Nguồn gốc câu thành ngữ ‘Con kiến mà kiện củ khoai’

17/04/2019

Ngày nay, câu thành ngữ “Con kiến mà kiện củ khoai” thường được dùng để chỉ tình cảnh kiện tụng vô ích, trong đó bên đi kiện là những người dân thường thấp cổ bé họng, còn kẻ bị kiện thì giàu có, quyền thế. Vậy vì sao lại đem hình ảnh “con kiến” và “củ khoai” ra so sánh? Con kiến vì sao lại phải kiện củ khoai?


Thực ra, câu thành ngữ này xuất phát từ một tích truyện thấm đẫm ý nghĩa nhân sinh có tên là “Cái Kiến mày kiện củ khoai”.

*

Ngày xưa, có một anh chàng sinh trưởng trong một gia đình giàu có, nhà anh ta có ao thả cá, có nhiều ruộng vườn, trâu bò. Ở làng bên có một cô gái nết na, xinh đẹp nhưng nghèo khổ, hàng ngày nàng phải làm thuê làm mướn kiếm ăn. Anh chàng nhà giàu kia ngây ngất vì nhan sắc của cô gái, ao ước được cùng nàng kết bạn trăm năm. Sau đó, nhờ có một người đàn bà làm mối, anh ta được gặp nàng nhiều lần và thề non hẹn bể quyết lấy nàng làm vợ.

Nhưng mụ đàn bà mối lái vốn là người chỉ biết có đồng tiền. Được tiền của anh nhà giàu cho, mụ vẫn chưa thỏa mãn. Đối với cô gái nhà nghèo, mụ không “xơ múi” được gì. Bấy giờ, ở gần vùng đó có một cô gái nhà giàu ế chồng. Mụ bèn tìm tới tỉ tê với cô nọ bảo nếu cho mình nhiều tiền, mình sẽ đánh tiếng cho anh chàng nhà giàu kia. Cô gái nọ nghe nói mừng lắm, đút tiền cho mối để mụ ta liệu bề tác thành cho mình.

Từ đó, mụ mối luôn buông lời gièm pha cô gái nhà nghèo: “Con này thế mà không được đoan chính. Đã nhiều lần tôi bắt gặp nó tằng tịu với Đồ Vân. Đồ Vân học giỏi nay mai sẽ đỗ đạt…”

Thế rồi mụ ta nhen nhóm thêm lòng ghen tuông và tức giận của anh chàng nhà giàu, đồng thời nói tốt cho cô gái mà mụ bòn rút lần hồi khi năm quan, khi ba quan không biết mỏi. Mưu kế của mụ có hiệu quả; anh chàng kia từ ghen tức đến chán ghét người tình cũ. Cuối cùng, anh chàng cho người đưa trầu cau dạm hỏi cô gái nhà giàu kia làm vợ.

Ngày cưới hai bên, cô gái nhà nghèo nọ bị tình phụ, lòng đau như cắt. Trong một phút tủi phận hờn duyên, nàng nhảy xuống sông tự tử. Cái chết của nàng khiến cho cặp vợ chồng mới trở nên hối hận và lo sợ. Nhất là mụ mối, nghe tin này như sét đánh ngang tai.

*

Khi tất cả mấy người đó lần lượt chết xuống âm phủ, Diêm Vương căn cứ vào nỗi oan uổng cũng như tội trạng của từng người mà cho họ đền “nợ” hay báo “oán” một cách xứng đáng. Mụ mối được thác sinh làm con gái một nhà phú ông, anh chàng phụ tình thì đầu thai làm một người học trò không đất cắm dùi. Còn cô gái nhà nghèo bạc mệnh được ở lại cõi âm để theo dõi chúng mà báo thù.

(Ảnh minh họa: youtube.com)

Cái Kiến, cô con gái phú ông rất đẹp và thông minh. Nhưng cha của nàng thì chỉ biết có tiền tài và danh vọng, còn ngoài ra ông chả coi ai ra gì. Chàng thư sinh rất khôi ngô, học giỏi, văn hay, nhưng nghèo rớt mồng tơi. Văn tài của chàng nổi tiếng khắp kinh kỳ, thế mà cứ hễ vào trường nhất hay giỏi lắm vào đến trường nhì là bị loại ra ngay. Không làm cho đau bụng thì cũng bắt phạm “trường quy”, oan hồn của người bạc mệnh quyết không cho hắn đỗ. Thế nhưng, chàng vẫn lọt vào mắt xanh của cô Kiến.

Cô con gái phú ông vẫn tin tưởng rằng người học trò đó sẽ làm nên. Nàng ao ước sẽ được sánh duyên cùng chàng mới phỉ dạ. Hai người đã gặp nhau và thề bồi với nhau quyết giữ một lòng son sắt. Khi nghĩ đến cha mình, nàng Kiến rất buồn vì biết ông khó tính: “Không đời nào ông ấy lại gả con gái cho một người nghèo xơ nghèo xác”. Nghĩ thế, nàng lập mưu ăn trộm tiền bạc của cha, mua vàng đúc thành một hình củ khoai. Không gặp nhau được, nàng nhắn người yêu giả làm người ăn xin đến nhà mình xin khoai, nàng sẽ tận tay trao cho món ấy để dùng làm sính lễ.

