Bộ sách về di sản của dân tộc Tày, Nùng, Thái

03/10/2020
Bộ sách Hát then các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam. Ảnh: Ngọc Hiền.

Tài liệu sưu tầm quan trọng về di sản then

Bộ sách Hát Then các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam được thực hiện nhằm cung cấp cho độc giả cái nhìn tổng quát về di sản then với phần nội dung giới thiệu về diện mạo chung, sự phân bổ di sản từ góc độ địa lý, diện mạo âm nhạc của then.

Viện Âm nhạc Việt Nam đã khảo sát, sưu tầm, thu thanh, ghi hình nhiều lễ then của 3 dân tộc Tày, Nùng, Thái ở 11 tỉnh miền núi. Bộ sách gồm 3 quyển, lần lượt giới thiệu về di sản then ở từng dân tộc.

Trong quyển một, các tác giả giới thiệu khá đầy đủ, chi tiết về một số nội dung liên quan di sản then. Then gắn bó với đời sống, văn hoá, tâm linh… các dân tộc Tày, Nùng, Thái như thế nào, đặc điểm cơ bản của then là gì, các mô hình sinh hoạt hát then.

Đàn tính, lời ca trong then, làn điệu then, nhạc cụ trong then, diễn xướng then, khi nào phải làm lễ then, ai là nguời thực hiện các nghi lễ…

Quyển thứ hai gồm lời bài hát trong các nghi lễ then của người Tày ở Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn như: Sa khoăn tẩu Long Vương, Cấp sắc, Khảu lườn mẩu, Pây thử, Thôi tang…

Nội dung quyển thứ ba trình bày lời hát trong các nghi lễ then của người Tày ở Tuyên Quang, Hà Giang, Lào Cai, Quảng Ninh, Thái Nguyên như: Cầu khoăn, Trình tổ, Cầu mùa, Cầu hoa, Cúng mụ, Lễ hội xuân…

Từng vùng then lại góp vào di sản then những giai điệu, cách thể hiện rất riêng. Thông qua những lời hát then được dẫn trong bộ sách, người đọc có thể được tiếp cận sự đa dạng của văn hóa hát then. Đồng thời, sách giúp hiểu rõ hơn về đời sống sinh hoạt hàng ngày của những dân tộc thiểu số.

Nội dung lời hát trong các lễ then giới thiệu trong bộ sách đều được ghi lại, phiên âm, dịch nghĩa từ những tư liệu âm thanh, hình ảnh mà Viện Âm nhạc Việt Nam thu thập được trong quá trình sưu tầm điền dã. Điều này đem đến tính chân thực, khách quan của tư liệu cho bộ sách.

Thầy then đang thực hành nghi lễ Then. Ảnh: Hoangthanhthanglong.

Âm nhạc là điểm hấp dẫn của then

Bộ sách đã kỳ công phân tích, giới thiệu, chọn lọc ký âm để phản ánh được giá trị của âm nhạc trong hát then. Đó là công việc mà nhiều cuốn sách trước đây chưa làm được.

Trong then, âm nhạc là công cụ thể hiện một cách hấp dẫn nội dung phong phú của câu chuyện được thầy then kể trong quá trình hành lễ, cũng như trong các đoạn múa. Phần âm nhạc đã tạo nên nét hấp dẫn, độc đáo cho nghi lễ thực hành then.

Bên cạnh đó, việc dẫn văn bản sưu tầm khá đầy đủ, khoa học, có đủ các tình huống, có nguồn nghệ nhân, người phiên dịch, phiên âm đều đáng tin cậy.

Bộ sách Hát then các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam được thực hiện với mong muốn chia sẻ nguồn tư liệu sống về văn hoá then đến những người yêu mến, cũng như các học giả, nghiên cứu sinh, sinh viên muốn nghiên cứu then. Đồng thời, đây cũng là nguồn tài liệu phong phú giúp văn hóa then có thể phổ biến trong cộng đồng.

Thực hành then ở Việt Nam tạo thành một phần cơ bản trong đời sống tinh thần của người Tày, Nùng, Thái, phản ánh mối quan hệ giữa con người, thế giới tự nhiên và vũ trụ.

Thực hành nghi lễ then thể hiện tình đoàn kết giữa các tộc người, tôn trọng thế giới quan tộc người theo mục tiêu của UNESCO, giúp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của di sản các cộng đồng dân tộc không chỉ ở Việt Nam, mà còn ở nhiều quốc gia trên thế giới.

