Kế thừa tri thức qua nhiều thế hệ, y dược cổ truyền đang đứng trước yêu cầu được nghiên cứu, chuẩn hóa và phát triển trên nền tảng khoa học. Đào tạo nhân lực, phát triển dược liệu, thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng và tổ chức sản xuất là những khâu cần được nhìn nhận trong mối liên hệ chặt chẽ.
Tại hội thảo xây dựng Chiến lược quốc gia phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh: “Cách tiếp cận này đòi hỏi phải nhìn y học cổ truyền bằng một tầm nhìn mới, trong một bối cảnh mới, có sự kết nối giữa nhiều lĩnh vực.”
Định hướng này được cụ thể hóa trong Chiến lược quốc gia phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Chiến lược đặt mục tiêu phát triển y học cổ truyền toàn diện, hiện đại, khoa học và hội nhập quốc tế; đồng thời thúc đẩy đồng bộ các lĩnh vực khám, chữa bệnh, đào tạo, nghiên cứu, phát triển dược liệu và công nghiệp dược liệu. Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu tự chủ tối thiểu 20% nhu cầu dược liệu sử dụng trong nước.
Từ góc nhìn của cơ sở đào tạo, nhà khoa học và doanh nghiệp, phóng viên trao đổi với ThS.BS. Nguyễn Duy Tài, Trưởng Khoa Y học cổ truyền, Trường Y và Khoa học sức khỏe, Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH); TS.DS. Phan Thiện Vy, Phó Trưởng khoa Dược, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành; và ông Trần Viết Thanh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dược phẩm Life Gift Việt Nam.
Nhân lực là nền tảng phát triển
Phóng viên: Với vai trò Trưởng Khoa Y học cổ truyền, ông nhìn nhận thế nào về yêu cầu phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực này?
ThS.BS. Nguyễn Duy Tài: Y học cổ truyền muốn phát triển bền vững cần đội ngũ được đào tạo bài bản, nắm vững kiến thức chuyên ngành và có khả năng tiếp cận y học hiện đại, phương pháp nghiên cứu khoa học. Đây không chỉ là yêu cầu về chuyên môn lâm sàng mà còn liên quan đến năng lực nghiên cứu, đánh giá và vận dụng tri thức cổ truyền một cách phù hợp.
Chương trình đào tạo cần kết hợp kiến thức nền tảng với thực hành, giúp người học hiểu giá trị và phạm vi ứng dụng của từng phương pháp. Sinh viên cần được tiếp cận môi trường thực tế, rèn luyện khả năng phối hợp với các chuyên ngành khác và hình thành tư duy dựa trên bằng chứng. Bên cạnh đó, việc bồi dưỡng giảng viên, mở rộng hoạt động nghiên cứu và kết nối với các cơ sở chuyên môn cũng góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.
Kế thừa y học cổ truyền không chỉ là truyền lại bài thuốc hay phương pháp điều trị. Quá trình đó cần giúp thế hệ sau hiểu cơ sở, cách sử dụng và yêu cầu bảo đảm an toàn. Nguồn nhân lực được chuẩn bị tốt sẽ là nền tảng để tri thức truyền thống tiếp tục được nghiên cứu, phát triển và đóng góp cho công tác chăm sóc sức khỏe.
Nghiên cứu cần gắn với khả năng ứng dụng
Phóng viên: Thưa TS.DS. Phan Thiện Vy, đâu là yêu cầu quan trọng để kết quả nghiên cứu về dược liệu và thuốc cổ truyền có thể ứng dụng vào thực tiễn?
TS.DS. Phan Thiện Vy: Nghiên cứu ứng dụng cần gắn với nhu cầu của xã hội và khả năng triển khai trong thực tế. Với dược liệu và thuốc cổ truyền, việc kế thừa tri thức truyền thống cần đi cùng phương pháp nghiên cứu phù hợp, đánh giá tính ổn định và kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Ngay từ đầu, nhóm nghiên cứu cần xác định hướng phát triển, yêu cầu chuyên môn và các bước cần thiết để hoàn thiện kết quả. Khi những nội dung này được xem xét sớm, quá trình nghiên cứu có thể chủ động hơn trong việc lựa chọn nguyên liệu, xây dựng công thức, hoàn thiện quy trình và đánh giá khả năng ứng dụng.
