Ký ức xúc động về buổi học đầu tiên 100 năm trước

05/09/2018

Hình ảnh về buổi đầu tiên đến trường gần 100 năm trước của nhà văn, nhà giáo, học giả Nguyễn Hiến Lê vẫn làm người đọc hôm nay rưng rưng xúc động như thấy được chính mình trong đó.

Trong chương 3 của tập Hồi ký Nguyễn Hiến Lê, ông viết: “Năm Canh Thân (1920) cha tôi xin cho tôi được vào học lớp dự bị (cours préparatoire) trường Yên Phụ.

Buổi học đầu tiên của tôi, cha tôi dậy sớm, sắp xếp bút mực, thước kẻ, sách vở vào cái cặp da nhỏ – một xa xỉ phẩm thời đó – rồi khăn áo chỉnh tề, thuê một chiếc xe kéo bánh sắt (chưa có bánh cao su) để đưa tôi tới trường ở dưới chân đê Yên Phụ, cách nhà tôi hai cây số, dắt tôi lại chào thầy Hà Ngọc Chử, gởi gắm tôi với thầy. Tôi còn thấy rõ nét mặt của cha tôi, của thầy Chử, cảnh sân trường, cảnh lớp học, tưởng đâu như việc mới xảy ra tháng trước, thế mà đã sáu chục năm qua rồi”.

Kỷ niệm về ngày đầu tiên đi học được học giả Nguyễn Hiến Lê nhắc đến trong hai tác phẩm của ông là cuốn Hồi ký và cuốn Thế hệ ngày mai.

Học giả Nguyễn Hiến Lê tâm sự qua những dòng hồi ký: “Ngày nay đọc lại hai trang đầu bài Tựa cuốn Thế hệ ngày mai (xuất bản năm 1954) trong đó tôi chép lại một buổi học đầu tiên của tôi và buổi học đầu tiên của con tôi ngoài hai chục năm sau vẫn còn bùi ngùi: Tình cha tôi đối với tôi, và tình vợ chồng tôi đối với con tôi, sự săn sóc của chúng tôi đối với con y như nhau, hai thế hệ một tấm lòng, một tinh thần”.

Ở bài Tựa cuốn Thế hệ ngày mai, ông mô tả chi tiết về buổi học đầu tiên của mình và của con trai:

“Khi rời tay ba tôi để theo bạn vào lớp, tôi rưng rưng nước mắt. Ba tôi dỗ:

– Vào đi chóng ngoan, cậu ngồi ngoài sân đợi con.

Suốt một giờ rưỡi đồng hồ, tôi không học được gì, chỉ thỉnh thoảng lấm lét ngó ra sân tìm ba tôi và mong cho mau ra chơi.

Nghe tiếng trống đánh, tôi hồi hộp đứng lên, bước ra tới sân thì đã thấy ba tôi đương đứng ở một gốc nhãn đợt tôi. Ba tôi xoa đầu tôi, hỏi nhiều câu mà không cho tôi kịp đáp:

– Thày có dễ không? Có hỏi gì con không? Con học được những gì? Bạn ngồi bên cạnh con ra sao?

Hết giờ ra chơi, tôi lại vào lớp, lần này ít buồn hơn và khi tan học, sắp hàng ra tới cửa thì thấy ba tôi vẫn đứng ở gốc nhãn lúc nãy. Tôi hỏi người:

– Cậu đợi con như vậy có lâu không?

Người mỉm cười nhìn tôi mà không đáp, sự im lặng ấy thấm thía biết bao? Rồi chúng tôi lại lên ngồi một chiếc xe kéo lọc cọc để về nhà.

Đó là buổi học đầu tiên của tôi. Mỗi lần tới ngày tựu trường, thấy các em nhỏ cắp sách đi ngang qua nhà, tôi lại nhớ đến buổi ấy và lần nào lòng tôi cũng rung động, thổn thức, bâng khuâng…”.

