Sáng 30/12/2025, Lễ kỷ niệm 25 năm Ngày thành lập Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hoá Dân tộc đã và trao giải thưởng Đào Tấn 2025 đã diễn ra tại Rạp xiếc Trung ương (Hà Nội).

Tham dự sự kiện có nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An; nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành uỷ Hà Nội Phạm Quang Nghị; Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương PGSTS Nguyễn Thế Kỷ, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông, Tổng thư ký Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật VN Nguyễn Quyết Chiến, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa Xã hội của Quốc hội PGSTS Bùi Hoài Sơn và đại diện các bộ ngành, các tổ chức văn hóa nghệ thuật, khoa học kỹ thuật và các cơ quan báo chí Trung ương và Hà Nội.

25 năm bền bỉ vì văn hoá dân tộc và những phần thưởng đáng tự hào

Thành lập tháng 6/2000 với tên gọi Trung tâm Bảo tồn và Phát huy Nghệ thuật Dân tộc thuộc Hà Nội sau đó được đổi tên thành Trung tâm rồi Viện Nghiên cứu Bảo tồn Phát huy Văn hóa Dân tộc trực thuộc Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật VN. Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc đã tập hợp được một đội ngũ trí thức văn nghệ sĩ hàng đầu như GS Vũ Khiêu, GS Hoàng Chương, GSVS Hồ Sĩ Vịnh, nhà nghiên cứu Mịch Quang, GS Hoàng Trinh, GS.NSND Trần Bảng, các NSND Đặng Nhật Minh, Phạm Thị Thành, Đam Liên, các GSTS Trần Văn Khê, Nguyễn Thuyết Phong, Thái Kim Lan…Viện đã thực hiện xuất sắc 5 công trình nghiên cứu cấp bộ, tổ chức hàng chục hội thảo khoa học cấp quốc gia và nhiều hội thảo chuyên ngành, địa phương, đơn vị, xuất bản hàng chục đầu sách có uy tín cao. Đặc biệt, Viện đã được Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia, Bộ Giáo dục Đào tạo và Chính phủ giao chủ trì thực hiện hai dự án văn hóa lớn là Dự án Văn hóa Giao thông và Dự án Sân khấu học đường, mỗi dự án thực hiện trong hơn 10 năm có tác dụng lớn trong giáo dục ý thức văn hóa trong tham gia giao thông và đưa sân khấu truyền thống dân tộc vào hệ thống giáo dục phổ thông. Tạp chí Văn hiến VN, cơ quan ngôn luận của Viện, ra đời cùng thành lập Viện, đã ra được gần 400 số tạp chí, ngày càng có chất lượng cao về nội dung và đẹp về hình thức, càng nhiều bạn đọc hơn, được đánh giá là một trong những tờ báo về văn hóa nghệ thuật có uy tín nhất hiện nay.

Tổng thư ký Nguyễn Quyết Chiến trao bức trướng kỷ niệm của Liên hiệp các hội KHKTVN cho ban lãnh đạo Viện NCBT- PHVHDT.

Tiến sĩ Phạm Quang Nghị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thế Kỷ, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Thứ trưởng bộ VHTTDL Tạ Quang Đông trao Giải thưởng Tác phẩm Xuất sắc của Giải thưởng Đào Tấn cho đại diện Nhà hát kịch VN, Liên đoàn Xiếc VN và Nhà hát Sân khấu Truyền thống Quốc gia VN.

Từ Văn phòng Viện và tạp chí Văn hiến VN từ ngày đầu thành lập cho đến nay, sau 25 năm, Viện đã có thêm 14 đơn vị thành viên tiêu biểu như Trung tâm Bảo tồn và Phát huy Âm nhạc Dân tộc, Trung tâm Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc vùng đồng Bằng Bắc Bộ, Trung tâm Thơ ca Đất Việt, Trung tâm Thơ ca Vạn Xuân, Trung tâm Quan họ Bắc Giang, Trung tâm Đào tạo Hát Văn, Trung tâm Văn hóa Ẩm thực Truyền thống, Trung tâm hát Xoan Phú Thọ…

Trải qua 25 năm phấn đấu bền bỉ vì văn hóa dân tộc, Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc đã nhận được nhiều phần thưởng cao quý của Đảng Nhà nước, Bộ VHTTDL, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật VN, các bộ ngành địa phương trong đó đáng chú ý là tấm Huân chương Lao động hạng ba tặng cho tập thể Viện và danh hiệu Anh hùng Lao động tặng cho cố GS Viện trưởng Hoàng Chương.

