triều đình Huế sa thải mà do cụ tự bỏ chức.

 

Theo Zing

Video hay

Cùng chuyên mục

Điều kỳ diệu từ bát mì ấm áp đêm giao thừa của ông chủ quán

Điều kỳ diệu từ bát mì ấm áp đêm giao thừa của ông chủ quán

Tổng thống Trump chúc mừng năm mới Canh Tý sức khỏe và thịnh vượng

Tổng thống Trump chúc mừng năm mới Canh Tý sức khỏe và thịnh vượng

Trĩu nặng những gánh hàng rong ngày cuối năm

Trĩu nặng những gánh hàng rong ngày cuối năm

Tết lạnh làm ngô chiên trứng muối thơm ngon hấp dẫn

Tết lạnh làm ngô chiên trứng muối thơm ngon hấp dẫn

Thời tiết Tết Canh Tý: Gió mùa đông Bắc tràn về, miền Bắc rét đậm từ đêm Giao thừa

Thời tiết Tết Canh Tý: Gió mùa đông Bắc tràn về, miền Bắc rét đậm từ đêm Giao thừa

Chuyện về những chú chuột trong tranh Đông Hồ

Chuyện về những chú chuột trong tranh Đông Hồ

Năm Tý ngắm chợ phiên đồ cổ Hà Nội

Năm Tý ngắm chợ phiên đồ cổ Hà Nội

Ronaldinho và top ngôi sao bóng đá phá sản sau khi giải nghệ

Ronaldinho và top ngôi sao bóng đá phá sản sau khi giải nghệ

Đồng chí Võ Văn Kiệt và mùa xuân đại hội

Đồng chí Võ Văn Kiệt và mùa xuân đại hội

Thưởng Tết thời bao cấp: Tháng lương 13, chia thịt tại cơ quan cho 3 ngày Tết

Thưởng Tết thời bao cấp: Tháng lương 13, chia thịt tại cơ quan cho 3 ngày Tết

Người Thăng Long xưa ăn Tết

Người Thăng Long xưa ăn Tết

Vẻ nóng bỏng của Hoa hậu Thế giới Nhật Bản

Vẻ nóng bỏng của Hoa hậu Thế giới Nhật Bản

Phát hiện sinh vật kỳ lạ khi khai mỏ kim cương

Phát hiện sinh vật kỳ lạ khi khai mỏ kim cương

Siêu thị mở cửa xuyên Tết, cam kết bình ổn giá thịt lợn

Siêu thị mở cửa xuyên Tết, cam kết bình ổn giá thịt lợn

Bồi hồi ngắm ảnh ký ức những ngày Tết xưa

Bồi hồi ngắm ảnh ký ức những ngày Tết xưa

Những lưu ý khi thắp hương ngày Tết

Những lưu ý khi thắp hương ngày Tết

Lái xe ô tô trời mưa trên đường cao tốc dễ gặp nạn nếu phớt lờ điều này

Lái xe ô tô trời mưa trên đường cao tốc dễ gặp nạn nếu phớt lờ điều này

Chỉ mặt 4 loại thực phẩm ăn vào làm tăng cân nhanh hơn cả ăn đường

Chỉ mặt 4 loại thực phẩm ăn vào làm tăng cân nhanh hơn cả ăn đường

Cảnh sắc ‘phượt’ đẹp nao lòng trên cung đường N2 về miền Tây đón Tết

Cảnh sắc ‘phượt’ đẹp nao lòng trên cung đường N2 về miền Tây đón Tết

Những món nên ăn để lấy may trong ngày đầu năm

Những món nên ăn để lấy may trong ngày đầu năm

NSND Trịnh Thuý Mùi , nữ Chủ tịch đầu tiên của Hội nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam

NSND Trịnh Thuý Mùi , nữ Chủ tịch đầu tiên của Hội nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam

Đà Nẵng tổng kết công tác báo chí năm 2019 và triển khai nhiệm vụ năm 2020

Đà Nẵng tổng kết công tác báo chí năm 2019 và triển khai nhiệm vụ năm 2020

Tổng kết công tác năm 2019 và phương hướng hoạt động năm 2020 của Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa dân tộc

Tổng kết công tác năm 2019 và phương hướng hoạt động năm 2020 của Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa dân tộc

Ôi tiếng Việt như bùn và như lụa…

Ôi tiếng Việt như bùn và như lụa…

Nhớ tục chạp mả quê

Nhớ tục chạp mả quê

Những lưu ý khi lau dọn ban thờ, tỉa chân nhang dịp cuối năm

Những lưu ý khi lau dọn ban thờ, tỉa chân nhang dịp cuối năm

Vụ Đồng Tâm: Thấy gì từ ông Lê Đình Kình chủ mưu gây rối?

Vụ Đồng Tâm: Thấy gì từ ông Lê Đình Kình chủ mưu gây rối?

Muốn biết một người có tử tế hay không, chỉ cần nhìn vào 4 đặc điểm này sẽ rõ

Muốn biết một người có tử tế hay không, chỉ cần nhìn vào 4 đặc điểm này sẽ rõ

Những người kiêng không nên xông nhà dịp đầu năm

Những người kiêng không nên xông nhà dịp đầu năm

Để cứu vớt muôn dân, các Hoàng đế cổ đại tự mình chịu phạt thế nào?

Để cứu vớt muôn dân, các Hoàng đế cổ đại tự mình chịu phạt thế nào?