Làng…đáng sống ở miền Trung nắng gió

22/08/2018

Dọc theo tả ngạn sông Bến Hải xuôi về biển Cửa Tùng (Quảng Trị), có một ngôi làng tựa như tranh. Thật khó thể tin được, ở nơi xứ sở gió Lào cát trắng này lại có một ngôi làng bình yên đến lạ kỳ…
Một góc làng Tùng Luật êm đềmLY LY

Bao đời nay, người dân làng Tùng Luật (xã Vĩnh Giang, H.Vĩnh Linh, Quảng Trị) vẫn luôn khao khát muốn biết gốc tích của làng. Nhưng đến các cụ trưởng lão cũng ít người tường tận, có chăng là chuyện Tùng Luật là 1 trong gần 70 làng cổ di dân đợt đầu vào châu Minh Linh từ gần 5 thế kỷ trước…

Thời chiến tranh, dân làng Tùng Luật lập một bến thuyền mang mật danh “Bến đò B”, đêm đêm đưa đón bộ đội qua sông, chở vũ khí ra chiến trường, nối thông “mạch máu” hai miền nam – bắc. Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước diễn ra ác liệt, ngót 20 năm đôi bờ cách trở, làng Tùng Luật trở thành mục tiêu ném bom rải thảm, bom tọa độ…
Hơn 40 năm sau hòa bình, dấu tích chiến tranh khốc liệt ngày ấy hầu như không còn. Ngay tại “Bến đò B”, một tượng đài (di tích cấp quốc gia) được dựng lên cao vút, với dáng hình một con thuyền, để nhắc nhở thế hệ sau ghi nhớ công ơn của những người đi trước.

Làng nghệ sĩ

Mảnh đất hữu tình này đã sản sinh ra nhiều tài tử giai nhân nổi danh, như NSND Châu Loan, NSND Lệ Thi, NSƯT Kim Phú, NSND Kim Quý, NSƯT Châu Dinh và các nghệ sĩ Thu Sen, Ái Chủng, Thanh Thảo… Tùng Luật được mệnh danh là cái nôi của nghệ sĩ, tưởng cũng không ngoa.
Mảnh đất hữu tình này đã sản sinh ra nhiều tài tử giai nhân

Ông Nguyễn Xuân Thái (anh trai trong dòng tộc của cố NSƯT Nguyễn Ái Chủng) thử cắt nghĩa, người được coi là khơi đầu cho mạch nguồn ca hát ở làng Tùng Luật là cụ Nguyễn Hữu Như Bá. Cụ Bá sinh năm 1840, ông nội của cố nghệ sĩ Ái Chủng. Sinh thời, cụ Bá làm nghề thuốc Bắc giỏi có tiếng, được đi đây đi đó nên có dịp xem nhiều gánh hát tuồng biểu diễn. Từ đó, làn điệu dân ca ngọt ngào vùng Nam Trung bộ đã ngấm sâu vào tâm hồn của cụ, người vốn sẵn “máu nghệ sĩ”.

Để thỏa mãn đam mê ca hát, cụ Bá tìm thầy học hát bội ở Bình Định cũng như học sử dụng các loại nhạc cụ khác nhau, tìm hiểu nhiều làn điệu dân ca, điệu hò Quảng Trị… Sau đó, cụ lập gánh hát Bộ Uyển (Uyển là tên con gái đầu của cụ). Gánh hát chỉ có 14 diễn viên, gồm các thành viên trong gia đình, bắt đầu biểu diễn từ năm 1880. Sau này, 12 dòng họ trong xã Vĩnh Giang đã thống nhất lập nên đội chèo cạn làng Tùng trên cơ sở gánh hát của cụ Bá, tồn tại cho đến năm 1947, lúc Pháp tấn công dữ dội vào Vĩnh Linh mới tạm ngưng.

