Văn Hiến Plus

Có nên đi học viết văn?

13/12/2017 23:52:06
Câu chuyện "Đào tạo tài năng sáng tác văn học" vừa được Đại học Văn hóa Hà Nội, (nơi có khoa Viết văn - Báo chí) tổ chức hội thảo. Tôi cũng tham gia phát biểu. Xin trích một ý:
Rất nhiều người cho rằng không thể đào tạo được nhà văn, nghĩa là, một người không có khả năng/năng khiếu sáng tác văn học thì không thể dạy họ, bắt họ trở thành nhà văn được. Còn những nhà văn không học trường lớp viết văn nào họ vẫn thành nhà văn, nhà thơ như là trời phú. Điều đó ai cũng hiểu.

Học viết văn cũng vậy
Nhưng nếu những người yêu văn học lại có năng khiếu sáng tác văn học, thậm chí đã có những tác phẩm hay, thì học viết văn không bao giờ là uổng phí. Trước hết, họ hiểu được "nghề văn" là gì, họ hiểu được "bếp núc" văn chương là gì, họ hiểu được các thể loại văn học là gì, khác nhau thế nào... và họ hiểu kỹ thuật viết văn qua kinh nghiệm của các nhà văn lớn. Vì thế, các thao tác trong sáng tác văn học như là những kỹ năng mà nhà văn cần có.

Ở nhiều nước tiên tiến như Nga, Đức, Mỹ, v.v... đều mở trường Viết Văn, khoa Viết Văn. Riêng nước Mỹ có đến gần 30 cơ sở đào tạo Viết Văn, nó là một khoa riêng trong các trường Đại học. Và quả thật, chúng ta đọc được rất nhiều cuốn sách dạy sáng tác như Kỹ thuật viết văn, Kỹ thuật viết truyện ngắn, tiểu thuyết, Kỹ thuật viết thơ, Lao động nhà văn, Tâm lý học sáng tạo, v.v... Đấy là sách của các nhà văn nhà thơ nổi tiếng, các nhà giáo của khoa, các nhà nghiên cứu... chúng làm ta hiểu "kể truyện" và "viết truyện" là hoàn toàn khác nhau.

Do không hiểu, hoặc chỉ hiểu phiến diện nên nhiều người nực cười khi ở ta có trường Viết Văn, khoa Viết Văn. Suy nghĩ như thế mới thực sự buồn cười.

Cái tư duy nghiệp dư ấy vẫn rất nặng nề trong xã hội ta, nó kìm hãm sự phát triển tư duy mới, tư duy trên cơ sở văn hóa và giáo dục.

Một nhạc sĩ không được đào tạo có sáng tác âm nhạc được không? Được. Nhưng chỉ viết được những tác phẩm nhỏ như ca khúc hay những bản nhạc theo bản năng. Nếu họ được đào tạo chính quy qua Đại học sáng tác âm nhạc thì họ mới có thể viết được nhạc giao hưởng hay opera (nhạc kịch) và những thể loại lớn khác, họ mới biết viết nhạc cho các loại nhạc cụ trong dàn nhạc lớn. Tất nhiên, không phải ai học qua đại học sáng tác âm nhạc thì đều thành nhạc sĩ lớn, thậm chí có người học giỏi mà không sáng tác được tác phẩm hay, Nhưng họ có nghề, có người trở thành "thợ nhạc", phối khí, hòa âm hay mở phòng thu âm cũng rất tốt.
Có người học viết văn trở thành nhà văn. Có người học viết văn trở thành nhà biên tập. Có người học viết văn trở thành nhà phê bình, nhà báo... Nhưng điều quan trọng nhất là họ hiểu nghề văn, hiếu sâu sắc hơn về văn chương.

Học viết văn, không chỉ học nghề viết mà còn được đào tạo về nhiều ngành liên quan như Triết học, Sử học, Tâm lý học, Dân tộc học, Chính trị, kinh tế học, v.v... Đấy là những kiến thức văn hóa có tính cơ bản và gợi mở.

Sáng tác văn học nghệ thuật là một công việc đặc thù. Vì thế mà nhiều nước mở trường, lớp đào tạo tài năng sáng tác như một sự chăm chút, nuôi dưỡng nhân tài. Thủ tướng và Bộ Văn hóa của nước ta cũng đã quyết định hỗ trợ cho học viên viết văn như một chính sách học bổng: miễn học phí. Tôi nghĩ đó là một quyết định hay.

Sự học không bao giờ là thừa. Dù tự học hay được đào tạo chính quy đều là điều rất quý. Bởi ai cũng biết: CÓ HỌC CÓ HƠN.
Nguyễn Trọng Tạo
detail1
detail2

Mới nhất

Lần theo dấu chân Nguyễn Tuân  và

Lần theo dấu chân Nguyễn Tuân và

(Vanhienplus.vn) - Chưa dám chắc Nguyễn Tuân là người Việt Nam đầu tiên đặt chân đến Phần Lan, song tôi tin rằng ông là nhà văn Việt Nam đầu tiên…
Bài chòi - nghệ thuật hồn nhiên

Bài chòi - nghệ thuật hồn nhiên

Bài chòi là nghệ thuật do nhân dân sáng tạo, phục vụ nhân dân và được nhân dân yêu mến, gìn giữ. Đó là nghệ thuật của hạnh phúc, vì…