Độc đáo Lễ đầu năm của thầy cúng người H’Mông ở SaPa

22/02/2021

Trong đời sống tâm linh của người H’Mông, thầy cúng có vai trò đặc biệt, thường được mời thực hiện các nghi lễ, lễ hội quan trọng của dân làng. Để “sứ mệnh” kết nối với các đấng siêu nhiên được suôn sẻ, người thầy cúng phải làm lễ xin phép hằng năm, với sự chứng kiến của nhiều bậc cao niên trong vùng.


Lễ cúng thần của người thầy cúng còn được gọi là cúng đón Tổ sư, được thực hiện vào thời điểm đầu năm mới, trong không khí Xuân tươi vui, với ước mong cho một năm hanh thông, nhiều may mắn, thuận lợi. Trong thần thoại của người H’Mông, Tổ sư là người dạy nghề cho các thầy cúng.

Lễ cúng đầu năm còn gọi là cúng Tổ sư, vị thần dạy nghề cho các thầy cúng.

Ngoài hình thức “cha truyền con nối” thì đó còn là sự “lựa chọn” của thần linh nên thầy cúng không nhất thiết phải là con, cháu trong dòng họ. Ai được thần linh “chọn” thì người đó ắt có những khả năng khác người và được cộng đồng tin tưởng, lựa chọn.

Người làm nghề thầy cúng quan niệm, nếu không làm lễ cúng Tổ sư đầu năm, trong năm đó thầy cúng làm lễ cho các gia đình khác sẽ không được linh thiêng, do không được Tổ sư chỉ bảo, dẫn lối…

Để thực hiện lễ cúng thần, các thầy cúng phải chọn ngày đẹp trong tháng Giêng để làm lễ cúng, ngày đẹp phải là ngày đầu tháng Giêng và phải hợp với tuổi của thầy. Lễ vật cúng của mỗi thầy có thể khác nhau, nhưng không thể thiếu con gà trống (có ý nghĩa gọi mặt trời lên, biểu tượng của ngày mới, của sự sống…). Ngoài ra, nếu làm lễ to thì có thêm con lợn mổ sẵn, là vật hiến tế Tổ sư.

Bàn thờ ngày cúng được người H’Mông trang trí rất sặc sỡ bằng những hình cắt giấy, thể hiện 3 thế giới (Thế giới trên trời, thế giới dưới đất và thế giới dưới nước). Dải băng đen nối từ cửa vào ban thờ chính là cầu nối để Tổ sư về ngự trên ban thờ.

Những người chứng lễ là các bậc cao niên trong làng, có thể có sự tham gia của những người học trò của thầy cúng, ngoài ra còn có những người đã được thầy làm lễ trong năm trước đó.

Bà Má Thị Vu, 66 tuổi, ở thôn Lao Chải San (xã Lao Chải, Phường Hoàng Liên, Thị xã Sa Pa) đã làm nghề thầy cúng được đã được 25 năm. Bà cho biết, tùy theo điều kiện của gia đình mà mỗi thầy cúng có thể làm lễ to hoặc nhỏ, một lễ cúng to thường có 2 con gà trống, 1 con lợn, rượu trắng tự nấu, hương, giấy cúng và sừng trâu (để xin âm dương).

Đồ nghề của thầy cúng ngoài bộ lễ phục còn có dụng cụ khác như: trống, mấy cặp sừng trâu cưa đôi được dùng như đồng tiền gieo quẻ sấp ngửa của người Kinh… Ứng với từng nghi lễ mà thầy cúng có các bài cúng riêng, phù hợp. Tuy nhiên, dù thực hành nghi lễ nào thì nội dung các bài cúng đều giàu tính nhân văn, phù hợp với cuộc sống, hướng con người đến Chân – Thiện – Mỹ.

 

Trong đồ lễ, không thể thiếu dải băng đen để làm cầu nối cho Tổ sư về ngự trên ban thờ.
Ban thờ được dán vàng mã và các hình cắt giấy, biểu tượng của ba thế giới (trên trời, mặt đất và dưới nước).
Những cặp sừng trâu dùng đề thầy xin âm dương trong lúc làm lễ.
Tùy theo lễ cúng của từng thầy, nếu lễ cúng to thường có con lợn mổ sẵn làm vật tế.
Đôi gà trống là đồ lễ bắt buộc trong lễ cúng của thầy, gà trống có ý nghĩa gọi mặt trời lên, biểu tượng của ngày mới, năm mới…
Mỗi năm bà Má Thị Vu được mời làm lễ cho hàng chục gia đình trong thôn Lao Chải San và các thôn lân cận.

Trong văn hóa của người H’Mông, nhà thầy cúng là nơi linh thiêng, nhiều điềm lành, hội tụ được các thần linh về ngự. Nhiều người cao niên được mời chứng kiến lễ cúng của thầy. Ngoài ra còn có những người đã được thầy làm lễ trong thời gian trước đó, họ mang lễ vật đến để thể hiện lòng biết ơn với thầy cúng, với các thần linh đã phù hộ cho mình trong năm qua. Đồ lễ thường là một chai rượu, một thẻ hương và một ít gạo.
Trong thời gian diễn ra lễ cúng, những thanh niên là đệ tử của thầy sẽ làm động tác “nhảy chiêng”. Theo quan niệm, họ sẽ được Tổ sư phù trợ, giúp đỡ.
Kết thúc lễ cúng, mọi người cầm một dây giấy cúng đặt vào giữa nhà thầy, sau đó bốc muối và gạo cho vào đống giấy, kèm một thẻ hương để đốt (cầu mong sức khỏe cho thầy cúng trong năm mới).

