Giải mã biểu tượng của người Ai Cập cổ đại

27/06/2020

Ai Cập luôn là vùng đất ẩn giấu nhiều câu chuyện bí ẩn đáng kinh ngạc trong lịch sử. Các biểu tượng được mô tả trong các văn bản xưa, được ví như “Lời của thần linh” và được sử dụng thường xuyên trong các lễ nghi tôn giáo, những buổi tế lễ mang đậm dấu ấn thần thoại. Mỗi biểu tượng này đều mang một ý nghĩa huyền bí trong văn hóa của người Ai Cập cổ đại.


Ankh – Biểu tượng của cuộc sống vĩnh cửu

Ankh là  chữ tượng hình Ai Cập  có nghĩa là “cuộc sống”. Chỉ có các Pharaoh, Hoàng hậu và các vị thần mới được phép mang biểu tượng này vì nó được tin là sẽ đem lại sức mạnh cho người cầm nó có thể ban hay tước đoạt sinh mệnh từ những người khác. Nó còn được coi như là “chìa khóa của sự sống”  do chính hình dạng giống như chiếc chìa khóa của nó đã tạo nên niềm tin nó có thể mở khóa “cửa địa ngục”.

Ankh cũng gợi lên hình ảnh của mặt trời mọc nơi đường chân trời, biểu thị cho sự tái sinh mỗi ngày. Con mắt của Horus – Biểu tượng của trí tuệ, sự bảo vệ và sức khỏe”: Con mắt Horus (hay mắt Ai Cập) – biểu tượng quyền lực của Ai Cập cổ đại, được nhiều người trên thế giới biết đến bởi nó được sử dụng rộng rãi cho đến ngày nay.

Theo các chuyên gia, biểu tượng con mắt Horus có hình dáng giống như mắt của một chú chim ưng. Thần Horus là vị thần đại diện cho sức khỏe, sự sống và tái sinh. Trong thần thoại Ai Cập, Horus là thiên thần của Ai Cập cổ đại hóa thân là chim ưng. Mắt phải chim ưng là Mắt của thần Horus, cũng được xem là tượng trưng cho Mặt Trời. Mắt trái tượng trưng cho Mặt Trăng và thần Tehuti.

Người cổ đại tin rằng biểu tượng bất diệt này sẽ hỗ trợ việc tái kiếp. Lông vũ của Maat – Biểu tượng của chân lý, đạo đức, cán cân công lý: Chiếc lông vũ được coi là vật tượng trưng của  nữ thần Maat. Trái tim của người chết sẽ được đem ra cân để so với lông vũ của thần Matt trong Ngày phán xét cuối cùng.

Biểu tượng con mắt Horus. 

Nếu đó là trái tim của một người thật thà, thì nó sẽ bằng trọng lượng với chiếc lông vũ và người đó sẽ được phép vào Vương quốc của Osiris. Còn nếu trái tim đó chất đầy với tội lỗi thì nó sẽ nặng hơn chiếc lông vũ và người đó sẽ bị đem đi làm mồi cho loài quái vật Ammut. Đó là trách nhiệm của các  Pharaoh  để thiết lập và duy trì luật Maat như là cách để giữ trật tự vũ trụ ở thế cân bằng.

Khi một Pharaoh băng hà, Maat sẽ tạm thời biến mất và thế giới lại chìm trong sự hỗn mang, cho đến khi có sự lên ngôi của một vị Pharaoh mới. Móc và néo – Biểu tượng của sức mạnh và quyền lực hoàng gia: Móc và néo  thường đi với nhau như một cặp, được sử dụng phổ biến từ triều đại Middle Kingdom, là vật tượng trưng được sử dụng giống như quyền trượng khẳng định sức mạnh và quyền lực của nhà vua. Cặp đôi này có nguồn gốc từ vị thần nông nghiệp cổ đại của Ai Cập, Anedjti. Ông được miêu tả đội chiếc vương miện có gắn hai chiếc lông vũ và tay cầm chiếc móc và néo đặc trưng.

Về sau, Anedjti đồng hóa làm một với Osiris và mọi đặc trưng trong nhân dạng của vị thần này cũng được chuyển giao sang thần Osiris. Chiếc móc được cầm bên tay trái còn chiếc néo được cầm bên tay phải. Chiếc móc (heq) tượng trưng cho  tính âm  hay “quyền lực về mặt tinh thần” của một Pharaoh, khẳng định vai trò như là người bảo vệ của dân hay là “shepherd” – Chúa trời chịu trách nhiệm lãnh đạo, chăm lo cho những “con chiên” của mình.

Vị thần Ai Cập cổ và những chiếc móc, chiếc néo biểu tượng cho sức mạnh thần bí của họ. 

