Triển lãm “Hành trình tìm Mẹ” tại TP.HCM trưng bày 153 tác phẩm của họa sĩ Đặng Ái Việt, khắc họa chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng và lan tỏa truyền thống tri ân.
Ngày 16.10, Hội Mỹ thuật TP.HCM phối hợp cùng Họa sĩ – Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới Đặng Ái Việt khai mạc Triển lãm ký họa và tranh chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng với chủ đề “Hành trình tìm Mẹ”. Tham dự triển lãm có nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết.
Đây là sự kiện ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (20.10.1930 – 20.10.2026) và 16 năm Ngày Phụ nữ Việt Nam (20.10.2010 – 20.10.2026).
Diễn ra từ 16-26.10, Triển lãm “Hành trình tìm Mẹ” trưng bày 153 tác phẩm. Trong đó, có 100 bức ký họa mới chân dung Mẹ Việt Anh hùng bằng chất liệu màu nước vẽ từ năm 2024; 5 bức tranh sơn dầu; 48 bức tranh bản in sao nằm trong số gần 3.000 bức tranh chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng đã được họa sĩ Đặng Ái Việt trao tặng Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam vào năm 2024.
Đặc biệt, triển lãm trưng bày bức tranh sơn dầu khắc họa chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng Tạ Thị Hiệp (tên đầy đủ Tạ Thị Huấn, bí danh Tư Hiệp, 93 tuổi – nguyên Tỉnh ủy viên, nguyên Hội trưởng Hội Phụ nữ giải phóng tỉnh Bến Tre thời kỳ 1972 -1974), có 3 con hy sinh trong sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đây là tác phẩm thứ 1.000 của họa sĩ Đặng Ái Việt được ra mắt và công bố vào tháng 3.2013.
Họa sĩ – Tiến sĩ Đặng Minh Ngọc, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Mỹ thuật TP.HCM, Trưởng Khoa Lý luận và Sư phạm Mỹ thuật – Trường Đại học Mỹ thuật TP.HCM, nhận định hành trình của Họa sĩ – AHLĐ Đặng Ái Việt ở độ tuổi gần 80 vô cùng ý nghĩa, đáng khâm phục. Để có một hành trình ký họa chân dung kéo dài xuyên từ năm 2010 đến nay, họa sĩ là người đã bỏ toàn bộ thời gian, công sức và tâm huyết để đi ký họa trên khắp mọi miền đất nước.
“Ngay cả với họa sĩ trẻ, thực hiện được một phần nhỏ hành trình này đã là điều không dễ. Ở tuổi gần 80, bà vẫn bền bỉ sáng tác, thể hiện tâm huyết với nghệ thuật và sự tri ân. Những bức chân dung còn nhắc nhở thế hệ trẻ gìn giữ truyền thống ‘Uống nước nhớ nguồn’, biết ơn các Mẹ”, Tiến sĩ Ngọc nói.
Tiến sĩ Đặng Minh Ngọc cho biết, triển lãm diễn ra trong dịp TP.HCM và cả nước triển khai nhiều hoạt động tri ân, quy tập hài cốt liệt sĩ. Theo ông, triển lãm góp phần lan tỏa lòng biết ơn đối với các Anh hùng Liệt sĩ, đặc biệt là các Mẹ Việt Nam Anh hùng.
“Đến nay, họa sĩ Đặng Ái Việt là người duy nhất kiên trì và hoàn thành sứ mệnh cao cả này đối với các Mẹ trên mọi miền Tổ quốc”, Tiến sĩ Ngọc khẳng định.
Tại Triển lãm “Hành trình tìm Mẹ”, họa sĩ – AHLĐ Đặng Ái Việt chia sẻ 100 bức ký họa chân dung mới được thực hiện từ năm 2024, ngay sau sự kiện “Tâm họa tri ân” nhân kỷ niệm 77 năm ngày Thương binh – Liệt sĩ (27.7.1947 – 27.7.2024) do Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phối hợp Tổ chức “Trái tim người lính”, CLB “Mãi mãi tuổi 20”, CLB Phụ nữ với Di sản tổ chức.
Các bức tranh khắc họa chân dung những Mẹ Việt Nam Anh hùng từ Thanh Hóa trở vào các tỉnh, thành phía Nam. Mỗi chân dung là một câu chuyện về những người mẹ tiễn chồng, tiễn con ra trận, chịu đựng mất mát để góp phần giành độc lập, tự do cho dân tộc, mang lại hạnh phúc cho nhân dân.
Qua từng nét vẽ, họa sĩ Đặng Ái Việt ghi lại dấu vết thời gian, đồng thời tôn vinh vẻ đẹp nhân hậu và sự hy sinh của các Mẹ. Với bà, tiếp tục sáng tác chân dung các Mẹ cũng là cách thực hiện lý tưởng sống, cống hiến cho Tổ quốc.
