Đến đợt trao học bổng tháng 9/2022 vừa qua, Quỹ học bổng Vì trẻ em Sơn Mỹ dành tặng cho các em học trò nghèo tại Trường Trung học Phổ thông Sơn Mỹ, xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi đã trải qua 25 năm với mỗi năm có 15 phần quà tặng trị giá 3 triệu đồng/phần.
Sơn Mỹ là nơi có vụ thảm sát nổi tiếng thế giới thời kháng chiến chống Mỹ. Năm 1976, Thanh Thảo đã về sống ở đây hơn 1 tháng và hoàn thành bản trường ca lay động lòng người Trẻ con ở Sơn Mỹ. Sau nhiều năm nung nấu, năm 1998, Thanh Thảo bắt đầu trao quỹ học bổng này cho 15 học trò nghèo Trường Trung học Phổ thông Sơn Mỹ. Nói là quỹ nhưng Thanh Thảo không hề vận động ai, chỉ âm thầm tích cóp nhuận bút viết báo và làm thơ hàng năm của riêng ông.
Lãnh đạo trường Trung học Phổ thông Sơn Mỹ cho biết trường đã và đang nhận được nhiều loại giúp đỡ, học bổng nhưng không có giúp đỡ, học bổng nào kéo dài tới 25 năm như học bổng của nhà thơ Thanh Thảo. Nếu tính giá trị học bổng 1/4 thế kỷ qua thì Thanh Thảo đã chi trên 1 tỷ đồng.
Ngoài học bổng Trẻ em Sơn Mỹ, Thanh Thảo còn có quỹ dành mua bò tặng bà con nghèo các dân tộc miền Tây Quảng Ngãi, mỗi năm cũng hàng chục triệu đồng cũng từ nguồn nhuận bút báo, thơ, giải thưởng của ông. Thanh Thảo từng nói với tôi ông rất thích các giải thưởng, dù lớn dù bé. Ông không ham danh, không cần các bằng giải thưởng mà cần, rất cần tiền các giải thưởng, bởi có tiền mới có thể giúp trẻ em Sơn Mỹ và bà con thiểu số Ba Tơ, Trà Bồng.
Hồi ông còn khỏe, mỗi năm xuất bản một hai tập thơ, mỗi ngày hai ba bài báo cho các báo có nhuận bút cao thì không nói. Bây giờ, nhìn ông bước lẫm đẫm ở tuổi 76 với 1 cái chân giả đến trao học bổng 45 triệu đồng cho học sinh Sơn Mỹ, tôi thấy xót quá. Những năm gần đây có khi cả tháng ông mới viết 1 bài báo, thơ in cũng ít hơn, thu nhập không bằng một phần trăm thời hoàng kim, sức khỏe cũng giảm sút thấy rõ mà vẫn duy trì học bổng Sơn Mỹ thì chắc là ông đã phải đụng tới tiền tiết kiệm dưỡng già của vợ chồng ông rồi.
Mong sao có Mạnh Thường Quân được Thanh Thảo bằng lòng giúp ông (trước đây cũng có nhiều người ngỏ ý giúp nhưng Thanh Thảo lắc đầu) duy trì và phát triển quỹ học bổng Sơn Mỹ và quỹ mua bò tặng bà con thiểu số nghèo của Thanh Thảo.
Nghe nói Thanh Thảo sắp được Giải thưởng Hồ Chí Minh. Chắc Thanh Thảo mừng lắm. Tiền giải thưởng sẽ giúp ông duy trì học bổng cho trẻ em nghèo Sơn Mỹ ít nhất 10 năm nữa.
NGUYỄN THẾ KHOA ( VHVN)