 

Theo Zing

Cùng chuyên mục

‘Người rừng’ 21 tuổi vẫn không biết nói chuyện, chỉ ăn cỏ và trái cây để sống

‘Người rừng’ 21 tuổi vẫn không biết nói chuyện, chỉ ăn cỏ và trái cây để sống

Người lưu giữ và trao truyền ‘hồn cốt’ xứ Mường

Người lưu giữ và trao truyền ‘hồn cốt’ xứ Mường

Hậu bầu cử Mỹ 2020: Ông Donald Trump và ‘di sản’ chính trị còn đó

Hậu bầu cử Mỹ 2020: Ông Donald Trump và ‘di sản’ chính trị còn đó

Những loài cá kỳ dị nhất Thế giới: Sống trên bờ cả năm, tự chuyển đổi giới tính

Những loài cá kỳ dị nhất Thế giới: Sống trên bờ cả năm, tự chuyển đổi giới tính

2.500 người rước tượng phật ngọc nặng 3,8 tấn về Đông Triều

2.500 người rước tượng phật ngọc nặng 3,8 tấn về Đông Triều

Ông Hữu Thỉnh rút khỏi đề cử Ban chấp hành Hội Nhà văn

Ông Hữu Thỉnh rút khỏi đề cử Ban chấp hành Hội Nhà văn

Chiếc bình vỡ trong nhà cụ bà 100 tuổi được mua với giá 14 tỷ đồng

Chiếc bình vỡ trong nhà cụ bà 100 tuổi được mua với giá 14 tỷ đồng

Vẻ đẹp phụ nữ bản địa Nga sống ở vùng lạnh giá nhất thế giới

Vẻ đẹp phụ nữ bản địa Nga sống ở vùng lạnh giá nhất thế giới

Món ăn ‘khổ nhục’ chờ gần 5 tiếng mới ‘ra lò’ vẫn khiến thực khách mê tít

Món ăn ‘khổ nhục’ chờ gần 5 tiếng mới ‘ra lò’ vẫn khiến thực khách mê tít

3 lý do bạn nhất định phải ghé thăm Hà Giang tháng 11 này

3 lý do bạn nhất định phải ghé thăm Hà Giang tháng 11 này

Hà Nội tôn vinh các nghệ nhân, những người làm di sản

Hà Nội tôn vinh các nghệ nhân, những người làm di sản

Độc đáo tết cổ truyền của người Hà Nhì nơi thượng nguồn sông Đà

Độc đáo tết cổ truyền của người Hà Nhì nơi thượng nguồn sông Đà

Phát hiện xác nô lệ và chủ nhân nguyên vẹn ở thành phố cổ Pompeii

Phát hiện xác nô lệ và chủ nhân nguyên vẹn ở thành phố cổ Pompeii

Sự thật sau thảm họa hạt nhân Chernobyl

Sự thật sau thảm họa hạt nhân Chernobyl

Cây hoá thạch ngàn năm trên đỉnh Trường Sơn

Cây hoá thạch ngàn năm trên đỉnh Trường Sơn

Những loại tiền giấy đẹp của các nước

Những loại tiền giấy đẹp của các nước

Đình Quán Giá – Ngôi đình nghìn năm tuổi ở Hà Nội

Đình Quán Giá – Ngôi đình nghìn năm tuổi ở Hà Nội

Vaccine Covid-19 được nghiên cứu nhanh nhất lịch sử

Vaccine Covid-19 được nghiên cứu nhanh nhất lịch sử

Thơ Trần Hùng

Thơ Trần Hùng

Trao tặng Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Nguyễn Đình Thi

Trao tặng Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Nguyễn Đình Thi

Lạng Giang(Bắc Giang): Đạt nhiều thành tích trong công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông

Lạng Giang(Bắc Giang): Đạt nhiều thành tích trong công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông

Mong các thầy, cô giáo luôn yêu nghề, giữ vững niềm tin

Mong các thầy, cô giáo luôn yêu nghề, giữ vững niềm tin

U22 Việt Nam: Thầy Park và giấc mơ phiên bản Phan Văn Đức

U22 Việt Nam: Thầy Park và giấc mơ phiên bản Phan Văn Đức

Văn hóa sống gấp rút ‘ppalli-ppalli’ ở Hàn Quốc

Văn hóa sống gấp rút ‘ppalli-ppalli’ ở Hàn Quốc

Vì sao người Nhật đặc biệt kỳ thị người xăm mình?

Vì sao người Nhật đặc biệt kỳ thị người xăm mình?

Trận bóng không có thẻ vàng, thẻ đỏ của những phụ nữ dân tộc Sán Chỉ

Trận bóng không có thẻ vàng, thẻ đỏ của những phụ nữ dân tộc Sán Chỉ

Các tỉnh miền Trung chịu thiệt hại nặng nề do bão số 13

Các tỉnh miền Trung chịu thiệt hại nặng nề do bão số 13

Họa sĩ Mỹ gốc Việt triển lãm tranh ảo mộng, siêu thực

Họa sĩ Mỹ gốc Việt triển lãm tranh ảo mộng, siêu thực

Bí ẩn thân thế Ngưu Ma Vương – Kẻ khiến Tôn Ngộ Không gọi đại ca

Bí ẩn thân thế Ngưu Ma Vương – Kẻ khiến Tôn Ngộ Không gọi đại ca

Ấm lòng bữa cơm của cô, thầy nấu cho học trò giữa vùng lũ dữ

Ấm lòng bữa cơm của cô, thầy nấu cho học trò giữa vùng lũ dữ