Anh chàng y hẹn đã cải trang, mang bị gậy đến nhà phú ông xin ăn. Cô con gái mang khoai ra cho, trong đó có giấu củ khoai bằng vàng.

Rồi sau đó, người mối của anh chàng xin “dạm ngõ” cái Kiến. Phú ông nghe nói sính lễ là một củ khoai bằng vàng mười thì ngạc nhiên, nhưng rồi ông cũng nhận lời.

Đến ngày cưới, khi họ nhà trai bưng sính lễ đến, họ nhà gái đổ xô ra xem xem chàng rể của phú ông giàu có ngầm như thế nào. Củ khoai vàng được gói ba bốn tầng vải hồng điều. Không ngờ khi mở ra xem thì chả thấy vàng đâu cả mà chỉ là… một củ khoai lang luộc. Oan hồn cô gái nhà nghèo cố ý làm ra như vậy cho bõ ghét. Cả hai họ bật cười. Phú ông tức giận chửi mắng om sòm. Rồi để chế nhạo, ông cắt khoai biếu mỗi người một miếng.

Chàng học trò không ngờ có sự lạ lùng ấy, vừa buồn rầu vừa xấu hổ đi luôn một mạch không trở về nhà nữa. Còn cái Kiến tưởng người yêu là một tay đại bợm: đã lấy mất vàng lại bày ra trò giễu cợt đó nên tức tối thành bệnh mà chết.

Lúc xuống âm phủ lần này, nàng kiện với Diêm vương về việc củ khoai vàng, nhưng Diêm Vương đã giở sổ vạch cho nàng biết những tội kiếp trước. Vì thế mới có câu:

“Cái Kiến mày kiện củ khoai”

Ý nói về những việc kiện tụng vô ích.

 

Theo ĐKN

 

Video hay

Cùng chuyên mục

Einführung Scholar

What the In-Crowd Won’t Tell You About Theoretical Theories Nursing

The Upside to Best Online Translation Services

Quantum Physics Laws of Attraction Explained

What You Need to Do About Cryptological Mathematics

Hoa Kỳ tổ chức lễ hồi hương hài cốt quân nhân Mỹ lần thứ 151

Hoa Kỳ tổ chức lễ hồi hương hài cốt quân nhân Mỹ lần thứ 151

Vì sao con người không thể giải mã thế giới cõi âm?

Vì sao con người không thể giải mã thế giới cõi âm?

Cựu quán quân Olympia ở lại Australia: ‘Tôi về thì làm được gì?’

Cựu quán quân Olympia ở lại Australia: ‘Tôi về thì làm được gì?’

Trái đất, nhân loại chỉ là một phần trong chương trình máy tính được lập trình?

Trái đất, nhân loại chỉ là một phần trong chương trình máy tính được lập trình?

9 quy tắc dùng thẻ tín dụng bạn không bao giờ được phá vỡ

9 quy tắc dùng thẻ tín dụng bạn không bao giờ được phá vỡ

‘Minh oan’ cho người sống thọ nhất thế giới

‘Minh oan’ cho người sống thọ nhất thế giới

Câu nói phụ nữ nào cũng thích nghe hơn cả ‘anh yêu em’

Câu nói phụ nữ nào cũng thích nghe hơn cả ‘anh yêu em’

Cậu bé 9 tuổi bị ung thư ruột, bác sĩ cảnh báo 2 loại thực phẩm không nên ăn

Cậu bé 9 tuổi bị ung thư ruột, bác sĩ cảnh báo 2 loại thực phẩm không nên ăn

Ein Einfacher Trick für das Schreiben der Hausarbeit Erläutert

The Nuiances of Uf Physics past Exams

What Is often a Literary Symbolic representation

How to Write any Exercise Essay

Orbital Definition along with Example

2019 Ideal Hormones Educational facilities in the Ough.Utes.

Things You Should Know About What Is a Promoter Biology

Things You Should Know About What Is a Promoter Biology

Eine Geschichte von einem berufsbegleitenden Learn Elektrotechnik Widerlegt

Đặt tên con: Xin đừng để trẻ phải mặc cảm

Đặt tên con: Xin đừng để trẻ phải mặc cảm

Hiểu đúng và phòng ngừa ‘vi khuẩn ăn thịt người’

Hiểu đúng và phòng ngừa ‘vi khuẩn ăn thịt người’

Vương quốc Bhutan – thung lũng Shangri La cuối cùng của thế giới

Vương quốc Bhutan – thung lũng Shangri La cuối cùng của thế giới

7 lợi ích của việc đi bộ buổi sáng

7 lợi ích của việc đi bộ buổi sáng

Những câu nói của cha mẹ khiến trẻ tổn thương

Những câu nói của cha mẹ khiến trẻ tổn thương

What Is Uc in Physics: No Longer a Mystery

The One Thing to Do for What Is Alpha Equal to in Physics

An analysis of Edit My Paper