Vẻ đẹp cọn nước vùng non nước Cao Bằng

13/04/2020

Đến Cao Bằng, du khách không chỉ thu hút bởi cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, núi non trùng điệp, mà bên dòng sông xanh biếc uốn lượn trải dài theo những cánh đồng màu mỡ là những cọn nước làm nên nét đặc trưng của vùng cao. Cọn nước không chỉ thể hiện nét văn hóa mà còn lưu giữ tập quán canh tác đặc trưng của người vùng cao.


Cọn nước phục vụ sinh hoạt tại xã Độc Lập (Quảng Hòa).

Cọn nước có từ lâu đời gắn theo phương thức canh tác truyền thống của người vùng cao. Ở những nơi sông, suối có dòng chảy thấp so với ruộng canh tác, thay vì ngăn sông, đắp đập, người dân địa phương làm ra cọn nước và mượn sức nước để tưới tiêu cho đồng ruộng.

Cọn nước được làm hoàn toàn thủ công, tận dụng những vật liệu có sẵn từ tự nhiên, đã trở thành nét đặc trưng riêng có của miền sơn cước. Tùy thuộc vào kích thước cọn nước để xác định độ dài tương ứng và số lượng của các nan cọn. Nan cọn được nối với trục quay thành khung vững chắc bằng cách đục lỗ khéo léo trên thân trục tương ứng với số nan sao cho vừa khít, sau đó cố định bằng những sợi dây mây, dây rừng dẻo dai.

Tiếp đó là đến công đoạn làm xung quanh vành khung cọn, người thợ đặt các cánh quạt đan từ phên tre để cản nước, tạo lực đẩy guồng quay. Còn những cây vầu già nhỏ và dài sẽ được dùng để cố định vòng ngoài cho cọn không bị xô lệch khi quay, đồng thời, gắn các gầu múc nước bằng ống tre. Lực đẩy của nước khiến guồng quay liên tục để gầu múc nước, đến tầm cao nhất định thì các gầu bắt đầu dốc nước vào các ống dẫn.

Cọn nước phục vụ sản xuất tại xã Phong Nặm (Trùng Khánh).

Để tiện dẫn nước về tưới các ruộng, thường những nhà có ruộng gần nhau thì làm chung một cọn. Nhiều cọn được dựng ở gần nhau, cái nọ nối tiếp cái kia tạo thành một cụm. Việc sử dụng những cọn nước để đưa nước từ dưới sông, suối lên ruộng cao không những khắc phục được việc phải tốn nhiều công sức đắp phai, đào hàng trăm mét mương dẫn nước đi qua những chướng ngại vật của vùng núi cao mà còn là một minh chứng về sự sáng tạo kỹ thuật trong thủy lợi, một công trình văn hóa thể hiện văn minh nông nghiệp từ xa xưa.

Cọn nước không ầm ầm tiếng máy, không hao tốn nhiên liệu hay điện năng như những chiếc máy bơm, nhưng giá trị của nó thì không hề thua kém. Cọn nước chính là những bánh xe khổng lồ nhẹ nhàng quay hết ngày này sang ngày khác, như  một “động cơ vĩnh cửu”. Cọn nước thường dùng được 2 năm, sau đó người dân sẽ thay thế một số bộ phận bị hỏng để tiếp tục sử dụng.

Đến những khu vực nông thôn Cao Bằng, dọc theo lũy tre xanh, cọn nước ngày ngày mải miết đưa nước về ruộng đã tạo nên vẻ đẹp thơ mộng, hữu tình của miền non nước. Bởi vậy, cọn nước không chỉ đơn thuần là công cụ trong lao động sản xuất, là công trình nghệ thuật mang dấu ấn riêng của bàn tay khối óc con người mà còn chứa đựng nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao.

 

Tổng hợp

Video hay

Cùng chuyên mục

Công bố chương trình kích cầu du lịch Đà Nẵng 2020 và Quỹ Xúc tiến Du lịch Đà Nẵng

Công bố chương trình kích cầu du lịch Đà Nẵng 2020 và Quỹ Xúc tiến Du lịch Đà Nẵng

Đó mới là bóng đá!

Đó mới là bóng đá!