“Hành trình tìm Mẹ” là triển lãm lần thứ 7 của Họa sĩ – AHLĐ Đặng Ái Việt phối hợp các đơn vị tổ chức. Triển lãm nằm trong công trình mỹ thuật sáng tác mang tên “Hành trình nét thời gian” của bà gồm 3 đề tài nhân chứng lịch sử: Chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng, Chân dung đồng đội, Chung chiến hào.
Đây không chỉ là dự án nghệ thuật đơn thuần mà với bà đó còn là một cuộc chạy đua với thời gian để lưu giữ lại chân dung những người Mẹ Việt Nam Anh hùng và các anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân – những nhân chứng sống của lịch sử hào hùng và bi tráng. Đằng sau mỗi bức tranh không chỉ là đường nét hội họa tài hoa mà còn là tình cảm, lòng biết ơn sâu sắc.
Họa sĩ Đặng Ái Việt chia sẻ không ai có thể vẽ thay cho họa sĩ, vì đó là đặc trưng tính độc lập sáng tạo của loại hình nghệ thuật thông qua cảm nhận của thị giác. Người họa sĩ phải vẽ bằng chính kỹ năng và nhịp đập của trái tim mình. Tuy nhiên, bà không đi một mình. Bà đi cùng sự cộng hưởng của những trái tim cùng niềm tri ân suốt “Hành trình tìm mẹ”.
“Chiến tranh đã lùi xa, nhưng khi tôi vẽ hơn 3.000 Mẹ Việt Nam Anh hùng là tôi đã hòa vào ký ức những huyền thoại của cuộc chiến tranh thần thánh mà dân tộc Việt Nam ta kiên cường bất khuất vượt qua mưa bom bão đạn. Để hôm nay dải đất hình chữ S nối liền và đang bước vào một kỷ nguyên kết nối những tự hào về lịch sử oai hùng và con đường đến một Việt Nam hiên ngang, xứng tầm với thế giới.
Khi vẽ các Mẹ Việt Nam Anh hùng, tôi đã hòa vào những nỗi niềm của mẹ. Có khi mẹ nhầm lẫn họa sĩ là con của mẹ trong ký ức. Ăn với mẹ một bữa cơm, nắm bàn tay mà hơi ấm đã cạn dần của mẹ, tôi hạnh phúc được mẹ nhận là con. Có những mẹ sau khi tôi vẽ đã ra đi, và chắc chắn rằng mẹ đã yên tâm, vì tôi mãi mãi là đồng đội của con mẹ.
Rất nhiều gia đình con của mẹ thường liên lạc với tôi xem tôi là một thành viên của gia đình. Hành trình tìm mẹ – “Thiên đường của hạnh phúc tôi” đã và đang đi còn một hạnh phúc luôn sưởi ấm trái tim tôi đó là những ân tình. Tôi đi trả nợ ân tình, nhưng tôi lại tiếp tục nợ ân tình những bạn bè, bà con trên những tuyến đường tôi đã đi qua”, bà nhấn mạnh.
Triển lãm đang diễn ra tại Không gian Nghệ thuật Đương đại – Cơ sở II Hội Mỹ thuật TP.HCM (số 1 Einstein, phường Thủ Đức, TP.HCM) đến ngày 26.10.2026.
Họa sĩ Đặng Ái Việt sinh năm 1948 tại Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang. Nối tiếp truyền thống yêu nước của gia đình, năm 15 tuổi, bà xung phong ra chiến trận. Ngày 26.3.1969, bà đứng vào hàng ngũ Đảng Cộng sản Việt Nam.
Sau ngày đất nước thống nhất, dù trở thành giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật TP.HCM, bà vẫn đau đáu mong muốn tri ân các Mẹ Việt Nam Anh hùng bằng chính nghề hội họa.
Ngày 19.2.2010, ở tuổi 62, với tâm niệm “Trả nợ đời – nợ nghiệp – nợ cố nhân”, bà bắt đầu “Hành trình nét thời gian”. Một mình trên chiếc xe Chaly, bà đi qua nhiều tỉnh, thành, đến những vùng sâu, vùng xa để ký họa chân dung các Mẹ.
Năm 2015, bà tiếp tục thực hiện dự án “Chân dung đồng đội”, ghi lại hình ảnh các Anh hùng Lực lượng vũ trang. Theo họa sĩ Đặng Ái Việt, “Hành trình nét thời gian” gồm ba đề tài: “Chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng”, “Chân dung đồng đội” và “Chung chiến hào”.
Sau 16 năm, với 7 lần ra Bắc, 5 lần đổi phương tiện xe máy và hành trình hơn 200.000km, bà đã vẽ hơn 3.600 chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng và hơn 310 chân dung Anh hùng Lực lượng vũ trang. Gần 3.000 bức chân dung các Mẹ được trao tặng Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam; nhiều tác phẩm khác được lưu giữ tại các bảo tàng ở TP.HCM và Bảo tàng Lực lượng vũ trang miền Đông Nam Bộ.
Năm 2021, bà được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Năm 2025, website chandungme.vn ra mắt, số hóa hơn 3.000 chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng do bà sáng tác, góp phần lưu giữ tư liệu và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