Sau khi học lên trường trung học Bảo hộ (trường Bưởi, nay là THPT Chu Văn An, Hà Nội), rồi tốt nghiệp Cao đẳng Công chính, Nguyễn Hiến Lê được phân bổ vào công tác ở miền Nam, lấy vợ, sinh con ở đó, rồi chuyển sang nghề dạy học, viết sách. Khi đưa con đi học buổi đầu tiên, những hình ảnh, lời đối thoại của thuở cha ông đưa ông đi học như lại được sống lại:

“Hai mươi lăm năm sau, một buổi sáng tháng 8, trời trong trẻo và mát mẻ, nhà tôi và tôi dắt cháu tới trường Bà Phước ở Tân Định, một trường theo lối mới, nằm dưới bóng một hàng sao vun vút đưa lên một nền trời xanh dịu. Cháu đi giữa, mỗi đứa chúng tôi nắm một tay, còn cặp sách thì tôi cầm.

Tới trường, thì cảnh 25 năm trước lại tái diễn, chỉ khác là cháu òa lên khóc khi rời tay chúng tôi bước vào lớp. Lúc ấy chúng tôi thấy mằn mặn ở cuống họng. Đến giờ ra chơi, chúng tôi cũng đợi cháu ở góc sân; đến giờ về cũng đợi cháu ở ngoài cửa, rồi cháu cũng lại hỏi:

– Ba má đợi con có lâu không?

Chúng tôi cũng lại hỏi:

– Ngồi trong lớp con có ngoan không? Bà Phước có hỏi gì con không? Có dặn con gì không? Con có mong tới giờ về không?”.

Từ những hình ảnh về ngày đầu tiên của mình và của con, học giả, nhà giáo Nguyễn Hiến Lê đúc kết:

“Thưa các bạn, nhiều bạn đã trải qua ít nhất một lần cảnh như vậy, chắc chắn nhận rằng không cảnh nào buồn hơn, thấm thía hơn nữa nữa. Vì suốt đời ta, chỉ có những lúc ấy là chúng ta đem con chúng ta giao cho một người lạ để nhờ uốn nắn, giáo hóa.

Và chắc có nhiều bạn, sau khi đưa con tới trường lần đầu tiên, về nhà tự hỏi: “Không biết việc ta làm đó là phải hay trái. Người lãnh con ta có đáng tin không? Phương pháp giáo dục có đáng tin không?””.

Trong Hồi ký Nguyễn Hiến Lê, ông kể lại tình cảm của độc giả khi đón nhận cuốn Thế hệ ngày mai và đoạn văn về cảnh cha đưa con đi học: “Bài Tựa đó đã làm cảm động nhiều độc giả, có người định lựa cho vào một tập Văn tuyển”.

Theo Zing News

Cùng chuyên mục

Sự thật về thanh Thượng Phương bảo kiếm: Bí ẩn sau nó là gì?

Sự thật về thanh Thượng Phương bảo kiếm: Bí ẩn sau nó là gì?

Cậu bé nghèo nổi tiếng MXH vì được bố đan cặp bằng sợi cọ

Cậu bé nghèo nổi tiếng MXH vì được bố đan cặp bằng sợi cọ

Nữ đại biểu HĐND rất buồn vì sáng kiến ‘lu chống ngập’ bị hiểu sai, chế giễu

Nữ đại biểu HĐND rất buồn vì sáng kiến ‘lu chống ngập’ bị hiểu sai, chế giễu

Kẻ có trí thông minh hơn người đều sở hữu 4 đặc điểm này

Kẻ có trí thông minh hơn người đều sở hữu 4 đặc điểm này

Những lỗi sai ngớ ngẩn trong phim ‘Tây du kí’ 1986

Những lỗi sai ngớ ngẩn trong phim ‘Tây du kí’ 1986

Tiếp vụ lừa ‘chạy sổ đỏ’ ở xã Cao Đức, Gia Bình – Bài 5: Cán bộ điều tra non yếu về nghiệp vụ hay còn nguyên nhân nào khác?

Tiếp vụ lừa ‘chạy sổ đỏ’ ở xã Cao Đức, Gia Bình – Bài 5: Cán bộ điều tra non yếu về nghiệp vụ hay còn nguyên nhân nào khác?

Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc: Đồng đội không quên ngày ‘Giỗ trận Vị Xuyên’!

Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc: Đồng đội không quên ngày ‘Giỗ trận Vị Xuyên’!