Mặn chát đời muối

Mặn chát đời muối

Nét văn hóa trong lễ cầu mưa

Nét văn hóa trong lễ cầu mưa

Lần đầu ‘Truyện Kiều’ lên sân khấu ba lê

Lần đầu ‘Truyện Kiều’ lên sân khấu ba lê

Cảnh sắc tươi đẹp của Phú Yên nhìn từ trên cao

Cảnh sắc tươi đẹp của Phú Yên nhìn từ trên cao

Câu chuyện cảm động của người cha nuôi con gái mắc hội chứng Down tốt nghiệp đại học

Câu chuyện cảm động của người cha nuôi con gái mắc hội chứng Down tốt nghiệp đại học

Dùng thực dưỡng không thể trị ung thư!

Dùng thực dưỡng không thể trị ung thư!

Chọn nhầm cán bộ là tai họa

Chọn nhầm cán bộ là tai họa

39 ngày Việt Nam không có ca mắc mới COVID-19 trong cộng đồng

39 ngày Việt Nam không có ca mắc mới COVID-19 trong cộng đồng

Một tuần làm ‘Du học sinh kiểu Úc’ ngay tại Việt Nam

Một tuần làm ‘Du học sinh kiểu Úc’ ngay tại Việt Nam

4 điều khó và dễ của một kiếp người

4 điều khó và dễ của một kiếp người

Điều đặc biệt về bức tượng Phật lớn nhất thế giới

Điều đặc biệt về bức tượng Phật lớn nhất thế giới

Nguyên Phó thủ tướng Đức: ‘Việt Nam khiến thế giới chú ý’

Nguyên Phó thủ tướng Đức: ‘Việt Nam khiến thế giới chú ý’

Ngôi chùa có cây nến khổng lồ cháy hàng trăm năm không tắt

Ngôi chùa có cây nến khổng lồ cháy hàng trăm năm không tắt

Huyền thoại về Bồ Đề Đạt Ma – Vị Phật tổ gánh một chiếc dép đi khắp thế gian

Huyền thoại về Bồ Đề Đạt Ma – Vị Phật tổ gánh một chiếc dép đi khắp thế gian

Bệnh từ miệng vào, họa từ miệng ra: Học 4 từ ‘đừng’ để tránh mọi rắc rối của cuộc đời

Bệnh từ miệng vào, họa từ miệng ra: Học 4 từ ‘đừng’ để tránh mọi rắc rối của cuộc đời

Tìm thấy ‘Công chúa ngủ trong rừng’ sau 2.000 năm

Tìm thấy ‘Công chúa ngủ trong rừng’ sau 2.000 năm

Phượng hoàng đất – loài chim ‘đẹp như mơ’ bay lạc vào vườn của chàng trai trẻ

Phượng hoàng đất – loài chim ‘đẹp như mơ’ bay lạc vào vườn của chàng trai trẻ

Vì sao Gia Cát Lượng một lòng một dạ với người vợ xấu xí của mình?

Vì sao Gia Cát Lượng một lòng một dạ với người vợ xấu xí của mình?

Đến cuối đời, con người thường trăn trở điều gì nhất?

Đến cuối đời, con người thường trăn trở điều gì nhất?

Cách làm giảm huyết áp tại nhà

Cách làm giảm huyết áp tại nhà

Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà – lễ hội thể thao, văn hóa đặc sắc vùng Tây Bắc

Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà – lễ hội thể thao, văn hóa đặc sắc vùng Tây Bắc

Những ngôi đền nổi tiếng linh thiêng, phải ghé thăm ở Nghệ An

Những ngôi đền nổi tiếng linh thiêng, phải ghé thăm ở Nghệ An

Trao 11 giải thưởng triển lãm tranh sơn mài truyền thống

Trao 11 giải thưởng triển lãm tranh sơn mài truyền thống

Hà Nội nóng đỉnh điểm 40 độ C

Hà Nội nóng đỉnh điểm 40 độ C

‘Tai nạn giao thông đâu phải tại cái đèn’

‘Tai nạn giao thông đâu phải tại cái đèn’

35 ngày qua, Việt Nam không có ca lây nhiễm trong cộng đồng

35 ngày qua, Việt Nam không có ca lây nhiễm trong cộng đồng

Ngắm những bức ảnh xuất sắc về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Ngắm những bức ảnh xuất sắc về Chủ tịch Hồ Chí Minh

‘Sen hóa quỷ’ ở đình Kim Liên

‘Sen hóa quỷ’ ở đình Kim Liên