Sự phối hợp giữa cơ sở đào tạo, nhà khoa học và doanh nghiệp cũng có ý nghĩa quan trọng. Nhà trường và nhà khoa học đóng góp nền tảng chuyên môn; doanh nghiệp cung cấp góc nhìn về nhu cầu thực tiễn và khả năng sản xuất. Trao đổi từ sớm giúp các đề tài quan tâm hơn đến điều kiện ứng dụng, đồng thời tạo cơ hội để kết quả nghiên cứu được tiếp tục hoàn thiện.
Doanh nghiệp chú trọng nguyên liệu và chất lượng
Phóng viên: Từ góc độ doanh nghiệp, Life Gift tiếp cận định hướng nghiên cứu và phát triển thuốc cổ truyền như thế nào?
Ông Trần Viết Thanh: Kế thừa tinh hoa của các thế hệ đi trước là điểm khởi đầu. Để phát triển thành sản phẩm trong bối cảnh hiện nay, tri thức ấy cần được đặt trong quy trình nghiên cứu, đánh giá và kiểm soát chất lượng phù hợp. Từ lựa chọn dược liệu, xây dựng công thức đến kiểm nghiệm và sản xuất, mỗi khâu đều cần có cơ sở chuyên môn và tuân thủ quy định.
Với Life Gift, nghiên cứu và phát triển thuốc cổ truyền là định hướng dài hạn. Chúng tôi mong muốn góp phần đưa giá trị y dược cổ truyền vào những sản phẩm được nghiên cứu bài bản, đáp ứng yêu cầu chất lượng và nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Đây là quá trình cần thời gian, sự đầu tư và phối hợp với các chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở đào tạo cùng đối tác cung ứng nguyên liệu.
Phóng viên: Việc lựa chọn nguyên liệu và xây dựng lộ trình phát triển sản phẩm được doanh nghiệp thực hiện ra sao?
Ông Trần Viết Thanh: Life Gift đã rà soát và lựa chọn được đối tác cung ứng nguyên liệu đáp ứng các yêu cầu về năng lực cung ứng, hệ thống quản lý chất lượng, chứng nhận GMP/GACP phù hợp, phiếu phân tích (COA) và hồ sơ kỹ thuật. Việc đánh giá, lựa chọn và phê duyệt nhà cung cấp phải tuân thủ quy trình thao tác chuẩn, nhằm bảo đảm chất lượng nguyên liệu đầu vào phục vụ nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ và sản xuất.
Về lâu dài, chúng tôi định hướng phối hợp với các sở, ngành và đối tác liên quan để phát triển vùng trồng dược liệu đạt chuẩn GACP, từng bước chủ động nguồn nguyên liệu và tăng khả năng truy xuất nguồn gốc. Với từng sản phẩm, doanh nghiệp cần đánh giá đầy đủ yêu cầu nghiên cứu, kiểm nghiệm, độ ổn định và thử nghiệm lâm sàng nếu cần trước khi xác lập lộ trình triển khai.
Phóng viên: Sự kết nối với các cơ sở khoa học và đào tạo được Life Gift triển khai như thế nào?
Ông Trần Viết Thanh: Life Gift thường xuyên phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh, các viện, trường tổ chức hội thảo và hoạt động chuyên môn; đồng thời tăng cường kết nối, hợp tác với chuyên gia và nhà khoa học. Những hoạt động này tạo cơ hội trao đổi về nghiên cứu, nguồn dược liệu và yêu cầu thực tiễn trong phát triển sản phẩm.
Chúng tôi cho rằng sự phối hợp cần được duy trì lâu dài, có mục tiêu rõ ràng và gắn với từng vấn đề cụ thể. Khi đào tạo, nghiên cứu, nguồn nguyên liệu và sản xuất được xem xét trong cùng một chuỗi, các giá trị y dược cổ truyền sẽ có thêm điều kiện để được kế thừa, đánh giá và phát triển phù hợp với yêu cầu của đời sống hiện đại.
Thoại Mỹ
