Bí thư huyện uỷ Mường La, Sơn La Vũ Đức Thuận dẫn gã và đạo diễn Lưu Trọng Ninh thăm một bản của dân tộc La Ha ở xã Ngọc Chiến.
Thuận đưa tụi gã tới Bãi rượu đá. Người La Ha có bí quyết ngàn đời làm rượu cần men lá rừng và gạo nương. Du khách tới bản sẽ uống rượu cần ở Bãi đá giữa rừng núi và bên ruộng bậc thang này, lưng dựa các tảng đá, uống rượu và ngắm cảnh.
Dân tộc La Ha còn có các tên Klá, Phlạo, Xá Cha, Xá Bung, Xá Khao, Xá Táu Nhạ, Xá Poọng, Xá Uống, Bủ Hà, Pụa hiện còn khoảng 10.000 người, đa số sống ở gần bản Lướt.
Bí thư Thuận say sưa nói về phát triển du lịch ở các bản người Thái Đen, Thái Trắng, Mông, La Ha và chàng bí thư huyện này mong muốn Bãi rượu đá La Ha sẽ là một nơi đến bất ngờ và thú vị ở Mường La.
Gã tìm hiểu về người La Ha thì biết bà con có hai lễ hội cực kì lạ và hấp dẫn.
Lễ hội thú vị là Lễ hội rước con cu – của quý của đàn ông. Người La Ha cho rằng sức mạnh truyền giống đem lại cho họ hạnh phúc và bình yên. Sức sống của bản, của dòng tộc phụ thuộc sức mạnh của con cu này.
Gã có ý tưởng rủ Tuấn Lê đạo diễn các chương trình Làng tôi, À Ố Show, Teh Dar… nổi tiếng thế giới lên Mường La để nâng cấp các điệu múa rước cu này thành một tiết mục nghệ thuật đẳng cấp quốc tế sẽ trình diễn tại Bãi rượu đá.
Tuấn Lê rất hào hứng hẹn gã vãn dịch sẽ lên ngay.
Lễ hội thứ hai là Lễ hội Pang A hay lễ hội Con nuôi. Người La Ha có tục lệ ngàn xưa là bất cứ ai bị bệnh đến thầy mo chữa bệnh đều được thầy nhận là con nuôi. Cứ hàng năm tất cả các con nuôi ấy của thầy tập họp nhau lại làm lễ hội uống rượu cần, múa hát cầu chúc sức khoẻ thầy mo – cha nuôi.
Nhiều người đã hết hạn con nuôi vẫn đến dự lễ hội để mong con, cháu của mình có lòng biết ơn đối với thầy mo, nối sợi dây tình cảm lâu dài.
Đến ngày làm lễ, gia đình thầy mo dựng cây Xặng Bók ở gian giữa nhà, lễ vật và những chum rượu cần các con nuôi mang đến đặt xung quanh cây Xặng Bók. Gia đình thầy mo mổ lợn, nướng cá, chuẩn bị rau, xôi để làm lễ cúng và làm thức ăn mời con nuôi và những người trong bản đến tham dự.
Lễ hội Pang A rất độc đáo mang tính nhân văn cao của người La Ha. Tinh thần “lương y như từ mẫu” mà chúng ta ra rả kêu gọi với ngày lễ Thầy thuốc VN 27.2 đã được dân La Ha coi là phong tục truyền thống từ lâu đời và họ vẫn duy trì đến ngày nay.
Lưu Trọng Văn
