Sáng ngày 30.9 tại thành phố Đà Nẵng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Ban Tuyên giáo Trung ương, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Thành ủy Đà Nẵng trang trọng tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Cụ Huỳnh Thúc Kháng – Tấm gương cao đẹp của bậc đại trí thức yêu nước, trọn đời vì Tổ quốc, vì nhân dân”. Đây là hoạt động thiết thực kỷ niệm 150 năm Ngày sinh Cụ Huỳnh Thúc Kháng (1/10/1876 – 1/10/2026).
Tham dự và chủ trì Hội thảo “Cụ Huỳnh Thúc Kháng – Tấm gương cao đẹp của bậc đại trí thức yêu nước, trọn đời vì Tổ quốc, vì nhân dân” có các đồng chí đại diện lãnh đạo Đảng, Nhà nước: Đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; Đồng chí Lê Văn Lợi, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Đồng chí Lê Ngọc Quang, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng; Đồng chí Nguyễn Văn Chiến, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương cùng đại diện lãnh đạo các Ban, Bộ, Ngành Trung ương, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Thành ủy Huế, Tỉnh ủy Quảng Ngãi, Tỉnh ủy Gia Lai và đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học …
Phát biểu tại Hội thảo, ông Trịnh Văn Quyết Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho biết:
Cụ Huỳnh Thúc Kháng sinh ngày 01/10/1876 trong một gia đình Nho học tại làng Thạnh Bình, tổng Tiên Giang Thượng, huyện Hà Đông, phủ Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam ( nay là xã Thạnh Bình) thành phố Đà Nẵng. Lúc nhỏ có tên Huỳnh Văn Thước, sau là Huỳnh Hanh. Năm 1900 Cụ đỗ giải nguyên thi Hương, từ đây lấy tên là Huỳnh Thúc Kháng. Năm 1904, Cụ đỗ đầu thi Hội và đỗ Tiến sỹ – vị trí cao trong hệ thống khoa cữ đương thời. Nhưng giữa lúc nước mất, dân nô lệ, bậc đại khoa ấy đã khước từ chốn quan trường để chọn con đường cứu nước. Đó là lựa chọn mang tính quyết định, định hình bản lĩnh, cốt cách của cả một đời người. Trong suốt hơn 70 năm của cuộc đời mình, cụ Huỳnh Thúc Kháng chỉ nghĩ suy và hành động với quan điểm xuyên suốt, nhất quán: Tất cả vì “Dân”. Học vì dân. Viết vì dân. Chịu tù đày vì dân. Gánh vác việc nước cũng vì dân.
Cùng các chí sĩ Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp, Cụ khởi xướng và trở thành một trong những linh hồn của phong trào Duy Tân ở Trung Kỳ với tôn chỉ “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”. Mở trường dạy chữ Quốc ngữ, lập hội buôn, hội nông, cổ vũ tân học, bài trừ hủ tục. Phong trào Duy Tân đã thổi bùng lên phong trào chống sưu thuế ở Quảng Nam và khắp Trung Kỳ đầu năm 1908. Hoảng sợ, thực dân Pháp đàn áp khốc liệt, bắt và đày Cụ ra Côn Đảo. Mười ba năm tù ngục (1908 – 1921) vẫn không khuất phục được ý chí của Cụ. Chính nơi “địa ngục trần gian” ấy, Cụ đã tự học tiếng Pháp để mở rộng tầm nhìn ra thế giới và tôi rèn bản lĩnh của người yêu nước.
Sau khi được trả tự do và trở về đất liền, tiếp tục con đường đấu tranh cho dân sinh, dân chủ. Năm 1926, với tài năng và uy tín trước nhân dân, Cụ được bầu làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ. Cụ đã dùng nghị trường để tố cáo chính sách cai trị hà khắc, đòi quyền lợi cho Nhân dân; Khi tiếng nói ấy bị áp chế, Cụ khẳng khái từ chức vào năm 1928. Cùng với hoạt động nghị trường, Cụ Huỳnh Thúc Kháng còn dành nhiều tâm huyết cho hoạt động báo chí.
Năm 1927, Cụ sáng lập và trực tiếp làm chủ nhiệm kiêm chủ bút báo Tiếng Dân tại Huế – Tờ báo Tiếng Việt đầu tiên ở Trung Kỳ và cũng là tờ báo được xuất bản lâu nhất, gần 16 năm ( 1927 – 1943). Ngòi bút của Cụ đã trở thành của tiếng nói của lương tri, bênh vực người lao khổ, nuôi dưỡng tinh thần dân tộc trong những năm tháng đất nước chịu ách thống trị của thực dân.