Hạt nhân văn hóa và dịa chỉ khoa học uy tín

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông ghi nhận và đánh giá cao những kết quả mà Viện đã đạt được trong suốt chặng đường 25 năm hình thành và phát triển, đặc biệt là những dấu ấn nổi bật trong năm 2025 vừa qua

Theo Thứ trưởng Tạ Quang Đông, trong quá trình hoạt động, Viện luôn đồng hành tích cực triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của xã hội.

Thứ trưởng Tạ Quang Đông nhấn mạnh, mối quan hệ phối hợp giữa Bộ VHTTDL và Viện trong thời gian qua đã để lại nhiều dấu ấn rõ nét thông qua hàng loạt sự kiện giao lưu văn hóa, hội thảo khoa học, chương trình nghiên cứu và hoạt động thực tiễn.

Viện đã kiên trì bám sát dòng chảy phát triển của văn hóa dân tộc, gắn hoạt động chuyên môn với các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Đáng chú ý, nhiều hoạt động do Viện tổ chức đã từng bước gây được những dấu ấn trong đời sống xã hội, tạo sức lan tỏa và góp phần nuôi dưỡng tình yêu văn hóa truyền thống trong các tầng lớp nhân dân. Đây là nỗ lực lớn, thể hiện vai trò trách nhiệm và tâm huyết của Viện đối với công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa truyền thống.

Trong thời gian tới, Thứ trưởng Tạ Quang Đông kỳ vọng Viện tiếp tục phát huy vai trò hạt nhân trong lĩnh vực nghiên cứu và bảo tồn văn hóa dân tộc, đồng thời đẩy mạnh việc đưa văn hóa Việt Nam ra quốc tế. Thứ trưởng Tạ Quang Đông khẳng định, Bộ VHTTDL sẽ luôn đồng hành cùng Viện, hướng tới mục tiêu đưa văn hóa trở thành nền tảng tinh thần, động lực phát triển bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông phát biểu ý kiến.

Cũng tại Lễ kỷ niệm, Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam TS Nguyễn Quyết Chiến chia sẻ, Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc đã từng bước khẳng định vị thế là một địa chỉ khoa học uy tín, quy tụ đông đảo các nhà khoa học, văn nghệ sĩ, trí thức tâm huyết với sự nghiệp bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống Việt Nam.

Tổng thư ký Liên hiệp các hội KHKTVN Nguyễn Quyết Chiến phát biểu ý kiến.

Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, Viện đã chủ trì và thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu cấp Bộ có giá trị cả về lý luận và thực tiễn, đóng góp quan trọng cho việc nhận diện và gìn giữ di sản văn hóa dân tộc. Ngoài ra, Viện còn chú trọng đề xuất, tổ chức đưa các hoạt động văn hóa truyền thống vào đời sống xã hội hiện đại thông qua nhiều dự án thiết thực như: dự án Sân khấu học đường, dự án Đưa văn hóa giao thông vào cộng đồng qua các phương tiện thông tin đại chúng và các hình thức văn học nghệ thuật…

Đặc biệt, Viện đã chủ trì phục hồi và quảng bá nhiều bộ môn nghệ thuật truyền thống như Đờn ca tài tử Nam Bộ, Bài chòi Trung Trung Bộ, Ca nhạc Huế tại thủ đô Hà Nội, góp phần lan tỏa giá trị các di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO ghi danh. Cùng với đó, Viện không ngừng mở rộng tổ chức, thành lập các trung tâm nghiên cứu, câu lạc bộ văn hóa nghệ thuật trên phạm vi cả nước, từng bước nâng cao ảnh hưởng trong đời sống xã hội.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, ông Nguyễn Quyết Chiến tin tưởng rằng, Viện sẽ tiếp tục phát huy truyền thống 25 năm, đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng nghiên cứu, gắn khoa học với thực tiễn, đóng góp thiết thực cho sự nghiệp phát triển văn hóa và con người Việt Nam.

Trao Giải thưởng Đào Tấn 2025

Tại lễ kỷ niệm 25 năm thành lập Viện, Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc và tạp chí Văn hiến Việt Nam đã tổ chức trọng thể trao tặng Giải thưởng Đào Tấn 2025.

