Làng…đáng sống ở miền Trung nắng gió

22/08/2018

Dọc theo tả ngạn sông Bến Hải xuôi về biển Cửa Tùng (Quảng Trị), có một ngôi làng tựa như tranh. Thật khó thể tin được, ở nơi xứ sở gió Lào cát trắng này lại có một ngôi làng bình yên đến lạ kỳ…
Một góc làng Tùng Luật êm đềmLY LY

Bao đời nay, người dân làng Tùng Luật (xã Vĩnh Giang, H.Vĩnh Linh, Quảng Trị) vẫn luôn khao khát muốn biết gốc tích của làng. Nhưng đến các cụ trưởng lão cũng ít người tường tận, có chăng là chuyện Tùng Luật là 1 trong gần 70 làng cổ di dân đợt đầu vào châu Minh Linh từ gần 5 thế kỷ trước…

Thời chiến tranh, dân làng Tùng Luật lập một bến thuyền mang mật danh “Bến đò B”, đêm đêm đưa đón bộ đội qua sông, chở vũ khí ra chiến trường, nối thông “mạch máu” hai miền nam – bắc. Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước diễn ra ác liệt, ngót 20 năm đôi bờ cách trở, làng Tùng Luật trở thành mục tiêu ném bom rải thảm, bom tọa độ…
Hơn 40 năm sau hòa bình, dấu tích chiến tranh khốc liệt ngày ấy hầu như không còn. Ngay tại “Bến đò B”, một tượng đài (di tích cấp quốc gia) được dựng lên cao vút, với dáng hình một con thuyền, để nhắc nhở thế hệ sau ghi nhớ công ơn của những người đi trước.

Làng nghệ sĩ

Mảnh đất hữu tình này đã sản sinh ra nhiều tài tử giai nhân nổi danh, như NSND Châu Loan, NSND Lệ Thi, NSƯT Kim Phú, NSND Kim Quý, NSƯT Châu Dinh và các nghệ sĩ Thu Sen, Ái Chủng, Thanh Thảo… Tùng Luật được mệnh danh là cái nôi của nghệ sĩ, tưởng cũng không ngoa.
Mảnh đất hữu tình này đã sản sinh ra nhiều tài tử giai nhân

Ông Nguyễn Xuân Thái (anh trai trong dòng tộc của cố NSƯT Nguyễn Ái Chủng) thử cắt nghĩa, người được coi là khơi đầu cho mạch nguồn ca hát ở làng Tùng Luật là cụ Nguyễn Hữu Như Bá. Cụ Bá sinh năm 1840, ông nội của cố nghệ sĩ Ái Chủng. Sinh thời, cụ Bá làm nghề thuốc Bắc giỏi có tiếng, được đi đây đi đó nên có dịp xem nhiều gánh hát tuồng biểu diễn. Từ đó, làn điệu dân ca ngọt ngào vùng Nam Trung bộ đã ngấm sâu vào tâm hồn của cụ, người vốn sẵn “máu nghệ sĩ”.

Để thỏa mãn đam mê ca hát, cụ Bá tìm thầy học hát bội ở Bình Định cũng như học sử dụng các loại nhạc cụ khác nhau, tìm hiểu nhiều làn điệu dân ca, điệu hò Quảng Trị… Sau đó, cụ lập gánh hát Bộ Uyển (Uyển là tên con gái đầu của cụ). Gánh hát chỉ có 14 diễn viên, gồm các thành viên trong gia đình, bắt đầu biểu diễn từ năm 1880. Sau này, 12 dòng họ trong xã Vĩnh Giang đã thống nhất lập nên đội chèo cạn làng Tùng trên cơ sở gánh hát của cụ Bá, tồn tại cho đến năm 1947, lúc Pháp tấn công dữ dội vào Vĩnh Linh mới tạm ngưng.

