‘Điện Biên Phủ trên không’ – nhớ về tháng chạp năm 72

Trước đó cả tuần, Hữu Cứu – phóng viên nằm vùng bên Hội đồng Phòng không (HĐPK) thành phố Hà Nội đã về Phân xã rỉ tai chúng tôi một nguồn tin rất quan trọng: có khả năng Mỹ sẽ đánh ra Hà Nội bằng B52. Chúng tôi lập tức báo cáo ngay với Tổng Biên tập Đào Tùng và Trưởng ban Biên tập Tin -Ảnh Miền Bắc Lê Châu. Chị Tường Vân Trưởng Phân xã Hà Nội dù đang nghỉ dưỡng bệnh cũng “phôn” về tin này từ nguồn tin riêng vì có ông xã là Chánh văn phòng Thành uỷ.

0
15

Có lẽ vì vậy mà cả Phân xã (nay gọi là Cơ quan đại diện) đều sẵn sàng vào trận. Căn hầm chữ A đã được sửa sang. Vũ Như Chương làm thêm cuốn nhật ký chiến sự  cho phân xã. Duy Nhân, Ngọc Quán lĩnh thêm phim. Tôi cũng kiếm được chiếc mũ sắt, chiếc măng tô vi ny lông màu sẫm và chiếc máy ảnh cà cộ có kính ngắm từ trên xuống. Ở Tổng xã, Bộ Biên tập đã quan hệ với Tổng cục Chính trị xin được giấy giới thiệu cho Văn Bảo và một vài phóng viên ảnh để đi đến các đơn vị phòng không, sẽ “kèm” phóng viên tin của phân xã. Lúc này, các tay viết của phân xã là Trần Đình Thảo, Nam Minh, Vũ Như Chương. Đội quân ảnh nghe chừng phong phú hơn. Các tay máy có Tê-lê, động một cái là phóc lên nóc nhà 18 Trần Hưng Đạo rình chộp máy bay cháy. Bên “hậu cần”, chị Mai y sĩ có thêm cơ số thuốc, bông băng, cáng thương và căn hầm “ếch” ở 11 Trần Hưng Đạo thường tỏ ra chật chội mỗi khi ông Lê Châu ở nhà 11 kịp vào hầm khi máy bay cách Hà Nội 50km…


Nơi đấu trí với Lầu Năm Góc trong trận ‘Điện Biên Phủ trên không’

 

Cả Phân xã Hà Nội thường xuyên có mặt. Thi thoảng chỉ vắng một vài anh đảo về nhà làm bát cơm nguội, miếng mì sắn, rồi lại có mặt. Giữa các hồi còi báo động vẫn còn kịp làm vài ván “tiến lên” với cánh phóng viên ảnh tăng cường, chuyên trách tạt vào chơi… Hồi này, cơ quan giao cho tôi làm tổ trường Tổ phóng viên chiến sự tạm thay chị Tường Vân nghỉ dưỡng thai khi mang bầu. Bao nhiêu kinh nghiệm viết ghi nhanh , phản ánh, điều tra tội ác, tường thuật bắn máy bay… tích cóp được ở Hoà Bình, Nam Định và gần 8 tháng ở Hà Nội, tôi đã lận sẵn chờ dịp. Tuy vậy, thực tình, tôi cũng chưa bao giờ hình dung cho tường tận tính chất ác liệt của chiến dịch này. Đôi ba lần nghe các anh ở chiến trường, ở khu 4 ra có nói đến B52 “xay thóc” suốt đêm, rải cả vệt bom cả trăm quả, kết hợp với lũ máy bay Thần sấm,  Con ma Cánh cụp cánh xòe đánh bom Lase.. chúng tôi cũng không sao hình dung được nếu Nixon dám cho B52 đánh vào Hà Nội như thế nào.

Suốt mấy tháng, kể từ hôm 16.4 vào trận, đang ăn dở miếng cơm thì Nam Minh đánh xe đến nhà kêu đi ngay. Trận đầu, nay nhớ lại mà như còn bị ám ảnh bởi những đám cháy xăng ở Đức Giang, bởi những vẻ mặt nạn nhân vàng bệch vì mất máu lại lỗ chỗ vết bom bi, bởi những dãy xác chết được an hem đan quân chuyển ra ven đường gần kho xăng nổi tiếng này. Đôi dép nhựa Tiền Phong mới được ưu ái ở Nam Hà đã chảy nhoè ra vì dẫm vào sắt thép nóng bỏng ở Đức Giang. Nhớ mãi những lần hào hứng phấn chấn viết tường thuật các đơn vị 14 li 5, pháo 37 và pháo 57 và nhất là pháo 100mm bắn rơi máy bay phản lực từ tháng 4 đến tháng chạp.

Chao ơi, niềm tin vào sức mạnh của Quốc phòng toàn dân, chiến tranh Nhân dân mới mãnh liệt làm sao! Khái niệm tuyệt vời “góp phần” đã làm cho tin, bài thêm dậy lửa, dẫu sau này, bình tĩnh, tự tin hơn, hỏi lại: Thế xác máy bay đâu? Nó lết ra biển, nó chới với về Thái Lan à?

Còn nhớ bài tố cáo tội ác khi Mỹ đánh bom vào Mai Hương – nay chịu không tìm được dấu vết nà ở khu chung cư của TTXVNo – khi duyệt phát, Tổng Biên tập Đào Tùng tiện bút đã thêm vào mấy dòng “tả thực”: “sau trận bom huỷ diệt, Mai Hương “ngổn ngang như mặt trăng”… ẩn ức lắm nhưng không thể cãi! Sao lại như mặt trăng? Ai đánh bom vào chú Cuội mà tan nát, ngổn ngang ? (!!!). Hoá ra là Tổng Biên tập có lắm tư liệu về Gagarin, về vũ trụ và cuộc chinh phục chị Hằng.

