Văn Hiến Plus

Cần có nhiều các quan chức như Lê Đại Cang cho đất nước hôm nay

11/01/2018 18:30:36
Có lẽ hiếm có một nhân vật lịch sử nào mà trong vòng chưa đầy bốn năm mà có đến 3 cuộc hội thảo ở trên 3 vùng đất khác nhau: Bình Định, An Giang và Hà Nội. Điều đó vừa cho thấy được cái trường hoạt động rất rộng của Lê Đại Cang vừa cho thấy mối quan tâm của tất cả chúng ta đối với nhân vật rất đặc biệt này.
Ông Dương Trung Quốc - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử VN.
Ông Dương Trung Quốc - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử VN.

Và chính vì thế chúng ta mới thấy tầm quan trọng cái điều chúng ta đang làm hôm nay bởi vì tất cả là dựa trên nhận thức về lịch sử. Chúng ta nhớ đến lời GS Mạc Đường phát biểu sau cuộc hội thảo về Lê Đại Câng đầu tiên rằng sau cuộc hội thảo đó Lê Đại Cang mới bước từ trong những lời kể vào chính sử và giờ đây là từ chính sử chúng ta có một cơ sở khoa học để nhận thức về tiểu sử, sự nghiệp để đánh giá đúng tầm vóc của nhân vật lịch sử này. Cuộc hội thảo ngày hôm nay của chúng ta là tiếp nối của những cuộc hội thảo trước để hoàn thiện bức chân dung cũng như tiểu sử và sự nghiệp của Lê Đại Cang trên một vùng đất mà nhân vật lich sử đã dành gần 20 năm của đời mình để phục vụ.

Lê Đại Cang sinh năm 1771 và mất năm 1847. Đó là những năm cuối Tây Sơn đầu Nguyễn, một thời kỳ lịch sử rất đặc biệt, nếu ai đó gọi là thời loạn lạc cũng là một cách nói.

Nhưng tôi cho rằng cần nhận thức đúng tầm quan trọng của giai đoạn lịch sử này, tức là kể khi Gia Long lên ngôi xác lập nhà Nguyễn cho đến khi đất nước ta gặp một thử thách rất lớn là đứng trước quân xâm lược phương Tây. Tôi cho rằng đây chính là một bước trưởng thành to lớn của dân tộc, là một cơn sốt vỡ ra của dân tộc chúng ta. Nhà Tây Sơn đã có công rất lớn là chấm dứt cái sự chia cắt quốc gia của thời kỳ Trình - Nguyễn phân tranh và đánh thắng giặc ngoại xâm cả vùng Tây Nam là Xiêm La và cả phương Bắc với nhà Mãn Thanh.

Nhưng rồi chính nhu cầu phát triển của đất nước đã dẫn đến nhà Nguyễn được thành lập, và nhà Nguyễn thực sự là người kế thừa sự nghiệp thống nhất đất nước của Quang Trung – Nguyễn Huệ. Có vẻ đó là nghịch cảnh, nhung là sự thực và chính nhà Nguyễn ấy, ở những triều đại đầu tiên, đã góp phần to lớn để củng cố nền thống nhất quốc gia và gây dựng một vị trí của đất nước chúng ta trên khu vực. Đấy là thời kỳ mà những người như Lê Đại Cang cống hiến. Đầy rẫy những khó khăn, đầy rẫy những yếu tố loạn lạc bất ổn, đầy rẫy những hệ thống giá trị đảo lộn.

Ví dụ ngay trong gia đình của cụ Lê Đại Cang; Người chú Lê Công Miễn là thượng thư thời Tây Sơn, người vợ thứ của Lê Đại Cang cũng là dòng dõi của công chúa Lê Ngọc Hân – vợ của hoàng đế Quang Trung. Tôi nghĩ đấy là môi trường thử thách to lớn mà Lê Đại Cang có thể thể hiện được mình. Tất cả những yếu tố tiêu cực của đời sống xã hội đều là yếu tố hiện thực vốn có, và sống vượt qua cái đó thì chúng ta mới thấy đó là một con người có nghĩa khí như thế nào.