Mang tên một nhà yêu nước, một danh nhân văn hóa lớn, một nhà hoạt động nghệ thuật toàn năng thiên tài, bậc hậu tổ của nghệ thuật tuồng, một quốc bảo của văn hóa dân tộc, Giải thưởng Đào Tấn đã được hình thành từ năm ra đời của Viện và Tạp chí, năm 2000 và trở thành một giải thưởng văn hóa nghệ thuật uy tín. 25 năm qua, Giải thưởng đã được trao tặng cho hàng trăm trí thức, văn nghệ sĩ, nhà quản lý văn hóa nghệ thuật có nhiều đóng góp cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc trong đó có những tên tuổi lớn như các GSTS Trần Văn Khê, Nguyễn Thuyết Phong, Thái Kin Lan, nhà nghiên cứu Mịch Quang, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, nhạc sỹ Thuận Yến, các NSND Võ Sỹ Thừa, Đàm Liên, Lệ Thủy, Bạch Tuyết…

Năm nay, từ đề cử của tạp chí Văn hiến VN và xét duyệt của Hội đồng Giải thưởng Đào Tấn gồm NSND Lê Tiến Thọ (Chủ tịch), nhà báo, nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Khoa (Phó Chủ tịch), nhà thơ Trần Đăng Khoa, họa sĩ Tạ Quang Bạo, TS Phạm Thế Hùng, Giải thưởng Đào Tấn được trao cho 9 cá nhân và 5 tập thể với các hạng mục Giải thưởng Lớn, Tác giả Xuất sắc, Nhà Quản lý Nghệ thuật Xuất sắc, Họa sĩ Xuất sắc, Ca sĩ Xuất sắc, CLB tuồng Không chuyên Xuất sắc, Tác phẩm Xuất sắc.

NSND Lê Tiến Thọ, Viện trưởng viện NCBTPHVHDT phát biểu cám ơn.

Giải thưởng Lớn được trao cho nhà viết kịch Lê Duy Hạnh.

Giải tác giả Xuất sắc được trao cho nhà viết kịch Lưu Quang Hà.

Giải Nhà Quản lý Nghệ thuật Xuất sắc được trao cho NSND Lệ Ngọc, Chủ tịch Sân khấu Lệ Ngọc, NSND Nguyễn Trung Hiếu, Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, NSND Hồ Ngọc Trinh, Trưởng đoàn Cải lương Vàm Cỏ, Tây Ninh.

Giải họa sĩ Xuất sắc trao cho họa sĩ Lê Sa Long, Giải Ca sĩ Xuất sắc trao cho ca sĩ Trần Tựa. Giải người Truyền bá Nghệ thuật Xuất sắc được trao cho Thạc sĩ, Đạo diễn Nguyễn Thanh Hiệp, Soạn giả Mai Văn Lạng.

Giải CLB Tuồng Không chuyên Xuất sắc được trao cho CLB Tuồng xã Giai Lạc, Nghệ An.

PGSTS Nguyễn Thế Kỷ, NSND Lê Tiến Thọ trao Giải thưởng Lớn cho đại diện nhà viết kịch Lê Duy Hạnh và Giải Tác giả Xuất sắc cho đại diện nhà viết kịch Lưu Quang Hà.

NSND Lê Tiến Thọ trao giải Nhà Quản Lý Xuất sắc cho NSND Lệ Ngọc, NSND Nguyễn Trung Hiếu, NSND Hồ Ngọc Trinh.

NSND Lê Tiến Thọ trao giải Người Truyền bá Nghệ thuật Xuất sắc cho Ths, Đạo diễn Nguyễn Thanh Hiệp và Soạn giả Mai Văn Lạng.

Đại diện lãnh đạo Viện NCBTPHVHDT trao giải Họa sĩ Xuất sắc cho họa sĩ Lê Sa Long, giải Ca sĩ Xuất sắc cho ca sĩ Trần Tựa.

Đại diện Viện NSBTPHVHDT trao giải CLB Tuồng Không chuyên Xuất sắc cho CLB tuồng xã Giai Lạc, Nghệ An.

Giải Tác phẩm Sân khấu Xuất sắc được trao cho 4 vở diễn: Vở kịch Ngược chiều bình an của Nhà hát Kịch VN, vở kịch xiếc Nghêu Sò Ốc Hến của Liên đoàn Xiếc VN. Vở tuồng Dấu thiêng Hà Nội của Đoàn Nghệ thuật Tuồng, Nhà hát Sân khấu Truyền thống Quốc gia VN. Vở cải lương Từ Việt Bắc về Hà Nội của Đoàn Nghệ thuật Cải lương Nhà hát Sân khấu Truyền thống Quốc gia Việt Nam.

Nhật Ánh