Sau bao thăng trầm, chèo cạn làng Tùng Luật đã hồi sinh nhờ nỗ lực của cố nghệ sĩ Nguyễn Ái Chủng cùng người dân làng Tùng Luật. Điều tiếc nuối là “chèo cạn” chỉ duy trì được một thời gian thì nghệ sĩ Ái Chủng qua đời…

Yêu làng như… người Tùng Luật

Nếu đi ngược từ tượng đài kỷ niệm “Bến đò B” vào làng Tùng Luật, không ai có thể làm ngơ trước khung cảnh đẹp đến sững sờ. Hai hàng dừa xanh ngát tỏa bóng trên con đường bê tông viền quanh mép sông. Dưới những rặng dừa là những chiếc ghế đã được đặt ngay ngắn, dọc theo đường làng. Nơi đây là địa điểm vui chơi, giải trí cho người dân trong làng sau một ngày làm việc mệt nhọc. Ông Thái, người tình nguyện làm hướng dẫn viên cho chúng tôi, giới thiệu: “Người ta gọi đây là công viên tự phát”.
Khung cảnh đẹp đến sững sờ

Ông Thái (80 tuổi) đã sống gần như trọn đời ở làng Tùng Luật. Ông chỉ “chịu” xa mảnh làng này vào những năm 1967 đến 1973 để di tản tránh bom đạn theo chương trình K8 ra Nghệ An, Hà Tĩnh. Sau đó, ông quay về, lấy vợ sinh con. “Kiếm đâu ra vùng đất thanh bình như nơi này hả cháu?”, ông Thái hỏi nhưng dường như đã có câu trả lời cho riêng mình.

Không riêng ông Thái, 300 hộ dân với 1.200 nhân khẩu cũng yêu thương ngôi làng mọc lên trên nền đất đỏ bazan này vô điều kiện. Dù họ có là ai, làm nghề đánh bắt cá tôm hay trồng chè, trồng hồ tiêu, trồng lúa… “Làng nhỏ, người thưa, chúng tôi không giàu có nhưng cũng đủ cơm no áo ấm… Vậy là đủ. Đòi hỏi chi nhiều ở quê hương mình?”, ông Lê Minh Đỉnh, một người dân làm nghề chài lưới ven sông Bến Hải, trầm ngâm.
Dân yêu thương ngôi làng mọc lên trên nền đất đỏ bazan này vô điều kiện.

Nhiều người khác, từng đi qua chiến tranh và chứng kiến Tùng Luật hoang tàn đổ nát, nay thấy làng quê đổi thay lại càng yêu thương và trân trọng lắm sự yên bình. Để giờ đây, thế hệ con cháu sau này có thể tự hào và yêu quê hương nhiều hơn, với niềm kỳ vọng cuộc sống sẽ sung túc hơn.

Chia tay ông Thái, chia tay ngôi làng xinh đẹp vào buổi hoàng hôn. Khung cảnh đẹp tựa một bức tranh mang lại con người ta cảm giác bình yên đến lạ. Tùng Luật, ngôi làng mang chiến tích lịch sử, ngôi làng nghệ sĩ, ngôi làng hồi sinh mạnh mẽ… và nay được dân làng gọi đó là ngôi làng đáng sống.

Theo Thanh niên

Cùng chuyên mục

Năm 2025, TP.HCM có thể cấm hẳn xe máy vào trung tâm

Năm 2025, TP.HCM có thể cấm hẳn xe máy vào trung tâm

Chuyện chiến đấu bảo vệ biên giới của những thợ mỏ Apatit

Chuyện chiến đấu bảo vệ biên giới của những thợ mỏ Apatit

Họa sĩ Lê Linh thắng kiện, đòi được tác quyền Thần đồng đất Việt

Họa sĩ Lê Linh thắng kiện, đòi được tác quyền Thần đồng đất Việt

Muốn thành công, trước hết phải học cách ‘thành nhân’

Muốn thành công, trước hết phải học cách ‘thành nhân’