Đánh giá về Lê Đại Cang chúng ta có thể theo dõi qua quá trình nhận thức từ cái cách phát biểu của nhà văn hóa Vũ Khiêu coi Lê Đại Cang là con người có tài năng và bản lĩnh, hai yếu tố cực kỳ quan trọng. Tôi nhớ nhà thơ Thanh Thảo sau khi anh tham dự cuộc hội thảo đầu tiên anh rút ra bài học rất đơn giản nhưng rất quan trọng và rất xác đáng khi nói rằng đây là một con người có thể biến thăng trầm thành từng trải, giữ vững niềm tin trong nghịch cảnh. Đấy là cảm xúc khiến Thanh Thảo sáng tác trường ca “Người khiêng võng” rất hay mà chúng ta có trên tay .

Và mỗi con người thời đại chúng ta đang sống có thể tìm thấy những bài học nhân sinh phong phú thiết thực từ cuộc đời Lê Đại Cang, đặc biệt là các quan chức như phát biểu của nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị. Theo tôi đây là vấn đề rất thời sự của đời sống ngày hôm nay chúng ta. Nói về chủ đề của chúng ta đang bàn ngày hôm nay Lê Đại Cang với Bắc Thành và Hà Nội với hơn 20 năm cụ cống hiến ở đây chúng ta chỉ cần nhắc lại những chức vụ, công việc của cụ chúng ta đã thấy những dóng góp to lớn như thế nào và tôi nghĩ rằng điều đó không cần nhắc lại nữa. Nhưng tôi muốn nói lên suy nghĩ của mình về điều mà các nhà chính trị như anh Phạm Quang Nghị rất quan tâm: làm thế nào để có nhũng con người như Lê Đại Cang ở ngay trong đội ngũ hiện tại của chúng ta?

 Nhưng tôi phải nói thật rằng đây là điều “rất khó”. Bởi cơ chế nào tạo ra cái mẫu hình con người ấy. Có lẽ có một sự liên tưởng mà tôi cảm nhận được rất rõ là chúng ta cần trở lại rất nhiều những giá trị, những bài học của cha ông. Nếu chúng ta nghiên cứu tiểu sử như của cụ Lê Đại Cang hay của một người cùng thời với Lê Đại Cang, Ví dụ như Nguyễn Công Trứ là người cùng thời cùng hoàn cảnh với cụ Lê Đại Cang, trẻ hơn cụ Cang ít tuổi.

Cái điều mà ngày hôm nay chúng ta coi như là một cái phương thức luân chuyển cán bộ thì làm sao chúng ta có thể làm bằng các cụ ngày xưa. Một cụ quê ở Bình Định, một cụ quê ở Hà Tĩnh mà đi khắp đất nước, làm mọi việc mà không nhất thiết phải đỗ đạt cao bằng cấp lớn mà họ vẫn cống hiến rất tốt. Cái thứ hai, có công được thưởng được thăng, có tội thì phạt thì giáng, mà có tội vẫn có thể lấy công chuộc tội, cách có thể được phụ, sau giáng nếu làm tốt vẫn thăng. Cái điều tưởng như hiển nhiên đó có ở cơ chế của chúng ta hay không?

Cho nên, chúng ta tìm hiểu những con người xưa, những câu chuyện xưa chính là để học hỏi tiền nhân. Ngày hôm nay chúng ta mong muốn có những mẫu hình như các bậc tiền nhân thì chúng ta cũng phải thay đổi và thay đổi dựa vào những bài học lịch sử, dựa vào không phải là khuôn mẫu mà là những phương thức rất hay, rất hiệu quả mà ông cha ta đã vận hành trong thực tiễn đời sống lịch sử và phù hợp với hoàn cảnh của đất nước chúng ta hôm nay. Tôi cho đấy là những bài học rất xác đáng và nếu chúng ta nhắc lại những tấm gương như Lê Đại Cang, như Nguyễn Công Trứ để lại cho chúng ta rất nhiều bài học, rất thiết thực đối với công cuộc xây dựng đất nước hôm nay của chúng ta. Và câu nói noi theo tấm gương người xưa sẽ trở thành một câu nói hiện thực.