Tầm vóc của một bậc đại tri thức không chỉ ở học vấn uyên thâm, nhãn quan chính trị mẫn tiệp, mà còn ở khả năng nhận ra chân lý của thời đại và dấn thân theo chân lý ấy. Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, ở tuổi 70, Cụ nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Hà Nội gánh vác việc nước. Cuộc gặp gỡ giữa lãnh tụ Hồ Chí Minh và cụ Huỳnh Thúc Kháng là cuộc gặp gỡ hai nhân cách lớn trên một nền tảng chung: Độc lập của dân tộc và Hạnh phúc của Nhân dân – biểu tượng sinh động của chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc và tư tưởng trọng dụng hiền tài của Đảng ta.
Ngày 2/3/1946, Cụ được Quốc hội khóa 1 tín nhiệm bầu giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ trong Chính phủ Liên hiệp kháng chiến. Từ cuối tháng 5 đến tháng 10 năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp, cụ Huỳnh Thúc Kháng được giao trọng trách Quyền Chủ tịch nước.
Thấm nhuần lời dặn “ Dĩ bất biến – Ứng vạn biến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Cụ điều hành bộ máy Nhà nước non trẻ vững vàng giữa thù trong, giặc ngoài, kiên quyết, sáng suốt chỉ đạo đập tan các âm mưu bạo loạn, lật đổ của các thế lực phản động, giữ vững chính quyền cách mạng. Trở về nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi nhận: “ Trong lúc tôi đi vắng, nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của cụ Huỳnh quyền Chủ tịch, sự giúp đỡ cùa Quốc hội, sự ra sức gánh vác của Chính phủ, sự đồng tâm hợp lực của quốc dân, mà giải quyết được nhiều việc khó khăn, công việc kiến thiết cũng tiến bộ”. Cũng thời gian đó, với cương vị Hội trưởng Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam ( Hội Liên Việt) – một trong những tổ chức tiền thân của Mặt trận tổ quốc Việt Nam ngày nay. Cụ góp phần quan trọng quy tụ mọi tầng lớp Nhân dân vào sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.
Tháng 11/1946, trước ngày toàn quốc kháng chiến bùng nổ. Cụ nhận nhiệm vụ Đặc phái viên của Chính phủ vào miền Trung, động viên đồng bào đoàn kết kháng chiến. Ngày 21/4/1947, Cụ từ trần tại Quãng Ngãi. Báo tin buồn với đồng bào cả nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “ Cụ Huỳnh là một người học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao…Cả đời cụ Huỳnh không cầu danh vị, không cầu lợi lộc, không thèm làm giàu, không thèm làm quan. Cả đời cụ Huỳnh chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập”. Đó là lời đánh giá đầy đủ nhất, cao quý nhất về cụ Huỳnh Thúc Kháng.
Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được hơn 40 tham luận của các nhà khoa học, đại diện các Ban, Bộ, Ngành ở Trung ương và địa phương, các cơ quan nghiên cứu, học viện, trường đại học trên phạm vi cả nước.
Hội thảo là hoạt động thiết thực nhằm ôn lại cuộc đời hoạt động cao đẹp, vẻ vang của Quyền Chủ tịch nước Huỳnh Thúc Kháng – một bậc đại trí thức, nhà lãnh đạo tài năng, có uy tín lớn, đã cống hiến trọn đời cho Tổ quốc, cho nhân dân; đồng thời, thể hiện sự tri ân sâu sắc của các thế hệ hôm nay đối với những đóng góp to lớn của cụ Huỳnh Thúc Kháng trong cuộc đấu tranh cho độc lập của dân tộc và tự do, hạnh phúc của nhân dân, qua đó góp phần giáo dục truyền thống, lý tưởng yêu nước và cách mạng cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Cũng trong sáng ngày 30/9, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Thành ủy Đà Nẵng long trọng tổ chức Lễ phát hành bộ tem bưu chính “Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng”.
Bộ tem Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng: Gồm 01 mẫu tem với giá mặt 4.000 đồng. Khuôn khổ tem: 43 x 32 (mm).Khuôn khổ phong bì FDC: 190 x 110 (mm).Họa sĩ thiết kế: Nguyễn Thị Hương Giang và Phùng Thuỷ Tiên (thuộc Vietnam Post.
Nguyễn Hữu Hồng Sơn
