Người hát rong của thời đại

04/11/2018

Khi đọc xong bản thảo trường ca NÀNG, quả thực trước đó tôi không hình dung có một trường ca như vậy được viết trong thời đại hiện nay. Lý do thật đơn gian bởi vì: đó là một trường ca viết theo thể lục bát, một thể thơ quá quen thuộc nhưng lại rất ít nhà thơ đương đại sử dụng với một mật độ nhiều trong sáng tác của mình và đặc biệt viết cả một trường ca với thể loại này. Hơn nữa, chính vì sự quen thuộc của thể loại mà nó luôn luôn đặt ra thách thức quá lớn cho tất cả các nhà thơ đương đại. Và bởi vì : trường ca đó viết lại về những vẻ phong tục, tập quán từng vùng miền, về ca dao dân ca, truyền thuyết, địa danh lịch sử và văn hóa, về những điển tích, điển cố, về cả những món ăn ngon, những sản vật muôn đời, rồi về chuyện người nay gợi chuyện người xưa, chuyện vui lại nhớ chuyện buồn, chuyện hợp mà lòng lại man mác chuyện tan, chuyện của cái hữu hạn để nói về cái vô hạn, chuyện của một người để nói chuyện muôn người….Nhiều nội dung mà tôi đề cập dễ làm cho những câu thơ mang tính kể chuyện này rơi vào đơn giản thậm chí nôm na. Nhưng nhà thơ Nguyễn Thụy Kha đã vượt qua được những thách thức ấy và mang đến thêm một sắc thái của lục bát đương đại.


Tôi thực sự nghĩ rằng; trường ca NÀNG là một cuộc hành hương thơ trở về những vùng “ đất thánh văn hóa Việt”. Đó là những vùng đất mà không ít những vẻ đẹp và sự thiêng liêng của đời sống trên xứ sở này đã làm nên văn hóa Việt giờ đang biến mất hoặc chìm khuất đâu đấy. Và cuộc hành hương văn hóa này đã góp phần đánh thức một phần những vẻ đẹp và thiêng liêng ấy. Mỗi dòng thơ tôi đọc và thấy hiện dần lên hình ảnh Người hát rong Nguyễn Thụy Kha vừa giang hồ vừa mê đắm. Người hát rong ấy đã đi bằng những bước chân của ngôn từ thi ca từ những ngọn núi cao phía bắc về tận vùng sông nước miền tây. Mỗi bước chân Người hát rong bước đi là mỗi câu chuyện, là mỗi lời ca vang lên giản dị và đẹp đẽ.

Hình thức hát rong đã có từ xa xưa và đó là hình thức kể chuyện thơ của nhiều thi sỹ ở hầu hết các dân tộc trên thế giới. Và trong trường hợp cụ thể mang tên Nguyễn Thụy Kha thì thể thơ lục bát có lẽ là sự lựa chọn chính xác nhất cho cuộc hành hương văn hóa này. Một điều quan trọng mà tôi cảm thấy và nhận thấy là trong những câu thơ lục bát hiện đại của Người hát rong này lại chứa đựng các yếu tố của hát xẩm, của ca trù, của chèo, của hát dặm, của hò miền trung, của các điệu lý…Người ta có thể hát những câu thơ trong trường ca này theo các làn điệu dân ca của các vùng miền trên đất nước Việt Nam :

Ví như :

lặng câm đá nói từng câu

cô đơn giữa những bạc đầu triều dâng

Ví như :

khói bay nghiêng ngả nhà sàn

ai mang ống nước đổ tràn hoang sơ

Ví như :

ngẩng đầu trước biển mênh mông

bao thời vua vẫn một sông Bạch Đằng

Ví như :

ai về Vĩ Dạ đợi thuyền

ta về dưới mái chùa thiêng đợi nàng

Những câu lục bát như thế vang lên thực sự là những câu lục bát hay, mới mẻ, đầy sáng tạo với sức khái quát và gợi mở rộng lớn. Nhưng lại cuốn tôi vào những xênh phách, những đàn sáo, những áo khăn mớ ba mớ bảy, những gốc đa, quán nước, sân đình, những chợ phiên, những ngựa xe dập dìu, những hội những hè, những sông sông nước nước….Tất cả những điều ấy đã làm lên hồn cốt của mảnh đất này. Và Người hát rong Nguyễn Thụy Kha đã và đang đi trên con đường hành hương trở về nguồn cội văn hóa của mình. Với trường ca NÀNG, nhà thơ Nguyễn Thụy Kha thực sự trở thành Người hát rong của thời đại mình.