Vì thế mà tôi nghĩ rằng cuộc hội thảo ngày hôm nay chúng ta đề cập đến rất nhiều vấn đề, làm phong phú thêm nhận thức về cụ Lê Đại Cang, nhưng đồng thời cũng gợi ra không ít những vấn đề của đời sống ngày hôm nay, từ nhận thức của các nhà sử học, văn hóa học, từ cảm xúc của các nhà nghệ thuật đã thành tác phẩm thơ ca, sân khấu. Những nhà khoa học có thể nghiên cứu sâu sắc hơn về những vấn đề của lịch sử và các nhà hoạt động chính trị, các quan chức nhà nước có thể học được rất nhiều bài học và chính vì thế tôi nghĩ rằng cái tính thiết thực của cuộc hội thảo ngày hôm nay thông qua việc nghiên cứu tri ân nhân vật Lê Đại Cang là việc làm vừa đúng chức năng đồng thời góp phần trực tiếp vào trong đời sống của hiện tại

 Cuối cùng để chúng ta tiếp cận với nhân vật Lê Đại Cang, chúng tôi rất biết ơn Trung tâm của giáo sư Hoàng Chương, có lẽ là bắt đầu từ tình cảm quê hương, đã khơi dựng và hợp tác chặt chẽ với giới sử học và đây là Hội khoa học Lich sử Việt Nam, Viện sử học Việt Nam và các hội khoa học lich sử ở các địa phương cùng với các nhà nghiên cứu trên các lĩnh vực khác thực hiện công việc vừa là để tri ân người xưa nhưng đồng thời cũng rất thiết thực là để góp phần vào công cuộc phát triển đất nước ngày hôm nay. Với ý nghĩa ấy chúng tôi nghĩ rằng cuộc hội thảo ngày hôm nay đã đạt được những mục tiêu của mình.

Chúng ta đã làm được ba cuộc hội thảo, đã in ấn một số kỷ yếu một cách rất trang trọng và đã tạo cảm hứng cho nhiều nhà nghệ thuật đã và sẽ tham gia vào quá trình quảng bá hình ảnh nhân vật lịch sử này. Chúng tôi mong rằng sau cuộc hội thảo này, Ban tổ chức gồm Trung tâm cũng như các cơ quan nghiên cứu lịch sử cố gắng biên soạn lại thành một cuốn sách không phải là kỷ yếu nữa mà là cuốn tiểu sử về nhân vật Lê Đại Cang tương xứng với vị trí và tầm vóc của nhân vật này.

Chúng ta sẽ đặt vấn đề chính thức với tư cách là kiến nghị của hội thảo chúng ta đối với lãnh đạo Hà Nội về việc đặt tên Lê Đại Cang cho một đường phố một công trình công cộng của thủ đô và chúng tôi nghĩ rằng tất cả điều đó nó sẽ trở thành hiện thực như đã từng hiện thực sau các cuộc hội thảo trước ở Bình Định và An Giang. Cuối cùng thay mặt ban  tổ chức, chúng tôi xin gửi tới dòng tộc của cụ Lê Đại Cang lời chúc mừng tiếp tục phát huy những di sản của cụ và nhắc nhở những cơ quan có trách nhiệm bảo tồn và phát huy những di sản ấy tại địa phương một cách ngày càng hoàn thiện hơn...

Trích bài phát biểu của Dương Trung Quốc trong hội thảo: "Lê Đại Cang với Bắc thành và Hà Nội", ngày 16/12/2017.


Dương Trung Quốc
Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử VN

          
detail1
detail2

Mới nhất

Lần theo dấu chân Nguyễn Tuân  và

Lần theo dấu chân Nguyễn Tuân và

(Vanhienplus.vn) - Chưa dám chắc Nguyễn Tuân là người Việt Nam đầu tiên đặt chân đến Phần Lan, song tôi tin rằng ông là nhà văn Việt Nam đầu tiên…
Bài chòi - nghệ thuật hồn nhiên

Bài chòi - nghệ thuật hồn nhiên

Bài chòi là nghệ thuật do nhân dân sáng tạo, phục vụ nhân dân và được nhân dân yêu mến, gìn giữ. Đó là nghệ thuật của hạnh phúc, vì…