Chiếc néo (nekhakha) tượng trưng cho tính dương và khía cạnh về quyền lực hữu hình vì Pharaoh là người trần nhưng đại diện cho tất cả các vị thần cai quản 3 cõi: siêu hình, vũ trụ và trái đất. Nó cũng đại diện cho người nông dân – người tạo ra lương thực và coi sóc mọi sự sống trên đồng ruộng (chiếc néo được sử dụng như dụng cụ đập lúa của người nông dân trong thời Ai Cập cổ xưa).

Thông điệp của nó như là một lời nhắc nhở một người lãnh đạo có tài năng thực sự phải biết kết hợp kỷ luật với trí tuệ và sự hiểu biết, phải có lòng nhân từ để hòa dịu công lý và đưa ra những phán quyết đúng đắn nhất. Tư thế cầm của chúng cũng mang những ý nghĩa khác nhau. Thời xa xưa, tư thế bắt chéo hai cánh tay vào nhau trước ngực là biểu thị cái chết và người chết thường được chôn theo tư thế này.

Tuy nhiên, cũng với tư thế này và với hai chiếc móc và néo được bắt chéo với nhau thì lại mang nghĩa là sự hồi sinh như trong các bức hình ta thường thấy ở quan tài của vua Tutankhamun. Còn khi cầm thẳng chúng ở trước mặt thì mang nghĩa là sự phán xét, hay được miêu tả gắn liền với thần Anubis, vị thần Cõi âm và là người phán xét trong phiên tòa Maat.

Người ta cho rằng, kí tự X có nguồn gốc chính từ hình ảnh hai chiếc néo và chiếc móc bắt chéo với nhau và đó là biểu tượng của cái chết và sự tái sinh. Trong nguyên gốc, từ “ex” – vốn là tượng trưng cho chữ X – mang nghĩa là đã chết, khi người ta nói ex-husband nghĩa là để ám chỉ người chồng đã mất.

Bọ hung – tượng trưng của sức mạnh, sáng tạo và sự biến đổi 

Người Ai Cập cổ quan niệm con bọ hung là biểu tượng của sức mạnh, sáng tạo và sự biến đổi  

Bọ hung là đại diện cho thần mặt trời Khepri liên quan đến sự hồi sinh. Loài bọ hung thường đẻ trứng trong phân các loài vật khác, cuộn tròn chúng lại như viên bi và lăn vào trong lỗ, là sự khởi đầu trong vòng đời của một chú bọ hung con. Người Ai Cập ví tập tính này giống như sự chuyển động của “quả bóng” mặt trời lăn trên bầu trời và sự tái sinh hàng ngày của nó.

Những người Ai Cập cổ đại tin rằng, một con bọ hung bay trên bầu trời mỗi buổi sáng sẽ gọi mặt trời lên. Vì thế, con bọ hung là biểu tượng của mặt trời mọc, được sử dụng để bảo vệ khỏi quỷ dữ, nó còn là biểu tượng của sự tái sinh, sáng tạo, sự biến đổi, đem lại sức mạnh cho người đeo nó. Bọ hung cánh lớn và bọ hung hình trái tim được coi là loài côn trùng may mắn và được đặt trên các xác ướp để bảo vệ họ chống lại ma quỷ.

Khi Pharaoh Amenhotep III băng hà, hàng trăm vật kỉ niệm có hình bọ hung đã được làm để ghi dấu những cột mốc sự kiện trong cuộc đời của ông. Hoa sen – Biểu tượng của Mặt trời, sự thanh cao, sức sáng tạo và sự tái sinh: Ai Cập có hai giống hoa sen bản địa sinh trưởng là loại sen trắng và sen xanh, sau này có thêm loại sen hồng được du nhập từ Ba Tư. Cả ba loại sen này đều được miêu tả trong nghệ thuật Ai cập nhưng giống sen xanh được sử dụng rộng rãi và phổ biến nhất.

Theo thuyết sáng tạo của người Ai Cập, trong buổi sơ khai, có một bông hoa sen khổng lồ mọc lên trên đại dương của sự hỗn mang. Từ bông sen đó, mặt trời ló dạng lần đầu tiên trên Trái đất. Búp sen vàng trong bông sen xanh làm người Ai cập liên tưởng đến Mặt trời mọc lên từ nơi mặt biển nguyên sơn như trong truyền thuyết về sự ra đời của vạn vật.

Vào buổi đêm, bông hoa cụp cánh và chìm dưới mặt nước để rồi đến bình minh, nó lại nở bung rực rỡ. Các giống hoa màu xanh hay màu trắng được sử dụng rộng rãi trong các chế phẩm thuốc. Trong toán học, biểu tượng hoa sen tượng trưng cho con số 1.000. Nó cũng là biểu tượng của Thượng Ai Cập và đại diện cho sự phục sinh của Isis.