Vũ khí bắn hạ B52 chỉ có ở Việt Nam

…Suốt 12 ngày đêm bão lửa, tập thể Phân xã đã trụ vững và chiến thắng. Không một ai hề hấn gì dẫu hơn một lần suýt ăn bom. Đó là lần tôi và Nam Minh vào Mễ Trì bị hút chết vì máy bay Mĩ ném bom trở lại. Đó là lần tôi cùng lái xe Đào Đắc Phòng vượt cầu phao Hàm Tử Quan trong chớp lửa khi nó đánh tiếp… Có những kỷ niệm thật khó quên: Về An Dương sau trận bom xem nhà Ngọc Quán có sao không? Xuống Phương Liệt bắt giặc lái khi nó lóp ngóp mép hố bom, còn kịp quát “hen-xấp, gâu” với tên phi công Jean Kook, đại uý hoa tiêu, vớ được cả khẩu sung, cả đồ hộp, cả sổ tay của hắn. Xe Thông tấn đưa đồ lề, ghế bay của nó về Hin-tơn Hà Nội. Đến Bạch Mai khi những tiếng kêu khóc của bệnh nhân đến xé lòng. Lần suýt bị bỏng vì chiếc B52 bị cháy rơi xuống làng hoa, rơi xuống giữa đường Hoàng Hoa Thám. Và đêm Khâm Thiên đẫm máu…

Nhớ lại hồi đó thật là tự hào và hạnh phúc, niềm hạnh phúc của nghề báo. Tôi làm báo mới có dăm năm, dâu có nhiều mẹo mực, kinh nghiệm. Có lẽ thành công lớn nhất là nhờ không… dát chết. Quái sao hồi đó mình “bạo” thế. Không ít lần phải tự tay lật vài thi thể nạn nhân chết vì bom bi cho phóng viên ảnh Ngọc Quán đặc tả tội huỷ diệt hoặc một mình giữa một dãy xác chết và sau đó là tiếng thét đến đứt ruột của một thiếu phụ mất cả chồng cùng bốn đứa con vì sập hầm. Không ít bài đã viết khi nước mặt nhoè kính cận, phải bặm môi nín đi tiếng nấc. Nhớ mãi lần đến Tiểu đoàn 77 ở Chèm cùng Văn Bảo. Tiểu đoan trưởng Đinh Thế Văn, sĩ quan điều khiển Nguyễn Đinh Kiên , các trắc thủ Ngô Văn Linh, Mè Văn Thi, Nguyễn Xuân Đài đông ý cho  vào cabin chỉ huy, tận mắt thấy trên màn hình rađa tín hiệu máy bay B52 bùng cháy và nghe tiếng rào rào của các viên bi tên lửa sơ-rai bắn đúng xe, vướng vào bó tre nứa, bảo vệ cho xe chỉ huy. .. Đêm đó, Văn Bảo chộp được thời điểm rồng lửa Thăng Long diệt máy bay B52 ngay trong tầm Têlê. Bức ảnh quá đẹp, sẽ còn mãi… Và các bài tường thuật của anh em phóng viên trong những trận chiến thắng cũng vẫn còn mãi…

Đã tròn bốn mưới nhăm năm rồi. Chiến tranh đã lùi xa. Bão lửa đã tắt ngóm. Dấu vết cũ còn ít lắm. Đài tưởng niệm ở Khâm Thiên quá bé nhỏ. Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ trên không chịu không có nơi xây cất. Lớp phóng viên TTXVN hồi ấy kẻ còn, người mất hoặc đã về hưu. Các thủ trưởng: Đào Tùng, Lê Chân, Trần Thanh Xuân, Hoàng Tư Trai, Trần Hữu Năng, Lê Châ, Văn Bảo, Minh Trường, Vũ Hanh… đủ biên chế lập hãng Thông tấn mới bên kia bầu trời.. Nam Minh hưu lâu nay rồi, nay ít gặp. Vũ Như Chương làm thêm ở Việt Nam News. Ngọc Quán buông máy ảnh, cầm bút đọc dò ở Tin Tức. Duy Nhân ở Sài Gòn phát phì và giàu có nhờ tay ngang làm sách “Thì thầm tuổi dậy thì”.

Còn nhớ hồi 30 năm B52 mấy anh phóng viên ảnh phối thuộc thường ra Phân xã lâu lâu mới gặp: Văn Bảo tiếp tục tự ra sách ảnh và các tấm ảnh hoa bên xác máy bay, ảnh cô dân quân đi dép lốp dẫm lên xác máy bay bán dịp 30 năm này. Minh Lộc say mê với chim chóc, sếu đầu đỏ và sương mù Sa Pa để triển lãm hoài. Vũ Hanh lánh mình làm trang trại gò đồi Vĩnh Yên. Minh Trường vẫn đau đáu tâm tư về nghệ thuật không cần gia công, can thiệp. Còn tôi, người sót lại cuối cùng chưa hưu, Tổ chức đã thông báo sẽ cầm sổ vào năm thứ 31 của Điệp Biên phủ trên không… Dòng đời vẫn trôi chảy. Hẹn dịp 35 năm, 40 năm để hồi ức tiếp về vinh quang nghề nghiệp và chút chút tự hào nhờ may mắn có mặt! Nay đã là dip 45 năm sau chiến thắng B52. Ký ức Tháng chạp 1972 lại ùa về. Thương tiếc Anh Đỗ Phượng và những anh chi,bạn bè, đông nghiệp vắng bóng kỳ kỷ niệm này.

Trần Đình Thảo

Phản hồi

Nhập bình luận
Nhập tên bạn