Venezuela: Tiền dành dụm cả đời trở thành giấy vụn vì siêu lạm phát

Venezuela: Tiền dành dụm cả đời trở thành giấy vụn vì siêu lạm phát

Hội Lim: Nhiều hạn chế vẫn tồn tại

Hội Lim: Nhiều hạn chế vẫn tồn tại

Ấn Đền Trần sẽ phát không giới hạn

Ấn Đền Trần sẽ phát không giới hạn

MQH Bình Nhưỡng – Washington có thể chứng kiến ‘đột phá lớn’ tại Hà Nội

MQH Bình Nhưỡng – Washington có thể chứng kiến ‘đột phá lớn’ tại Hà Nội

10 người phụ nữ đẹp và gợi cảm nhất nước Mỹ 2019

10 người phụ nữ đẹp và gợi cảm nhất nước Mỹ 2019

Mùa hoa bưởi thơm nức len lỏi khắp góc phố Hà Nội

Mùa hoa bưởi thơm nức len lỏi khắp góc phố Hà Nội

Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc: Để thế hệ trẻ hiểu rõ về lịch sử

Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc: Để thế hệ trẻ hiểu rõ về lịch sử

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều Tiên tại Việt Nam là cơ hội khẳng định vị thế đất nước

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều Tiên tại Việt Nam là cơ hội khẳng định vị thế đất nước

Xây được chùa to nhưng có cái lại…rất bé

Xây được chùa to nhưng có cái lại…rất bé

HLV Solskjaer: ‘Trong bóng đá, điều gì cũng có thể xảy ra’

HLV Solskjaer: ‘Trong bóng đá, điều gì cũng có thể xảy ra’

‘Thượng đỉnh Mỹ – Triều lần 2 có thể có những bất ngờ’

‘Thượng đỉnh Mỹ – Triều lần 2 có thể có những bất ngờ’

Gió Thượng Phùng

Gió Thượng Phùng

Lê Duẩn và bài học từ Trung Quốc

Lê Duẩn và bài học từ Trung Quốc

Hai chuyến thăm Việt Nam của lãnh tụ Kim Nhật Thành qua lời kể của cựu đại sứ

Hai chuyến thăm Việt Nam của lãnh tụ Kim Nhật Thành qua lời kể của cựu đại sứ

Lễ tình nhân: ‘Đông nghẹt’ gái ế nô nức tới chùa Hà cầu duyên

Lễ tình nhân: ‘Đông nghẹt’ gái ế nô nức tới chùa Hà cầu duyên

Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc: Việt Nam tự vệ chính đáng

Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc: Việt Nam tự vệ chính đáng

Chen lấn để dâng sao giải hạn: Có giải được hạn?

Chen lấn để dâng sao giải hạn: Có giải được hạn?

Lễ hội yên, nhưng chưa ổn

Lễ hội yên, nhưng chưa ổn

10 thông điệp ngọt ngào dành tặng nửa kia nhân ngày Valentine

10 thông điệp ngọt ngào dành tặng nửa kia nhân ngày Valentine

Đua nhau dâng sao giải hạn: Tốn tiền và cuồng tín

Đua nhau dâng sao giải hạn: Tốn tiền và cuồng tín

Thần tài trong tín ngưỡng dân gian

Thần tài trong tín ngưỡng dân gian

Ai kiểm tra việc nhồi nhét khách trên tàu hỏa?

Ai kiểm tra việc nhồi nhét khách trên tàu hỏa?

Ép thánh thần thành dung tục

Ép thánh thần thành dung tục

Thủ tướng chỉ đạo ngăn ngừa hoạt động phản cảm trong lễ hội

Thủ tướng chỉ đạo ngăn ngừa hoạt động phản cảm trong lễ hội

Tướng Cương: Đưa vào sách giáo khoa để mọi người hiểu rõ bản chất cuộc chiến 1979

Tướng Cương: Đưa vào sách giáo khoa để mọi người hiểu rõ bản chất cuộc chiến 1979

Nỗi buồn cựu binh trong trận chiến chống Trung Quốc ở pháo đài Đồng Đăng

Nỗi buồn cựu binh trong trận chiến chống Trung Quốc ở pháo đài Đồng Đăng