Sau bao thăng trầm, chèo cạn làng Tùng Luật đã hồi sinh nhờ nỗ lực của cố nghệ sĩ Nguyễn Ái Chủng cùng người dân làng Tùng Luật. Điều tiếc nuối là “chèo cạn” chỉ duy trì được một thời gian thì nghệ sĩ Ái Chủng qua đời…

Yêu làng như… người Tùng Luật

Nếu đi ngược từ tượng đài kỷ niệm “Bến đò B” vào làng Tùng Luật, không ai có thể làm ngơ trước khung cảnh đẹp đến sững sờ. Hai hàng dừa xanh ngát tỏa bóng trên con đường bê tông viền quanh mép sông. Dưới những rặng dừa là những chiếc ghế đã được đặt ngay ngắn, dọc theo đường làng. Nơi đây là địa điểm vui chơi, giải trí cho người dân trong làng sau một ngày làm việc mệt nhọc. Ông Thái, người tình nguyện làm hướng dẫn viên cho chúng tôi, giới thiệu: “Người ta gọi đây là công viên tự phát”.
Khung cảnh đẹp đến sững sờ

Ông Thái (80 tuổi) đã sống gần như trọn đời ở làng Tùng Luật. Ông chỉ “chịu” xa mảnh làng này vào những năm 1967 đến 1973 để di tản tránh bom đạn theo chương trình K8 ra Nghệ An, Hà Tĩnh. Sau đó, ông quay về, lấy vợ sinh con. “Kiếm đâu ra vùng đất thanh bình như nơi này hả cháu?”, ông Thái hỏi nhưng dường như đã có câu trả lời cho riêng mình.

Không riêng ông Thái, 300 hộ dân với 1.200 nhân khẩu cũng yêu thương ngôi làng mọc lên trên nền đất đỏ bazan này vô điều kiện. Dù họ có là ai, làm nghề đánh bắt cá tôm hay trồng chè, trồng hồ tiêu, trồng lúa… “Làng nhỏ, người thưa, chúng tôi không giàu có nhưng cũng đủ cơm no áo ấm… Vậy là đủ. Đòi hỏi chi nhiều ở quê hương mình?”, ông Lê Minh Đỉnh, một người dân làm nghề chài lưới ven sông Bến Hải, trầm ngâm.
Dân yêu thương ngôi làng mọc lên trên nền đất đỏ bazan này vô điều kiện.

Nhiều người khác, từng đi qua chiến tranh và chứng kiến Tùng Luật hoang tàn đổ nát, nay thấy làng quê đổi thay lại càng yêu thương và trân trọng lắm sự yên bình. Để giờ đây, thế hệ con cháu sau này có thể tự hào và yêu quê hương nhiều hơn, với niềm kỳ vọng cuộc sống sẽ sung túc hơn.

Chia tay ông Thái, chia tay ngôi làng xinh đẹp vào buổi hoàng hôn. Khung cảnh đẹp tựa một bức tranh mang lại con người ta cảm giác bình yên đến lạ. Tùng Luật, ngôi làng mang chiến tích lịch sử, ngôi làng nghệ sĩ, ngôi làng hồi sinh mạnh mẽ… và nay được dân làng gọi đó là ngôi làng đáng sống.

Theo Thanh niên

Cùng chuyên mục

Thầy trò thời 4.0: Những người thầy không biết mạng xã hội

Thầy trò thời 4.0: Những người thầy không biết mạng xã hội

Những sao nam Hollywood đẹp không tuổi, càng già càng đẹp

Những sao nam Hollywood đẹp không tuổi, càng già càng đẹp

Những hình ảnh siêu hoàn hảo, bạn phải thật may mắn khi thấy được nó

Những hình ảnh siêu hoàn hảo, bạn phải thật may mắn khi thấy được nó

AFF Cup 2018: Dần lộ diện đối thủ của Việt Nam tại bán kết

AFF Cup 2018: Dần lộ diện đối thủ của Việt Nam tại bán kết

Những thói quen tưởng như vô hại lại khiến bạn tăng cân liên tục

Những thói quen tưởng như vô hại lại khiến bạn tăng cân liên tục

Nguồn gốc số tiền 3,5 triệu USD gửi ở Singapore của Phan Sào Nam

Nguồn gốc số tiền 3,5 triệu USD gửi ở Singapore của Phan Sào Nam

Gọi một ly nước rồi ngồi lỳ cả ngày ở quán cafe là thiếu ý thức?

Gọi một ly nước rồi ngồi lỳ cả ngày ở quán cafe là thiếu ý thức?