 

 

Nguyễn Quang Thiều/VHVN

Video hay

Cùng chuyên mục

Sôi động Ngày hội văn hoá thể thao các dân tộc

Sôi động Ngày hội văn hoá thể thao các dân tộc

Gia Hủ – đệ nhất mưu sĩ thời Tam Quốc

Gia Hủ – đệ nhất mưu sĩ thời Tam Quốc

Thơ về nước Nga – Nguyễn Thế Khoa

Thơ về nước Nga – Nguyễn Thế Khoa

Esenin – Nhà thơ của nỗi buồn Nga

Esenin – Nhà thơ của nỗi buồn Nga

Những tập tục kỳ lạ của Trung Quốc khiến cả thế giới ‘shock’

Những tập tục kỳ lạ của Trung Quốc khiến cả thế giới ‘shock’

Triển lãm ‘Không gian Di sản văn hóa Việt Nam’

Triển lãm ‘Không gian Di sản văn hóa Việt Nam’

Hoa hậu Tiểu Vy đem chầu văn đến ‘Miss World 2018’

Hoa hậu Tiểu Vy đem chầu văn đến ‘Miss World 2018’

‘Di sản văn hóa phi vật thể Hà Nội trong đời sống đương đại’

‘Di sản văn hóa phi vật thể Hà Nội trong đời sống đương đại’

Từ Làng quan họ quê tôi đến Trống hội cổng làng

Từ Làng quan họ quê tôi đến Trống hội cổng làng

Ly kỳ chuyện Vương phi họ Lê xuất thân từ nô tỳ

Ly kỳ chuyện Vương phi họ Lê xuất thân từ nô tỳ

Lễ bỏ mả được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Lễ bỏ mả được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Hãy cứu lấy thiên nhiên Việt Nam!

Hãy cứu lấy thiên nhiên Việt Nam!

Thấy gì tại Liên hoan tuồng, bài chòi,  dân ca kịch toàn quốc 2018

Thấy gì tại Liên hoan tuồng, bài chòi, dân ca kịch toàn quốc 2018

Sơn Nam nhà văn, tác gia hàng đầu trong nền văn học Việt Nam đương đại

Sơn Nam nhà văn, tác gia hàng đầu trong nền văn học Việt Nam đương đại

Đem nghệ thuật truyền thống ra đảo tiền tiêu

Đem nghệ thuật truyền thống ra đảo tiền tiêu

Nghi thức mừng cơm mới của đồng bào dân tộc Thái ở Nghệ An

Nghi thức mừng cơm mới của đồng bào dân tộc Thái ở Nghệ An

Ngập tràn sắc lụa tại tuần văn hóa du lịch thương mại Vạn Phúc

Ngập tràn sắc lụa tại tuần văn hóa du lịch thương mại Vạn Phúc

UNESCO công nhận Cao Bằng có Công viên địa chất Toàn cầu

UNESCO công nhận Cao Bằng có Công viên địa chất Toàn cầu

Bảo tồn và phát huy Di sản nghệ thuật tuồng Quảng Nam

Bảo tồn và phát huy Di sản nghệ thuật tuồng Quảng Nam

Tôi đi hầu đồng

Tôi đi hầu đồng

Nguyễn Ngọc Hạnh: Câu thơ còn nợ phía bèo trôi

Nguyễn Ngọc Hạnh: Câu thơ còn nợ phía bèo trôi

Vì sao Vua không xem quốc sử?

Vì sao Vua không xem quốc sử?

Chùm thơ Đặng Ngọc Vân

Chùm thơ Đặng Ngọc Vân

Lưu Quang Vũ, những năm lận đận

Lưu Quang Vũ, những năm lận đận

Khán giả châu Âu bất ngờ với sân khấu rối nước Phan Thanh Liêm

Khán giả châu Âu bất ngờ với sân khấu rối nước Phan Thanh Liêm

Làm sao về lại mùa đông

Làm sao về lại mùa đông

Hoàng Châu Ký và những công trình nghiên cứu đặc sắc về nghệ thuật tuồng

Hoàng Châu Ký và những công trình nghiên cứu đặc sắc về nghệ thuật tuồng

Bí quyết  đăng quang Miss Earth 2018 của tân Hoa hậu Phương Khánh

Bí quyết đăng quang Miss Earth 2018 của tân Hoa hậu Phương Khánh

Ngoài “Dũng sĩ Hesman”, họa sĩ Hùng Lân còn những bộ truyện đình đám nào?

Ngoài “Dũng sĩ Hesman”, họa sĩ Hùng Lân còn những bộ truyện đình đám nào?

Vẻ đẹp xuyên thời gian của ngôi nhà hơn 100 năm tại Tiền Giang

Vẻ đẹp xuyên thời gian của ngôi nhà hơn 100 năm tại Tiền Giang