Nhà văn Ngô Thảo: Hà Nội ấm áp như là quê hương

Nhà văn Ngô Thảo: Hà Nội ấm áp như là quê hương

Người đàn ông ‘trở về năm 6000’ kể chuyện robot thống trị nhân loại

Người đàn ông ‘trở về năm 6000’ kể chuyện robot thống trị nhân loại

Đội hình tiêu biểu Copa America 2019: Brazil áp đảo

Đội hình tiêu biểu Copa America 2019: Brazil áp đảo

Vì sao ‘đại gia điếu cày’ Lê Thanh Thản bị khởi tố?

Vì sao ‘đại gia điếu cày’ Lê Thanh Thản bị khởi tố?

Họ đã toan tính những gì để đến nỗi bị kỷ luật?

Họ đã toan tính những gì để đến nỗi bị kỷ luật?

9 bí mật trong rạp chiếu phim có thể bạn chưa biết

9 bí mật trong rạp chiếu phim có thể bạn chưa biết

Tám di sản thế giới mới vừa được UNESCO công nhận

Tám di sản thế giới mới vừa được UNESCO công nhận

Ngôi mộ cổ có tuổi đời 800 năm vừa được phát hiện ở Trung Quốc có gì?

Ngôi mộ cổ có tuổi đời 800 năm vừa được phát hiện ở Trung Quốc có gì?

Giả cộng giả bằng thật?!

Giả cộng giả bằng thật?!

Trung Quốc từng ‘gánh’ cả châu Á trong Chiến tranh Thế giới ra sao?

Trung Quốc từng ‘gánh’ cả châu Á trong Chiến tranh Thế giới ra sao?

Chữ ký ‘bóp nghẹt’ sự nghiệp của nguyên Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh

Chữ ký ‘bóp nghẹt’ sự nghiệp của nguyên Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh

Những bức ảnh ghi lại những khoảnh khắc kỳ diệu trên bầu trời

Những bức ảnh ghi lại những khoảnh khắc kỳ diệu trên bầu trời

Các cách lùi xe đúng chuẩn, không sợ tai nạn

Các cách lùi xe đúng chuẩn, không sợ tai nạn

Ảnh hiếm về phụ nữ Trung Quốc nửa cuối thế kỷ 19

Ảnh hiếm về phụ nữ Trung Quốc nửa cuối thế kỷ 19

Bộ Nội vụ Lào và trường Đại học Nội vụ ký bản ghi nhớ hợp tác và đánh giá phát triển công chức

Bộ Nội vụ Lào và trường Đại học Nội vụ ký bản ghi nhớ hợp tác và đánh giá phát triển công chức

Con người có 2 tính cách ‘đại hung’, không sửa sớm nhất định sẽ gặp tai vạ

Con người có 2 tính cách ‘đại hung’, không sửa sớm nhất định sẽ gặp tai vạ

Những cú lừa thị giác khiến bạn hoang mang, ngỡ như photoshop

Những cú lừa thị giác khiến bạn hoang mang, ngỡ như photoshop

Sốc: Nhà tiên tri Vanga liệu đoán như thần là nhờ trợ giúp của người ngoài hành tinh

Sốc: Nhà tiên tri Vanga liệu đoán như thần là nhờ trợ giúp của người ngoài hành tinh

Cả huyện xách cuốc xẻng đi tìm những ‘viên đá quý bằng ngón tay bán bạc tỉ’

Cả huyện xách cuốc xẻng đi tìm những ‘viên đá quý bằng ngón tay bán bạc tỉ’

Ra mắt tập sách ‘Lịch sử phát triển và đổi mới mía đường Việt Nam’

Ra mắt tập sách ‘Lịch sử phát triển và đổi mới mía đường Việt Nam’

Những con số và tiết lộ sốc về vũ trụ rộng lớn

Những con số và tiết lộ sốc về vũ trụ rộng lớn

Những hình ảnh ‘hại não’ tình cờ chụp được

Những hình ảnh ‘hại não’ tình cờ chụp được

‘Hãy chấp nhận sông Tô Lịch đã chết’

‘Hãy chấp nhận sông Tô Lịch đã chết’