Lập trại kiểu ‘quay lưng ra sông’ HLV Park khiến Malaysia sập bẫy!

Lập trại kiểu ‘quay lưng ra sông’ HLV Park khiến Malaysia sập bẫy!

Công Phượng, Anh Đức nổ súng giúp Việt Nam giành lại ngôi đầu từ Malaysia

Công Phượng, Anh Đức nổ súng giúp Việt Nam giành lại ngôi đầu từ Malaysia

Từ đỉnh cao quyền lực đến xà lim lạnh ngắt, thực ra chỉ vài bước chân.

Từ đỉnh cao quyền lực đến xà lim lạnh ngắt, thực ra chỉ vài bước chân.

ĐT Việt Nam đã sẵn sàng cho trận đấu với ĐT Malaysia

ĐT Việt Nam đã sẵn sàng cho trận đấu với ĐT Malaysia

Gia Hủ – đệ nhất mưu sĩ thời Tam Quốc

Gia Hủ – đệ nhất mưu sĩ thời Tam Quốc

Ông Tất Thành Cang vi phạm ‘rất nghiêm trọng’

Ông Tất Thành Cang vi phạm ‘rất nghiêm trọng’

Nóng: Juventus đổi một trong 3 sao khủng + 90 triệu bảng để lấy Pogba

Nóng: Juventus đổi một trong 3 sao khủng + 90 triệu bảng để lấy Pogba

CĐV Hải Phòng, Nam Định “dọa” mang 100 quả pháo sáng vào “đốt cháy” sân Mỹ Đình

CĐV Hải Phòng, Nam Định “dọa” mang 100 quả pháo sáng vào “đốt cháy” sân Mỹ Đình

Thơ về nước Nga – Nguyễn Thế Khoa

Thơ về nước Nga – Nguyễn Thế Khoa

Những trang web đáng sợ trên Internet, đừng dại vào dù chỉ một lần

Những trang web đáng sợ trên Internet, đừng dại vào dù chỉ một lần

Những điều kỳ lạ và hài hước chỉ có thể thấy ở bệnh viện

Những điều kỳ lạ và hài hước chỉ có thể thấy ở bệnh viện

Những ý tưởng kỳ quặc nhưng rất hữu dụng

Những ý tưởng kỳ quặc nhưng rất hữu dụng

Cô gái Nga với tài hóa trang thành các nhân vật hoạt hình cực đỉnh

Cô gái Nga với tài hóa trang thành các nhân vật hoạt hình cực đỉnh

Esenin – Nhà thơ của nỗi buồn Nga

Esenin – Nhà thơ của nỗi buồn Nga

Những chuyện lạ lùng chỉ có ở Ấn Độ, lắc đầu là đồng ý

Những chuyện lạ lùng chỉ có ở Ấn Độ, lắc đầu là đồng ý

Những sáng tạo của các ‘thánh’ khiến người xem phải bật cười

Những sáng tạo của các ‘thánh’ khiến người xem phải bật cười

Những tập tục kỳ lạ của Trung Quốc khiến cả thế giới ‘shock’

Những tập tục kỳ lạ của Trung Quốc khiến cả thế giới ‘shock’

Những thiết kế thời trang thảm họa khiến chủ đỏ mặt vì ngượng

Những thiết kế thời trang thảm họa khiến chủ đỏ mặt vì ngượng

Những bức ảnh xàm xí nhưng ai cũng phải bật cười vì nó … đúng

Những bức ảnh xàm xí nhưng ai cũng phải bật cười vì nó … đúng

Sửng sốt với cái đẹp nước Nga cuối thu – chớm đông

Sửng sốt với cái đẹp nước Nga cuối thu – chớm đông

Những đặc sản ngon tuyệt nhắc tới là thèm của tháng 11

Những đặc sản ngon tuyệt nhắc tới là thèm của tháng 11

Triển lãm ‘Không gian Di sản văn hóa Việt Nam’

Triển lãm ‘Không gian Di sản văn hóa Việt Nam’

HLV Everton giải trình vụ ẩu đả với Maurizio Sarri

HLV Everton giải trình vụ ẩu đả với Maurizio Sarri