 

Theo PLVN

Video hay

Cùng chuyên mục

Triển lãm tranh thiếu nhi ‘Trung thu của em’  tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng

Triển lãm tranh thiếu nhi ‘Trung thu của em’ tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng

Cuộc so tài kịch tính tại ‘Liên hoan sân khấu Thủ đô’ lần thứ IV

Cuộc so tài kịch tính tại ‘Liên hoan sân khấu Thủ đô’ lần thứ IV

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều từ chối nhận giải thưởng Dế mèn

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều từ chối nhận giải thưởng Dế mèn

Tác phẩm ‘Hậu Tống Hoa Cúc Trân’ góp mặt tại phiên đâu giá ở Marseille

Tác phẩm ‘Hậu Tống Hoa Cúc Trân’ góp mặt tại phiên đâu giá ở Marseille

Thành công bước đầu của Kịch Hà Nội và NSƯT Phùng Tiến Minh

Thành công bước đầu của Kịch Hà Nội và NSƯT Phùng Tiến Minh

Những giống gà lạ bà đẹp nhất thế giới

Những giống gà lạ bà đẹp nhất thế giới

Sau gần 400 năm, cây táo của Newton vẫn đơm hoa kết trái

Sau gần 400 năm, cây táo của Newton vẫn đơm hoa kết trái

Người Việt Nam mặc đồ Việt Nam, sao còn tranh cãi?

Người Việt Nam mặc đồ Việt Nam, sao còn tranh cãi?

WHO đàm phán với Trung Quốc về vắc xin ngừa COVID-19

WHO đàm phán với Trung Quốc về vắc xin ngừa COVID-19

Bí ẩn những chiếc gương đồng hàng ngàn năm tuổi của Trung Quốc

Bí ẩn những chiếc gương đồng hàng ngàn năm tuổi của Trung Quốc

Ngôi trường đặc biệt của người nghèo

Ngôi trường đặc biệt của người nghèo

Người giữ ‘ngôi đền thiêng’ đã về ‘đỉnh Phù Vân’

Người giữ ‘ngôi đền thiêng’ đã về ‘đỉnh Phù Vân’

Công an, quân đội là thanh kiếm, lá chắn an ninh quốc gia

Công an, quân đội là thanh kiếm, lá chắn an ninh quốc gia

Nghệ sĩ Thanh Thanh Hiền: Xinh đẹp, đa tài… đa đoan!

Nghệ sĩ Thanh Thanh Hiền: Xinh đẹp, đa tài… đa đoan!

Mùa lòn bon xứ núi

Mùa lòn bon xứ núi

Phi tần nhà Nguyễn được nhận lương bổng thế nào?

Phi tần nhà Nguyễn được nhận lương bổng thế nào?

Tết Trung thu sớm với thiếu nhi Mèo Vạc

Tết Trung thu sớm với thiếu nhi Mèo Vạc

NSND Kim Cương nặng tình với đời, với người

NSND Kim Cương nặng tình với đời, với người

Lan tỏa âm nhạc dân tộc

Lan tỏa âm nhạc dân tộc

Khán giả Hà Nội sẽ được xem miễn phí 14 vở diễn tham gia Liên hoan Sân khấu Thủ đô lần thứ IV

Khán giả Hà Nội sẽ được xem miễn phí 14 vở diễn tham gia Liên hoan Sân khấu Thủ đô lần thứ IV

Bắc Giang có thêm hai phó chủ tịch tỉnh

Bắc Giang có thêm hai phó chủ tịch tỉnh

Đến thăm ‘vương quốc đàn ông’ – nơi phụ nữ không được phép bén mảng

Đến thăm ‘vương quốc đàn ông’ – nơi phụ nữ không được phép bén mảng

Hé lộ về ‘quy tắc Messi’ buộc các cầu thủ Barca phải tuân theo

Hé lộ về ‘quy tắc Messi’ buộc các cầu thủ Barca phải tuân theo

Khám phá 7 nơi ‘tận cùng trái đất’, khoa học chưa tiếp cận được

Khám phá 7 nơi ‘tận cùng trái đất’, khoa học chưa tiếp cận được

Bí ẩn về những nấm mộ hoang giữa lòng Hà Nội

Bí ẩn về những nấm mộ hoang giữa lòng Hà Nội

Những tác dụng tuyệt vời của lá vối

Những tác dụng tuyệt vời của lá vối

Ảnh về Việt Nam nửa đầu thế kỷ 20 qua sách ‘Ký ức Đông Dương’

Ảnh về Việt Nam nửa đầu thế kỷ 20 qua sách ‘Ký ức Đông Dương’

‘Đà Lạt thứ hai của Việt Nam’ – cao nguyên Vân Hòa

‘Đà Lạt thứ hai của Việt Nam’ – cao nguyên Vân Hòa

Sự thực về Lương Sơn Bạc

Sự thực về Lương Sơn Bạc

VinFast chính thức mua lại trung tâm thử nghiệm ô tô của GM tại Úc – Bàn đạp đưa hãng xe Việt ra thế giới

VinFast chính thức mua lại trung tâm thử nghiệm ô tô của GM tại Úc – Bàn đạp đưa hãng xe Việt ra thế giới