Theo Laodongthudo

Video hay

Cùng chuyên mục

Bắt Giám đốc, Phó giám đốc Cảng hàng không quốc tế Phú Bài

Bắt Giám đốc, Phó giám đốc Cảng hàng không quốc tế Phú Bài

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc trao Quyết định bổ nhiệm cho các thành viên Chính phủ

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc trao Quyết định bổ nhiệm cho các thành viên Chính phủ

Phiền não – Hạnh phúc – Sự luân hồi

Phiền não – Hạnh phúc – Sự luân hồi

Đằng sau lũy tre xanh đang suy tàn

Đằng sau lũy tre xanh đang suy tàn

Thi sĩ Nguyễn Quang Thiều vẽ mộng du…

Thi sĩ Nguyễn Quang Thiều vẽ mộng du…

Bài thơ ‘Trăng ngà’ và tình bạn thuở hoa niên

Bài thơ ‘Trăng ngà’ và tình bạn thuở hoa niên

Điều còn lại từ những trang nhật ký…

Điều còn lại từ những trang nhật ký…

Hai lễ hội độc đáo của người La Ha

Hai lễ hội độc đáo của người La Ha

Tháng 7 đọc lại nhật ký “Tây Tiến Viễn chinh”

Tháng 7 đọc lại nhật ký “Tây Tiến Viễn chinh”

Lê Dung trong cõi nhớ của tôi…

Lê Dung trong cõi nhớ của tôi…

Khởi tố ông Trần Văn Nam, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bình Dương

Khởi tố ông Trần Văn Nam, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bình Dương

Đồng Nai: Dâng hương tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ

Đồng Nai: Dâng hương tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Xích Lô – Như Tôi biết

Xích Lô – Như Tôi biết

Những tên quân phiệt nào chủ trương xóa bỏ nền văn hóa nước ta?

Những tên quân phiệt nào chủ trương xóa bỏ nền văn hóa nước ta?

Nhà viết kịch Ngọc Linh

Nhà viết kịch Ngọc Linh

Một con người vĩ đại, một nhà văn vĩ đại đã ra đi

Một con người vĩ đại, một nhà văn vĩ đại đã ra đi

Chính phủ quyết tâm, người dân đồng lòng phòng, chống đại dịch COVID-19

Chính phủ quyết tâm, người dân đồng lòng phòng, chống đại dịch COVID-19

Triển khai tiêm vaccine trên toàn TP Hà Nội: Phải vào cuộc ngay từ bây giờ

Triển khai tiêm vaccine trên toàn TP Hà Nội: Phải vào cuộc ngay từ bây giờ

Đường sắt Việt Nam tạm dừng bán vé đi và đến ga Hà Nội từ ngày 25/7

Đường sắt Việt Nam tạm dừng bán vé đi và đến ga Hà Nội từ ngày 25/7

Cậu bé 14 tuổi mở triển lãm tranh, thu gần 3 tỷ đồng ủng hộ chống dịch

Cậu bé 14 tuổi mở triển lãm tranh, thu gần 3 tỷ đồng ủng hộ chống dịch

Thêm 2.047 bệnh nhân được công bố khỏi Covid-19

Thêm 2.047 bệnh nhân được công bố khỏi Covid-19

Lực lượng Quân đội bắt đầu phun 6 tấn thuốc khử khuẩn trên toàn TP.HCM

Lực lượng Quân đội bắt đầu phun 6 tấn thuốc khử khuẩn trên toàn TP.HCM

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cùng đoàn công tác đến thăm, thị sát khu cách ly tập trung tại Trường Cao đẳng y tế Đồng Nai

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cùng đoàn công tác đến thăm, thị sát khu cách ly tập trung tại Trường Cao đẳng y tế Đồng Nai

Chủ tịch nước làm việc với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ và Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam

Chủ tịch nước làm việc với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ và Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam

Thủ tướng chỉ đạo làm rõ vụ ‘tiêm vaccine không cần đăng ký’

Thủ tướng chỉ đạo làm rõ vụ ‘tiêm vaccine không cần đăng ký’

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: Đầu năm 2022 sẽ có đủ vắc-xin tiêm cho toàn dân

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: Đầu năm 2022 sẽ có đủ vắc-xin tiêm cho toàn dân

Vụ “bánh mì không phải lương thực thiết yếu”: Chủ tịch TP.Nha Trang gửi thư xin lỗi

Vụ “bánh mì không phải lương thực thiết yếu”: Chủ tịch TP.Nha Trang gửi thư xin lỗi

Tóm tắt quá trình công tác của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Tóm tắt quá trình công tác của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Đại tướng Tô Lâm: Tiếp tục xây dựng lực lượng CSND tinh nhuệ, từng bước hiện đại

Đại tướng Tô Lâm: Tiếp tục xây dựng lực lượng CSND tinh nhuệ, từng bước hiện đại